--- Page 1 --- --- Page 2 --- - --- Page 3 --- OFHET S.DONINGO, LAND DER - warfen, DOOR M. NAAH RET MUNSFORD, MeT ERCERSCAN PLATES EN Kaaar, Nizors U1sc1Fn 4 - - 7 A V. W. W A NSL E --- Page 4 --- A --- Page 5 --- * % g - 5 S Hena NOS Exlung E-ALLARD --- Page 6 --- i --- Page 7 --- Jitlan biataituntig 18463. --- Page 8 --- --- Page 9 --- ST. DOMINGO EN DESZELFS OMWENTELING, I. ST. DOMINGO EN DESZELFS OMWENTELING. J. --- Page 10 --- --- Page 11 --- EERSTE DEEL --- Page 12 --- --- Page 13 --- RPJCE --- Page 14 --- PL. nth Re ROO o - in geiprek mnet een' gemeen Adlarijver, op sijmen tout in StI Domingo, Coldzut vait het Joger der zwarten. --- Page 15 --- S.DOMINGO; OF HET LAND DER CS marfen, DOOR M. RAINSFORD, NAAR HET ENGELSCH, MET PLATEN EN KAARTEX. NIEUWE Uiroarn. EERSTE DEEL. Tr ZUTP H E N, BIJ W. C WANSLEYEX, e 2 4. --- Page 16 --- - - --- Page 17 --- POORRED E. - ikavijls is het het lot geweest van gewigtige gebeurtenisfen, en vooral van dezulke, die aanmerkelijke veranderingen in den toefand des menschdoms hebben te wege gebragt, dat haar door de tijdgenooten die achting geweigerd werd, welke de cerbied der nakomeling/chap haar bétoont. Cedurende de opfehuddingen, welke haar vergezellen, wordt de aandacht van hare belangrijkheid afgetrokken, door het gevoel van hare onmiddellijke uitwerkfelen, en zijn afgelegene maatfehappijen afkeerig van de befchouwing van voorwerpen, welke voor haar Relfel gevaarlijk fchijnen, of een geliefkoosd vooroordeel beleedigen. Op deze wijze wordt de gefchicdenis, bij al de voordeelen van bedaarde navorfching, gebrekkig; en vergeefs zoekt de wijsbegeerte naar de aanteckeningen van de oorzaken der verbazendfe bedrijyen. Ter en zijn afgelegene maatfehappijen afkeerig van de befchouwing van voorwerpen, welke voor haar Relfel gevaarlijk fchijnen, of een geliefkoosd vooroordeel beleedigen. Op deze wijze wordt de gefchicdenis, bij al de voordeelen van bedaarde navorfching, gebrekkig; en vergeefs zoekt de wijsbegeerte naar de aanteckeningen van de oorzaken der verbazendfe bedrijyen. Ter --- Page 18 --- ::: : POORREI D E. VIII van dit kwaad, dienen, in Ter verhelping van deze verlichte eeuw, de omderzoekingen den reien de verhdlen van den waarnemer doorbladert men met dezelfde ziger: doch dezenoodzakelijk svorylugtigheid, waarmede zij aanzien efi, loewel zij ter den zamen geftelds leerzaam voor ons zijn, onzer eigene natuur tijdperk geen laten xij yan het befchrevene indruk achter, dan die betrekkelijk anderen yoorwerpen van 012is tot de yorbijfmeltende dat weinig mecr middellijk aanbelang, 200 zij (indien men maar altijd zooveelyeropleveren dan zwakke gedenkfukker. 2 wachten moge), het oordeel van den tockoonderworpen aan menden historiefchrijyer. het geval met het 0fZoodanig is juist bladen. De opderwerp van de yolgende Hayti is cene ger komst van let rijk van inyloed kan beurtenis, welke eenen magtigen den toefand van het menfcheverkrijgen Op wordt dezelve belijke geflach: : nogtans opvoiging van zefehouwd als eene gewone afgebroken Rechts gepralen en nederlagen., nieuwe en verdoor de ijefelijkheden van de woede yGn Arijfehribkalljke bezockingen, herwelk vervaarlijker dende hoofdpofen, en, is - - --- Page 19 --- POORRED E. IX is dan die allen, de verwoestingen van pestaardige ziekten. Naauwelijks zal het in eene volgende eeuy geloofd worden, dat wijsgeeren zonder aundocning hebben aangehoord de bevestiging van een fchitterend bedrijf, dat tot hier toe Gnbckend w'as, of Rechts beltoorde tot de losfe wetenfchap derzulken, wier ondervinding niet toegelaten wordt binnen de grenzen van hissorifche waarheid. Het zal niet geloofd worden, dat het verlichte Europa met koclzinnige bedaardheid zijnen luister heeft zien verdonkeren door bedrijven , die, even gelijk een duister nachigezigt, in cen droevig uur den fchitterenden glans doen tanen. Het berust ep een oud gedenkfchrift dat (*) LEO AFRIOANUS zegt, dat de negers tus/chen den Senegal en de Gambia in Afrika (dat is, yan dezeifde deelen, van waar thans de naven worden aangevoerd) in de ziterfe onfchuld en eenvoudigheid lecfider, tot dat de gewcpende Mooren bij hen kwamen en hen onderwierpen; van dezen hebben zij naderhand lunnen Godsdienst en nuttige kunflen ontvangen. Doch omtrent de veertiende ceuw zatte HELI ISCHIA, een geboren neger, zich aan het hoofzijner landgenvoten., en verdreef dapperlijk de Moor/che verover5 aars, aven worden aangevoerd) in de ziterfe onfchuld en eenvoudigheid lecfider, tot dat de gewcpende Mooren bij hen kwamen en hen onderwierpen; van dezen hebben zij naderhand lunnen Godsdienst en nuttige kunflen ontvangen. Doch omtrent de veertiende ceuw zatte HELI ISCHIA, een geboren neger, zich aan het hoofzijner landgenvoten., en verdreef dapperlijk de Moor/che verover5 aars, --- Page 20 --- PadM :: E. X FOORRED dat de negers in vroegeren tijd in Raat waren 0112, in hun eigen land, hunne vijanden met dapperheid te beftrijden; et cen Ichrijver van den hedendacgfehen tijd (t) heeft OnS yan de bekwaamheden en deugden dezes yolks verzekering gegeven: doch het was voor de achittiende eetw bewaard, deze Ichilderij te verwezenlijken in eenen tak dezes volks, die tot dus verre in de diepfie verbastering verzonken lag; ons eene horde van negers die zich zelyen uit de laaghe te yertoonen, Ravernij verlosten, en eensklaps de pligten en posten des maaifchappelijken leyens waarnamen, wetten maakten, en in de volkplantingen het bevel yoerden over de krijgsvan Europa magt. Hetzelfde tijdperk heeft eene groote en befehaafde natie nict Rechts tot de barbaarschheid der yroegfe tijden terugkeeren, maar zelfs zien nederdalen tot het karakter van m0otaars, Tume eigene kunfen tegen hen zelven keerende. Deze neger behield zijn gezag, en handelde als koning, zijn volk in verfeheidene buitenlandfche oorlogen aanvoerende, en hetzelye meester makende van eene groote witgetroktheidiands, (+) ADANSON, Voyage à T'Afrique, 1749-53- --- Page 21 --- POORREDE XI moordenaars en beulen; en, met verfmading van de bepalingen, welke de befchaving ook aan den oorlog hceft voorgefchreven, denzelven tot eenen woesten frijd van wilde beesten en een moordtooneel der duisternis zien maken. Het oogmerk van deze gefchicdenis is, eene ernfige oplettendheid te doen vestigen op gebeurtenisfen, weike cen tijdperk daarfellen in de gefchiedenis der men/chelijke natuur en der krijgskunde; en men hoopt met dezelve wel eene omzaggelijke, maar tevens nuttige les te geven, en tevens eene loffelijke nieuwsgierigheid op te wekken en te voldoen. De aandacht des fchrijvers werd voornamelijk op dit onderwerp geleid, doordien hij lang met de Westindien is bekend geweest, en gelegenheden heeft gehad tot het doen van belangrijke waarnemingen in de volkplantingen van dien Archipel. De Franfche volkplanting van St. Domingo trok reeds vroeg en zeer bijzonder zijne opmerking; naderhand werden verfcheidene zijner krijgsmakkers in den dienst op de kusten van dat ciland gebruikt; en eindelijk veroorzaakte een toeval, dat hij hetzelve in eigen' perfoon bezocht, alwaar de door hem ver- ad tot het doen van belangrijke waarnemingen in de volkplantingen van dien Archipel. De Franfche volkplanting van St. Domingo trok reeds vroeg en zeer bijzonder zijne opmerking; naderhand werden verfcheidene zijner krijgsmakkers in den dienst op de kusten van dat ciland gebruikt; en eindelijk veroorzaakte een toeval, dat hij hetzelve in eigen' perfoon bezocht, alwaar de door hem ver- --- Page 22 --- WE :: XII POOKREDE verkregere wetenfchap, tit hoofde van de geyolgen, niet misfen konde eenen diepen indruk in zijn geheugen te maken. Van Hispaniola of St. Domingo befaat er bijzondere gefehiedenis in cenige taal, geere 200 als mnen er heeft van de Britfche volkplantingen, door Sir HANS SLOANE en anderenzoo meesterlijk uitgevoerd. De yroegfe berigten zijn in de reis van den grooten ontdekker en deszelfs Speanfche togtgenooten, en in de beuzelaclitige verhalen der zendelinget, ingelijfd. Van deze zijn de befchrijyingen van COLUMBUS en van PETRUS MARTYR de verRandighe, terwijl de berigten van LAS CASAS bijzonder belangrijk, en : de gefchiedenis yan HERRERA oordeclkundig en naatwkeurig, zijn. Die van Vrspucct behoorde naauvelijks genoemd te worden, ter vergelding yan het ongelijk, Codoor hem aangedaan. Na het vestiLUMBUS volkplanting, toen priesgen van de Franfche zich op het eiland neters uit het moederland van derzetten, werden er door dezen berigten de" bezitting, en van de zeden van derzelyer welke in het algemeen inwoneren, geleverd, zijn: de beroemdbelangrijk en naauwkeurig de Vaders Du PERS, Re derzelve zijn die van CHAR- --- Page 23 --- POORRED E. XIII ARLEVOIX, 2 Du TERTRE en LABAT. Ook 7 de berigten van de Bukkaniers (de cerfie ndleggers der Franfehe volkplanting) door 2 zelyen, en de waarnemingen van een' genoemden fchrijver in de Histoire Générale i Voiages (), nict zonder verdienfie. Uit ze bronnen zijn de gebeurtenisfen, waarmedit werk aanvangt, getrokken, met behulp 'n2 het kunfige werk van den Abt RAYNAL, met nu en dan over te wijzen naar den (chaafafien der hedendaagfehe historiefchrijren, Dr. ROBERTSON. Wegens het verhillende licht, waarin de fchrijver, afwijnde van zijne voorgangeren, fommige voorallen vertoont, 200 wel als voor de meeninen of gevoelens, welke lij daar nul en dan eeft ingemengd, is hij alleenverantwoordelijk. Toen de gebeurtenisfen 2. welker cindelijke itkomst de onefhankelijkiheid van het eiland eweest is, eenen aamang namen, verfcheen vet cerfe Engelfche wverk, dat bepaaldelijk ver St. Domingo handelde en behelsde, loe- () Paris, 1759. (+) An Inquiry into the Caufes of the Infurrection in St. Domingo, 1792. ft ingemengd, is hij alleenverantwoordelijk. Toen de gebeurtenisfen 2. welker cindelijke itkomst de onefhankelijkiheid van het eiland eweest is, eenen aamang namen, verfcheen vet cerfe Engelfche wverk, dat bepaaldelijk ver St. Domingo handelde en behelsde, loe- () Paris, 1759. (+) An Inquiry into the Caufes of the Infurrection in St. Domingo, 1792. --- Page 24 --- - M POORREDI E. XII verkregene weten/chap, uit loofde van de : yolgen, niet misfen konde eenen diepen indr in zijn geheugen te maken. Van Hispaniola of St. Domingo befaat bijzondere gefehiedenis in cenige taa geene 200 als men ei heeft van de Britfche volkpla. tingen, door Sir HANS SLOANE en anderen 2 meesterlijk uirgevoerd. De vroegfe berigt zijn in de reis van den grooten ontdekker 6 deszelfs Spearfche togrgenooten, en in de ber zolaciitige verhalen der zendelinger, ingelijf. Van deze zijn de befclurijvingen yan COLUN PETRUS MARTYR de yerRandigne BUS en van terwijl de berigten van LAS CASAS bijzonde belangrijk, en de gefchiedenis yan HERRER oordeelkundig en naauwkeurig, zijn. Die va Vespucci beloorde nacuwelijks genoemd i yan het ongelijk, Cc worden, ter vergelding Na het yesti LUMBUS door hem aangedaan. toen pries gen van de Franfche volkplanting, zich op het eiland nt ters uit het moederland derzetten, werden er door dezen berigten va de bezitting, en van de zeden van derzelye welke in het algemee inwoneret, geleverd, zijn: de beroema belangrijk en naauwkeurig derzelve zijn die yan de Vaders Du PERS Re CHAR --- Page 25 --- POORREDE XIII CHARLEVOIX 9 Du TERTRE en LABAT. Ook zijn de berigten van de Bukkaniers (de cerfe grondleggers der Franfche volkplanting) door hen zelven, en de waarnemingen van een' ongenoemden fchrijver in de Histoire Générale des Voiages niet zonder verdienfie. Uit deze bronnen zijn de gebeurtenisfen, waarmede dit werk aanvangt, getrokken, met behulp vun het kunfige werk van don Abt RAYNAL, en met nu en dan over te wijzen naar den befchaafafen der hedendaag/ehe historiefchrijveren, Dr. ROBERTSON. Wegens het verfchillende licht, waarin de fchrijver, afwijkende van zijne vourgangeren, fommige voorvallen vertoont, 200 wel als voor de meeningen of gevoelens, welke hij daar nu en dan lceft ingemengd, is hij alleen veranwoordelijk. Toen de gebeurtenisfen, welker eindelijke uitkomst de onefhankelijkheid yun het eiland geweest is, eenen aunyang namen, verfcheen het eerfte Engelfche werk, dat bepaaldelijk over St. Domingo handelde en belelsde, hoe- (") Paris, 1759. (+) An Inquiry into the Caufes of the Infurrection in St. Domingo, 1792. dan lceft ingemengd, is hij alleen veranwoordelijk. Toen de gebeurtenisfen, welker eindelijke uitkomst de onefhankelijkheid yun het eiland geweest is, eenen aunyang namen, verfcheen het eerfte Engelfche werk, dat bepaaldelijk over St. Domingo handelde en belelsde, hoe- (") Paris, 1759. (+) An Inquiry into the Caufes of the Infurrection in St. Domingo, 1792. --- Page 26 --- XIV POORREDE hoewel Rechts in den vorm van Ben klein gefchrift, een naauwkeurig verfag van het VOOTgevallene, met geen ander gebrek dan dat van een' verhitten fijl, welke, ten tijde toer het gefchreven werd, door zull: een onderwerp lig: telijk werd in de pen gegeven. Niet lang daarna gaf de heer BRYAN EDWARDS, diein eene algemeene gefchiedenis van de Brit/che volkplantingen in de Westindien wel gepaagd, en voornemens was eene dergelijke van de Franfehe volkplantingen le (chrijyen een boekdeel in Quarto tit, waarin men al de narigten vond, welke hij had kunnen verzamelen. Doch hoewel dit werk berigten behelsde van de allerechtfe foort, vermeerderde het echter den roem van den heer EDWARDS als een' naauwkeurig' fchrijver niet, dewijl hij 200 wel ten aanzien der gebcurtenisfen, als in zijne Plausiel-hrijringen, riet zelden dwaalde; hetwelk de oorzaak was, dat er een ander bock, van dezelfde grootte, ter wederlegging van hetzelve in het licht gegeven werd door eenen heer, die, om veel redenen, met zijn onderwerp wel bekend was, den heer DE CHARMIL- (*) Ilist. Survey. Prefice. / --- Page 27 --- FOORRED E. XV P MILLY die de afgevaardigde van een aantal volkplanteren was geweest, gevolmagtigd 012 een verdrag tot overgaaf van St. Domingo aan Grootbrittanje aan te bieden. Hoewel vol dwalingen, uit perfoonlijk belang en plaatfelijke vooroordeelen ontRaande, zijn er door beide deze fchrijvers echter cenige gebeurtenisfèn medegedeeld, welke men door geen a1der middel konde geweten hebben. Omtrent denzelfden tijd ver/cheen er te Parijs een werk in twee kleine boekdeelen, in den vorm van brieven, onder den naam van den Baron' VAN WIMPFEN, welke op het uiterlijke aanzien eene ver- (*) Den heer EDWARDS voert hij het volgende te moet (in zijne Lettre en Refutation de fon Ouvrage ge- fur St. Domingue): 22 Cij behoordet erkend te hebben, dat - al uwe berigten van anderen hadt gij ontvangen, gedurende een verblijf van maar weinig weken, in eenen tijdvan algemeene verwarring, terwijl gij in de Kaapflad waart opgepoten, ets de inwoners der volkplanting, en zelfs der Rad, in lende partijen verdeeld verfchil waren; en dat gij de Fran/the taal ofin het geleel niet, of maar zeer pecht, kondet Ipreken." >> Il fallait dire, 72 Pendant un Séjour de quelques Sé72 maines feulement que j'ai démeuré eufermé dans la Ville >> du" Cap, ausfitôt après la Révolte des Negres en 9, jai rasfemblé dans un Tems de Desordre et de Troubles, 1791, 22 les importans Matériaux, qui m'ont fervi; 92 avicz rien vu par vous-méme, &c."" que vous Te , of maar zeer pecht, kondet Ipreken." >> Il fallait dire, 72 Pendant un Séjour de quelques Sé72 maines feulement que j'ai démeuré eufermé dans la Ville >> du" Cap, ausfitôt après la Révolte des Negres en 9, jai rasfemblé dans un Tems de Desordre et de Troubles, 1791, 22 les importans Matériaux, qui m'ont fervi; 92 avicz rien vu par vous-méme, &c."" que vous Te --- Page 28 --- XVI POORRE D E. verzameling van gebeurde zaken fchijnen, in een' cangenamen fmaak gerang/chikt, over een onderwerp, hetwelk toen ter tijd de candacht van het Franfche publiel: bezig hield. Het zij het al ofniet eene ware reisbefchrijving geweest zij, vindt men er toch, onder eene verfeheidenlicid vC1 canmerkingen, die tot bevordering van eene voorbijgaande bedoeling berekend waren, eenige andere, welke een' veel beteren naam verdienen. Bij deze kwam korten tijd daarna, in Frankrijk, een overk, cenige echte gebeurde zaken behelzende, namelijk een vertoog van TOUSSAINT, en eer leven van dien grocten man, met eenen geest partijzucht verwrongen door een' volksgezinden (chrijver, Du BROCAS. Daarop volgden in Engeland de canmerkingen van den Colonel CHALMIERS, van wiens andervinding eit plaatfelijke kundigheden men eene groote verwachting mogt koesteren Van deze, alsmneTe zelfider tijd befehount de heer DE CHARMILLY de verovering van St. Domingo door de Engelfchen als cene zeer gemakkelike zaak; fpot met het denkbeeld, dat de zwarten immer cenige magt zouden verkrijgen, en doet het-lot san al de Antillifche eilanden ran hct al of niet opyolgert van zijn begunfigd untwerp afhangen. () Ilet is vermakelijk te zictl, met wrelk een vertrouwen smneTe zelfider tijd befehount de heer DE CHARMILLY de verovering van St. Domingo door de Engelfchen als cene zeer gemakkelike zaak; fpot met het denkbeeld, dat de zwarten immer cenige magt zouden verkrijgen, en doet het-lot san al de Antillifche eilanden ran hct al of niet opyolgert van zijn begunfigd untwerp afhangen. () Ilet is vermakelijk te zictl, met wrelk een vertrouwen --- Page 29 --- FOORREDE XVII mede van een cantal bijzondere befcheiden, welke de fchrijver door eene uirgebreide en met overleg gehotdene briefwisfeling verkreeg, heeft hij zich in het derde en vijfde lsoofdfuk: bediend, op eene wijze, 200 als hij vertrouwt, die nock voor de berigigeveren beleedigend, noch onaangenaam aan het publiek zijn zal. Nog syen de woorfanders der verovering van St. Domingo bij voortduring van dit onderwerp /praken. De Colonet CHALMERS, in andere opzigten een swel onderrigt fildaat en een man van eene goede opvoeding, was onvoorzigtig genoeg, 0112 de volgende verzekering in sijne voorrede 110der te zetten: 2> Het berigt van de laatfe gebeurtenisfen in St. Domingo is of seer kwalijk begrepen, of. Rerk vergroot: hij vertrouwt Raarlijk bewezen te hebbeti, dat de voorbljigaande regen/poeden, door de Franfchen ondervonde, veroorzaakt waren door lunne onfiaatiundigheid of sreedheid ef andere oorzaken, volfrekt niets gemeens hebbende met de magt der swarten, hunne vijanden, wier magt, gelijk is aangetoond, volfirekt niet berckend is, O112 hen onafhankelijk te maken vai dat rijk, of van cenige andere nog veel min te duchten mogendheid. Dit 1 200 sijnde, 200 is het vernederend, dat men raadsheeren met 300 veel achtbaarhcid hoort verkondigen, dat Frankrijk St. Domingo verloren heeft." De Colonel voegt er, uit HOMERUS, bij: 9 Een klein, een wonder klein getal befchenkt de Hemel met een' WIJZEN, UITGEDREIDEN, ALOMVATTENDEN 4 geest * of van cenige andere nog veel min te duchten mogendheid. Dit 1 200 sijnde, 200 is het vernederend, dat men raadsheeren met 300 veel achtbaarhcid hoort verkondigen, dat Frankrijk St. Domingo verloren heeft." De Colonel voegt er, uit HOMERUS, bij: 9 Een klein, een wonder klein getal befchenkt de Hemel met een' WIJZEN, UITGEDREIDEN, ALOMVATTENDEN 4 geest * --- Page 30 --- a a * FOORREDI E. XVIII Nog tot twee andere werken, nieuwver dan heeft het onderwerp aanleide boyengemelde, syelke verdienen genoemd te wording gegeven, heer ANCHENHOLTZ over de den: dat van den in Duitschland uirgegeven, en des Bukkaniers, DALLAS's gefcliedenis van de Maroniers, heeren zamengefeld uit bouwfoffon in het Engelsch derzelver opziener, den heer QUARRELI. van Op het cerstgemelde, offeloon van Jamaika. leerzaams belelst tot opheldering van het yeel natuir, kan me11, ten aande menfchelijke weinig Raat zien van historifethe getreuvheid, maken; want het is gevolgd naar de Spaanberigten cangaande het volk, waarover fche liet handelt, en lict behelst eene handiastelijke lastering tegen deszelfs achtennwaardig.e Uit let laaife kan men eenige leden geedelmoedigen en verfan- () Van den enverfahrstkenen, de heer ARCHENNOLTZ: digen MORGAN onder anderen zegt zijn verfchrikkeDe ijeulijkheden, door hem geplegd, >2 dan die van iemand zijner eedgenooten. Dit ge39 lijker, bekleedde de aansienhihfe posten in den (Britfchen) 92 drogt in gefoorde veiligheid dien onmatigen >2 Raat, en genoot ten koste van het bloed en de tra- >> rijkdom, syelken lij, sijner gierigheid, had bij29 nen van 200 veel Ragtofers ran ecnige zonder dat sijn averhardgenued: >2 eengefehraopt, getrefia werd?" 22 de minfle wroeging --- Page 31 --- POORRED E. XIX gevoigtrekikingen, op het onderwerp dezes boeks toepasfelijk, afleiden, hoewel de bron, naauw verknocht aan eigenbelang en aan een vooroordeel, onfcheidbaar van een begunftigd ontwerp, niet 200 zuiver is, als men ten aanzien eener 200 belangrijke zaak 20t kunnen wenfchen. Bij de uittrekfels uit deze werken mag mien voegen eene menigte tijdfchriften (de buitenland/che ciz Engelfche openlijke nieuyspapieren daaronder begrepen), waarvan men een belsoorlijk gebruik hiceft gemaakt, met die behoedsaamheid, welke bij het raadplegen van sulk cen' wonderlijk vermengden hoop bouwfioffen 200 hoognoodig is. Aldus is er in Of2ze taal nog geen naauwkeurig of volledig berigt van dit belangrijke land gegeven; terwijl zelfs diegenen, welke, bij andere groote gelegenheden, den publieken geest verlicht hebben, befinet met de algemcen heerfchende gevoelloosheid, zich onthouden hebben van deze wondervolle omwenteling te /prekon Om (*) Doch van deze berisping moet men sitzonderen den heer COBBETT Cehrijrer van het Political Register), die het door heni verkregene aanzien van ecn? verlicht faat- ** 2 kun- zelfs diegenen, welke, bij andere groote gelegenheden, den publieken geest verlicht hebben, befinet met de algemcen heerfchende gevoelloosheid, zich onthouden hebben van deze wondervolle omwenteling te /prekon Om (*) Doch van deze berisping moet men sitzonderen den heer COBBETT Cehrijrer van het Political Register), die het door heni verkregene aanzien van ecn? verlicht faat- ** 2 kun- --- Page 32 --- cs. SA - XX FOORREDE Om dit gebrek eenigermate te vergoeden, onderwierp de fchrijver, bij eene vorige gelegenheid zijne ruwe en onyolkomene denkbeelden aun het oordeel van het publiek; en de oplettendheid, welke zij bij eenige kundige lieden verwierven, verfrekte tot een yoldoend bewijs, dat het publick Rechts uit zijne fuimering behoefde opgewekt te worden, 0112 zich de bedenkingen, welke zij opleverden, eigen maken; terwijl de overneming van zijn nete verhaal in de dagbladen van die landen, derig onderfiellen mogt in het bezit te welke men (t), de noodzijn van de sroegfle tijdingen zakelijkheid van zulk een werk als dit oyersxigelijk aantoont (S). In. hetzelve zal men een beknopt en, 200 als de fcirijver vertrowwt, onzijdig verfag vinden van de vroegere gefchiedenis der Spaanfche bundige, behalye in deze, in meer andere gelegenheden wel verdiend heeft. () In den winter van 1801-2. (+) Men zie The Merchant, een geacht nieuvspapier, in het begin van 1802 te Rotterdam andere uitgegeven. Reviews von (S) Men sie mede liet Monthly en dien tijd, a a --- Page 33 --- POORKED E. XXI fche volkplanting, waarin het onflaatkundige yan wreedheid, en de misflagen van onregtvaardigheid, zonder aanzien van alle volksvooroordec! of gewoonte, worden apengelegd. Ten aanzien van de Franfche volkplanting heeft men dezelfde vijze van befchouwven voortgezet; en, kwam het aan op het voorfellen van het karakter derzulken, wier fchitterende, maar serfcharikkelijke bedrijyen naar geen anderen maatfaf konden beoordeeld worden, 200 verkoos de fchrijver de kennis der menfchelijke natuur te baat ie nemen. Ten opzigte van den hooggeklommen voor/poed der Fran/che volkplanting, heefs hij zijn verfag niet nutteloos doen uitdijen, door zulk: eene uitvoerige fchilderij van het huisfelijke leven der volkplanteren, als fommigen misfchien wel souden verlangd hebben: doch daarentegen hoopt hij, dat men niets meer zal kunnen verlangen, 012 een naauwkeurig denkbeeld te vormnen van derzelver zeden en gedrag. In alle gelegenheden, waarin let gefchilftuk van den lavenhandel gemengd was, befchotwde hij het onderwerp uit een algemeen gezigtpunt, 208der aanzien van eenige partij; waaruit volgde, dat hij meer het ongenoegzame en nuttelooze van dezen handel in het algemeen al#- ** 3 ge- en, 012 een naauwkeurig denkbeeld te vormnen van derzelver zeden en gedrag. In alle gelegenheden, waarin let gefchilftuk van den lavenhandel gemengd was, befchotwde hij het onderwerp uit een algemeen gezigtpunt, 208der aanzien van eenige partij; waaruit volgde, dat hij meer het ongenoegzame en nuttelooze van dezen handel in het algemeen al#- ** 3 ge- --- Page 34 --- E. XXII POORRED. getond, dan zich in een diep onderzoek naar van denzelyen hiceft ingelade bijzonderheden tot in destetl. En met den onventelingsgeest zelfs cerfle bronnen op te fporen, heeft lij de verbastering als zoodanig gepoogd zedelijke met vermijding van alle ze doen kennen , uitdrukkingen, syelke het onderwerp gefrenge medebragt. In het befchrijven niet van zelf tijd, der gefeliedenis vas den tegenwoordigen haarverwekkende die hagchelijke en misfchien onderneming, heeft hij liever yerkozen die daadzaken, waar zoodanige te vinden waren, toeRemming reeds had selke de algemeene bekrachtigd, op te geven, dan zijne cigene in derzelyer plaats te Rellen: en meeningen het noodig was de laatfe yoor te drawaar luseft hij dezelye met de uiterfe bekoedgen, zaamheid onderzoclit en gefaafd. De gefchieeigen yerblijf te Kaap François denis van zijn vertelling en Fort Dauphin is de onopgefmukte krijgsman die op vun een') afgefloofden en in de de Kronkelpaden des levens beproefd, cener Indiaanfehe hut even gelukgastyrijheid kig () De fehrijver was, ten tijde der uitgave van sijn eerfe werk, vier cn twintig jaar oficier geweest in zijner Majecits dienst, --- Page 35 --- FOORRED E. XXIII hig is als in die van een luistervol rijk, maar nogtans niet ongevoelig voor ieders cigene en uitfluitende woortregalijHieden, noch gezind om die van den eenen aan den anderen toe te eigenen, of van eenen van beide voorbij te zien. Ten canzien van de handelingen der Zwarte Republick (de benaming, welke de fchrijver in het begin gaf aan de regering der Zwarsen), heeft hij groote corgyuldigheid cangewend, 012 let midden der waarheid te'houden sus/chen eene menigte onderling frijdige berigten; ef, ten einde htinne ware inzigten en bedoelingen te beter te doen beyatten, heeft hij veel oplettendieid befteed, om hunnen echten geest in de vertaling hunner openlijke papieren mede te deelen. Smartelijk is het, van een ferk in ' 00g vallend onderwerp van dit boek te fpreken: doch het is noodzakelijk, 200 wel aan den lezer in ' algemeen hieromtrent iets te zeggen, als in het bijzonder bij die aandoenlijke fekfe, het verlies van wier gunst den fchrijyer grootelijks fmarten z0tL 7 verfelooning te vragen wegens het voorfellen van tooneelen van wreedheid, waarmede hij vertrouwt eene dergelijke onteering van de menfclielijke waardighcid in het fpreken: doch het is noodzakelijk, 200 wel aan den lezer in ' algemeen hieromtrent iets te zeggen, als in het bijzonder bij die aandoenlijke fekfe, het verlies van wier gunst den fchrijyer grootelijks fmarten z0tL 7 verfelooning te vragen wegens het voorfellen van tooneelen van wreedheid, waarmede hij vertrouwt eene dergelijke onteering van de menfclielijke waardighcid in het --- Page 36 --- - POORRED E. XXIV het tockomende te zullen yerhinderen. Ook yerlangt hij den fckijn te ongaan, als ofhij uitweidde over een onderwerp 2 het gaarne waarmede zijn yaderland land betrefende, is. Om die reden acht hij het no0in oorlog dat hij in eenen tijd dig te herinneren, tot het welke gelegenheid gaf yan srede, de menfcheplegen van die misdaden tegen natuur, waarover hij klaagt, allerlijke heeft zich openlijk te yereerst begonnen op St. Dominklaren tegen de onderneming het gebruiken van die yergo, en tegen alleen findende dieren, welke in wreedheid overtroffen werden, die zicl door diegenen dezclye bedienden. Geen bloote befchrijvan die ijsfelijkheden, swelle men in ving brengt in te prenden geest van het publiek verlangt ten, 200 ferk yoor de verbeclding, als wanneer dezelve door lct werk der grayeerkunst Het houden van bloedworden opgehelderd. Amehonden in de Spaanfche bezittingen yan rika, hoezeer eene blaam werpende op de natie die zulks toelaat, kan misfclien nog voortduren, zonder dat de gevolgen zich wijder uitfrekken dan tot die yolkplantelingen, en degenen die hen bezoeken: maar dat men, in krijgsmagt, de woeste eene Europeacn/che prak- --- Page 37 --- /OOR RE D E. XXV praktijk eener barbaarfche eeww (en iven n0g alleen tegen de erghe misdadigers in het werk gefteld) 200- verfchrikkelijk navolgt 7 is een allerontrustendst verfchijnfel. Dat alle openbare vertooningen, zelfs van heigeen fechts den fchijn van wreedheid hecft, een' gevaurlijken indruk maken op het menfchelijke hart, valt niet te ontkennen, westalye dezelve zorgvuldig behoorden vermeden te worden: maar hoedanig moet dan de verharde ongevoeligheid zijn, door zulke bedrijven, als hier gefclietst worden, in den foldaat voorigebragt? Dat verlaagt den heldhaftigen krijgsdienst tot eene verachtclijke kunst van moorden. Dit waurfchuwende gedenkfehrift herinnert den eerften Rap: het Raat aan het publick alleen, een verder gebruik van dit middel, hetwelk dan nog vreesfelijker zijn xou door zijne meerdere uitgefrekthoid, 1'00r te komien, door het met de algemeene verfoeijing te brandmerken. Zulke maatregelen vermeerderen ongovoelig in de handen dergene, die zich wan dezelve bedienen; e12 eens aangenomen zijnde, kunnen dezelve zich welligt veel verder uitfrekken 2 dan zij bedoelden. Reeds is de hedenducg/che manier w'an oorlogen ver- genoeg aigeweken van de heldiaftige *** groat- , 1'00r te komien, door het met de algemeene verfoeijing te brandmerken. Zulke maatregelen vermeerderen ongovoelig in de handen dergene, die zich wan dezelve bedienen; e12 eens aangenomen zijnde, kunnen dezelve zich welligt veel verder uitfrekken 2 dan zij bedoelden. Reeds is de hedenducg/che manier w'an oorlogen ver- genoeg aigeweken van de heldiaftige *** groat- --- Page 38 --- XXVIII I N H. I U D. IV. HIOOFDST Toefand der Zeden in St. Domingo, ten tijde van de vestiging der onafhankelijkleid enz., benevens een verhaal der bijzonderheden van een bezoek 2 door den fchrijver aan het eiland gegeven. BLADZ. 367ST. - --- Page 39 --- D (. La OMING AA A TAa ELETT EILAND ST I 4 Mnsi Piie alianitas att 01 el OLP TA OVAZ1T ale Pontu V. D ul d Mursent Keys --- Page 40 --- --- Page 41 --- Sr. DOMINGO O F II E T LAND DER ZWARTEN, EN DESZELFS ) M W ENTELING I. HOOFDSTUK Van den tijd der ontdekking des cilands door COLUMBUS, tot deszelfs hoogfer trap van voor/poed in 1789. Hom, Hispaniola of St. Domingo, het HOOFDST. grootfte cn rijkfte van de Westindifche eiI. landen, is gelegen in den Atlantifchen Occ- 1492. aan, tusfchen het eiland Porto Rico ten Gelegenoosten, en Jamaika en Kuba ten westen; heid St. Domin- van cen klein gedcelte der rotfen en zandban- go. ken, die de Bahama cilanden uitmaken, ligt op geen' grooten afftand ten noorden; en ten Zuiden is het bepaald door de Karibifche zee, dic hetzelve van het vaste land van Zuid Amerika affcheidt. Het ligt op I. DEEL. A --- Page 42 --- OF HET ST. DOMINGO, min. noorder breedte en 68 gr. Hoorosr. 18 gr. 20 van Greenwich. Het I. 40 min. wester lengte berigten, in de beflaat, volgens de beste 1492. het oosten naar het westen 7 lengre, van mijlen, en 150 meer dan 450 (Engelfehe) in de breedte. eiland was het zesde, dat Dit fchoone en ongelukkigen door den ondernemenden gedurende zijne COLUMBUS ontdekt werd, nieuwe wevan cenc reizen ter opfporing hij, ten aanzien reld, van de eer waarvan. door de grilligheid van de mamgeving, ftond beroofd te worzijner tijdgenooten een' duisteren gelukden, ter gunfte van geen ander zocker, die aan de ontdekking deel had, dan dat hij in zijne voetftappen cerfte, Iler was het was getreden alvan het werk der ont- () Toen de voortzetting aan alle bijzondere perfodelkingreizen, in Spanje, overgelaten nen, die hun geluk wilden beproeven, die COLUMBUS op werd, was A1.ONZO DE OJEDA, had, een der ccrften, deszelfs tweede reis vergezeld togt onder zin bevel: die het voorftel deed tot eenen Oflicier zeilde Met dezen werkzzmen en dapperen edelman, een AMERICO Vesrucct,'e een Florentijnsch opzigt uitmunten man, naar het fchijnt, in geenerlei verhaal van zijne reis, des maar die, een bedriegelijk met COLUMBUS op werd, was A1.ONZO DE OJEDA, had, een der ccrften, deszelfs tweede reis vergezeld togt onder zin bevel: die het voorftel deed tot eenen Oflicier zeilde Met dezen werkzzmen en dapperen edelman, een AMERICO Vesrucct,'e een Florentijnsch opzigt uitmunten man, naar het fchijnt, in geenerlei verhaal van zijne reis, des maar die, een bedriegelijk met --- Page 43 --- LAND DER ZWARTEN. alwaar hij eene volkplanting vestigde, of HOoFDST. zich, gedurende zijnc ecrfte reis, eenen tijd I. lang ophield, en het fchijnt naderhand l-bo- 1492. venal zijne opmerking getrokken te hebben. Herwaarts was hij gewezen door de inwoneren van Kuba, waar hij vroeger geland was, als rijker in mijnen van dien vruchtbaren erts, welken hij noodig had, om de gierigheid der Spanjaarden om te koopen, tot volharding in dicn ijver tot het ontdekken van nieuwe landen, welken hij.met. ZOO vele moeite had opgewekt. COLUMBUS kwam allereerst aan Hayti; Oorfpromwant ZOO werd dit land door deszelfs in- kelijke boorlingen genoemd, op den Gden dag van naam, Hayti. December, 1492. Ilij landde in eene kleine baai, welke hij St. Nikolaas noemde, gevende aan hct eiland den naam van Hispaniola (klein Spanje), ter eere van het land, welks koning hij diende: van daar Door Cozeilde hij langs de noordelijke kust, tot dat lumbus Eshij eene bekwamere haven vond, welke hij Hispaniola pagnola of Con- genoemd. met cenige fierlijkheid, opgefteld hebbende, het welk de eerfle befchrijving van eenig gedeelte der nieuwe wereld was, door deszelfs algemeene verfpreiding de cer verkrecg, van zijnen naam aan Amerika te geven. A 2 --- Page 44 --- P a - OF HET ST. DOMINGO, voor het noemde, en waar hij HoorDsT. Conception om met de inI. eerst gelegenheid verkreeg door middel van 1492. woneren te handelen, volk gevangen gceene vrouw, welke zijn had, kregen, en wier gunst het gewonnen beuzelachdoor dc gewone middelen van begefchenken en eene vriendelijke tige handeling. te dezer plaats cen Het is ons oogmerk, zaken te eenvoudig verhaal van gebeurde van de beroove: geven, ons onthoudende romaneske befchrijrende fchilderij eener rijke ftof bij de ving; anders vonden wij van de fchrijvers, die ons, Oorfpron- oude Spaanfche bewoneren van Kubas Hiskelijke be- oorfpronkelijke zulke berigten hebwoners. paniola en Jamaika, welke tot de uitbundigite ben nagelaten, perfoonlijk voorko: loffpraken op derzelver karakter, regt zoumen, zeden en opregt natuurlijk den geven. Het is, intusfchen, dat zij, de noodwendighete onderitellen, moeijelijken arbeid den des levens zonder bezittende, op eenen allervruchebaarten grond, en onder eene zachte luchtftreck, în ecnen ftaat van de uiterfte cenvoudig- met onbekend heid levende, en bijgevolg vijanden der fchoonheid, de algemeene voor- , zeden en opregt natuurlijk den geven. Het is, intusfchen, dat zij, de noodwendighete onderitellen, moeijelijken arbeid den des levens zonder bezittende, op eenen allervruchebaarten grond, en onder eene zachte luchtftreck, în ecnen ftaat van de uiterfte cenvoudig- met onbekend heid levende, en bijgevolg vijanden der fchoonheid, de algemeene voor- --- Page 45 --- LAND DER ZWARTEN. voordeclen in hun perfoonlijk voorkomen HOOFDST. zullen gehad hebben, welke men niet kan I. verwachten in hunne afilammelingen, le- 1492. vende onder den last van al de onheilen der flavernij, in eenen weelderigen ftaat. De geftrengheid der gefchiedenis heeft zich zelfs verzacht tot de behagelijkfte befchrijvingen van dit geflacht van menfchen. 99 Zij 27 verfchenen," zegt ROBERTSON >2 in 2, de eenvoudige onfchuld der natuur, ge29 heel naakt; hun zwart haar golfde, lang 7) en ongekruld, op hunne fchouders, of 29 was in vlechten rondom hunne hoofden 79 gebonden. Zij hadden geene baarden, 2> en alle deelen huns ligchaams waren vol2, maaktelijk glad. Zij hadden eene don27 kere koper kleur; hunne gelaatstrekken 99 waren eer zonderling, dan onaangenaam : 27 hun uitzigt. was zacht en bloo; hoewcl 22 nict rijzig van geflalte, waren zij welge29 vormd en vlug." 99 Het vernuft cn de >> vlijt van dit geflacht, 99 zegt een ander fierlijk fchrijver, 29 moeten de maat hunner 29 behoeften overtroffen hebben. Geplaatst 2> in eenen middelftaat, tusfchen het wilde 22 le1 () Ilif. of America, Fol. I. L. 2. A 3 --- Page 46 --- * OF HET ST. DOMINGO, eigenlijk ZOO genoemd, en de HOoFDST. 99 leven, maatfchappij, I. der befchaafde 27 verfijningen misfchien even zeer bevrijd 1492. 99 waren zij ongemakken en 97 van de ligchamelijke moorddadige driften van den eerstge29 noemden ftaat, als van de kunstbehoef27 van den anten en de bekommeringen ongetwijfeld, de on97 deren. Zij waren, en goed2 vriendelijkite 22 beleedigendfie het geflacht der menonder 27 hartigfte 27 fchen redenen waren, om geloof Dat er eenige flaan aan het vernuft, hun door PETRUS te anderen en toegefchreven, MARTYR () cenvoudigen voor ZOO verre het hunnen vorderingen in nuttige landbouw en eenige miskunften betrof, blijkt, en verfierende van cenen anfchien, uit eene gebeurtenis deren aard, die ftrekken kan ter opheldehet karakter dezes volks, terwijl ring van les voor onze tijzij tevens eenc gewigrige voor" wij niet te zeggen, den (bchoefden oplevert. ons eigen vaderland!) welke Onder het heer van tegenfpocden, CoDALLAS's Hist. Vol. I. 23. () Hist. Samaica. (t) De Rebus Occanis &cc. chien, uit eene gebeurtenis deren aard, die ftrekken kan ter opheldehet karakter dezes volks, terwijl ring van les voor onze tijzij tevens eenc gewigrige voor" wij niet te zeggen, den (bchoefden oplevert. ons eigen vaderland!) welke Onder het heer van tegenfpocden, CoDALLAS's Hist. Vol. I. 23. () Hist. Samaica. (t) De Rebus Occanis &cc. --- Page 47 --- LAND DER ZWARTEN. COLUMBUS getroffen hebben, gebeurde het HooFDsT. ook, dat hij fchipbreuk leed op de oosterL kust dezes eilands ; en hij, die voorheen 1492, den inboorlingen cene eerbicdige bewondering voor de verhevener natuur hunner gasten ingeboezend had, was nu in eenen toeftand geplaatst, allerbest gefchikt om hunne natuurlijke gelijkheid te bewijzen, en misfchien, door deze ongelukkige gelegenheid, den lust tot mishandeling in hen gaande te maken. Doch in plaats van alle vijandelijkheden., betoonde GLAKANAHARI, de Kazike of koning van dit gedecite des eilands, door een zevental van welke het geheel geregeerd werd, ZOO dra deze zijn ongeval vernomen had, eene groote drocfheid over zijn verlies, en zond oogenblikkelijk al het volk van de plaats, in eene menigte van groote kanoes, aan zijn boord, dat weldra alles, wat op het dek gevonden werd, uit het fchip loste, terwijl de koning hun, in allerlci opzigten, gewigtige dienften bewees: 22 Hij zelf," zegt COLUM. Berigt van BUS, die het verhaalt, 99 benevens zijne Columbus A aan zijnen 2> broeders cn bloedverwanten, droeg alle koning 3'egens hen. 29 mogelijke zorg, dat alles, ZOO wel aan >) boord als aan den wal, in goede orde A 4 22 toc- --- Page 48 --- :: Sr. DOMINGO, OF HET tocging; en van tijd tot tijd zond hij mij HoorDST. 22 die met I. eenige zijner nabeftaanden, mij fmeekten niet neerflagtig te zijn : 1492. 22 tranen alles wilde geven, wat 29 want dat hij mij bezat. Ik kan uwe Hoogheden ver22 hij dat er, in voegt hij er bij, 29 zekeren," gedeelte van Spanje, ZOO vele zorg 22 geen zijn, om onze goederen 27 zou gedragen veilig te bewaren; want al onze eigen22 dommen werden op eene plaats, in de bij elkander nabijheid van zijn paleis, tot dat de huizen, welke hij 29 gebragt, maken om dezelve 29 moest doen gerced verder te bewaren, ledig zouden zijn: 5 eene wacht en hij plaatite er terftond lieden bij, die gedurende 22 van gewapende terwijl de den geheelen nacht waakten, 22 menfchen op het ftrand jammerden, even 27 als of zij in ons verlies declden onderftelt, dat deze bewoners oorMen fpronkelijk van het nabij gelegene vaste land (*) Brief van COLUMBUS aan FERDINAND cn IsABELLA van Spanje. Zie zijn leven in CHURCUILL's Reizen, als befchreven door zijnen jong(en zoon en flichter van de FERDINAND, een kerketijk perfoon, alsmede IIERCslumbicanfche Bibliotheek te Sevilie; RERA's Aigemeene Ilistorie. en onderftelt, dat deze bewoners oorMen fpronkelijk van het nabij gelegene vaste land (*) Brief van COLUMBUS aan FERDINAND cn IsABELLA van Spanje. Zie zijn leven in CHURCUILL's Reizen, als befchreven door zijnen jong(en zoon en flichter van de FERDINAND, een kerketijk perfoon, alsmede IIERCslumbicanfche Bibliotheek te Sevilie; RERA's Aigemeene Ilistorie. --- Page 49 --- LAND DER ZWARTEN. land derwaarts verhuisd zijn; Sir WALTER HOOFDST. RALEIGH rangfchikt hen onder den ftam der I. drrowauken van Guiana 1492. Tot dus verre hebben wij de noodige Befehrijpaarzaamheid behartigd, in het geven eener ving hei land. van befchrijving van dc eerfte bewoneren van St. Domingo; maar nu wij tot ecn verflag van het land zelf komen, houdt de reden voor dezc behoedzaamheid op; want geene befchrijving, die wij tot nog toc gezien hebben, beantwoordt, zelfs heden ten dage, aan het voorkomen van cen land, hetwelk al de kracht van cen fchilderend vernuft vereischt, om het zich tc kunnen verbeelden, veel mcer om het tc befchrijven; van ecne vruchtbaarheid, dic niet dan de kweckende hand des menfchen noodig I hceft, om aan al de behoeften des levens dienstbaar te worden; en van cene luchtftreck, dic onder dic van de Antillifche cilanden de gezondite, cn in welke de langlevendheid algemeen is. 99 In deze vermakelij22 ke frcken, 2 merkt ROBERTSON aan. 2 22 fcheen de natuur cene andere gedaante 92 aan te nemen, iedcre boom en plant, 22 en () RALEIGH's Reizen. A 5 --- Page 50 --- a ST. DOMINGO, OF HET IO clk dier, verfchilde van die van het HOOFDST. 27 en COLUMBUS beroemde I. oude halfrond." dat hij dc warc plaats van het Pa1492. zich, radijs gevonden had. 22 In deze vermakelijkc roept de Abt RAYNAL (*) valleijen," men al de liefelijkheden der uit, 22 génier winter of zomer. lente, zonder cenigen 22 Daar zijn maar twee gerijden in het jaar, beide zijn even fchoon. De altijd 22 en beladenc, en met bloemen 22 met vruchten aan de vermakeoverdekte, grond geeft 2> der dichterlij27 lijkheden en rijkdommen beftaan. ke cen werkelijk befchrijvingen Waarheen wij onze oogen wenden, wor22 door cene verfchei22 den wij begooverd dic de ftralen denheid van voorwerpen, kleuren van het helderfte licht terug22 en De lucht is des dangs gema29 kaatfen. koel." en de nachten zijn altijd 27 tigd; land, >9 zegt EDIn zulk een groot alwaar vlakten van cene wij-. WARDS (, 27 van eene de uitgeftrektheid en bergen hoogte elkander afwisfelen, 27 verbazende alle foorten van vindt men waarfchijalijk 22 grond, (*) East and TVest Indies, Vol. IV. 231. () Historical Survey, Chap. 19. des dangs gema29 kaatfen. koel." en de nachten zijn altijd 27 tigd; land, >9 zegt EDIn zulk een groot alwaar vlakten van cene wij-. WARDS (, 27 van eene de uitgeftrektheid en bergen hoogte elkander afwisfelen, 27 verbazende alle foorten van vindt men waarfchijalijk 22 grond, (*) East and TVest Indies, Vol. IV. 231. () Historical Survey, Chap. 19. --- Page 51 --- LAND DER ZWARTEN. II 97 grond, welke natuur in alle gedeclten IloorDST, 22 der aarde, tusfchen de keerkringen, hecft I. >2 voortgebragt. In het algemeen is het in 1492. 22 den hoogften graad vruchtbaar, overal 22 rijkelijk van water voorzien, cn het lc9, vert de nurtige en hecrlijke voortbreng29 felen van het groeijend rijk op, diens- >2 tig tot nut, tot voedfel, tot veraange72 naming, bijna in al die verfeheidenheid, 99 waarmede de milde hand cener weldadi2> ge Voorzienigheid de rijklle gedcelten 22 des aardbols gezegend hecft. 99 29 De 92 bezittingen van Frankrijk op dit voor- >2 treffelijke eiland," vervolgt hij, 27 wer22 den als de lusthof der Westindien be22 fehouwd; en zij mogen in der daad, om 22 de fchoonheid der gezigten, den rijkdom 22 van den grond, de gezondheid en ver22 fcheidenhcid der luchtsgefleldheid, met 2> regt het Paradijs der nieuwe wereld 22 genoemd worden." 22 Het geen gij >7 gezegd hebt," herneemt Dr CHARMILLY doelende op dc laatst nangebaalde plaats, 22 is niets, wannecr men wect, dat 92 de uitgeftrektheid van het Franfche ge- >9 decl- () Lettre à M. EDWARDS, P. 70. --- Page 52 --- - ST. DOMINGO, OF HET deelte maar half ZOO groot is als die van HOOFDST. I. en dat dit nog vrucht27 het Spaanfche; 1492. baarder is dan het andere, vercifchende 29 flechts bebouwers, enz. 9 Zelfs na waren wij, toen wij de zulk een verllag verfcheidene gedeclten van St. Domingo, zijn, befchouwden met waar wij geweest fchoonheden der geeen oog, dat aan de zigten tusfchen de keerkringen wel gewoon, van zulk en van de natuurlijke rijkdommen eenen grond verzadigd was, bijna genegen te het is niets. om mede zeggen: dat de inwoners de Het is geen wonder, boSpanjaards op het cerfte gezigt voor vennatuurlijke wezens aanzagen; eene omintusfchen, welke voor dezer flandigheid, ondernemingen zeer gunftig was, en waarvoordeclen konde van men aanmerkelijke hebben, tot een beter oogmerk, getrokken men zich van dezelve bediend dan waartoe hetwelk. zij in heeft. Zij bezaten goud, of dat de beddingen der rivieren vonden, afdoor de zware regens van de bergen gaarne voor bellen, fpoelde, en hetwelk zij Een vorst kralen of fpelden verruilden. of Kazike van het land, die COLUMBUS bezocken, werd in eene foort van kwam ze- een beter oogmerk, getrokken men zich van dezelve bediend dan waartoe hetwelk. zij in heeft. Zij bezaten goud, of dat de beddingen der rivieren vonden, afdoor de zware regens van de bergen gaarne voor bellen, fpoelde, en hetwelk zij Een vorst kralen of fpelden verruilden. of Kazike van het land, die COLUMBUS bezocken, werd in eene foort van kwam ze- --- Page 53 --- LAND DER ZWARTEN. 13 zetel op de fchouders van mannen gedra- HOOFDST, gen, en ontving groore bewijzen van eerL. bied van degenen, die hem vergezelden. 1492. Hij was ten uiterfte beleefd, en fchonk den vlootvoogd verfcheidene keurig bewerkte aardigheden 2 waarvoor bij eenige beuzelingen, ter vergelding, met bevalligheid aannam. Zij hadden geen denkbeeld van de ingebeelde waarde, welke hunne bezoekers aan het goud hechtten, en waren zeer bereidwillig, om de bergen, die nog heden hunnen oorfpronkelijken naam Cibao behouden hebben, aan te wijzen als de groote voorraadkamers van den crts, die ZOO flerk begeerd werd. Het was omtrent dezen tijd, dat COLUM- TegenfpoeBUS, door de onachtzaamheid van eenen denvanden grooten loots, een zijner fchepen verloor, en die ontdekker, menschlievende behandeling ontving, waarvan reeds melding gemaakt is. Van een ander zijner fchepen, die in 't geheel maar drie in getal waren, had hij, federt zijne komst aan het eiland, geene tijding bekomen, en hij hield den kapitein, die het bevel over hetzelve voerde, van de eene of andere verraderij verdacht. Het derde was --- Page 54 --- ST. DOMINGO, OF HET. HOoFDST. was niet groot genoeg, om al zijne manI. fcheppen te bevatten, en hij verlangde naar 1492. Spanje terug te keeren. De eenvoudigheid der inwoneren, en hun fchrik voor de vijandelijke invallen van een volk, dat verfcheidene cilanden ten zuidoosten bewoonde, en hetwelk zij de Karibiers (*) noemden, wier wreed en oorlogzuchtig karakter, daar zij het vleesch hunner gevangehet regenovergeflelde was nen verflonden, boezemden COLUMBUS zulk van het hunne, vertrouwen in, dat hij het voorcen groot volk ftel deed, om een gedeelte van zijn achter te laten; met welk voorftel hij twee voordeelen tevens beoogde, dat van eene volkplanting opi het ciland te vestigen, en eenen keer naar Spanje dat van'onmiddellijk doen. Zij gaven hunne tocftemte kunnen zonder het geringfte teeken van O1lming verleenden zclfs hunnen bijgenoegen, en ftand (*) De Heer DE CHARMILLY verwart het karakoorfpronkelijike bewoneren van ter der onbeleedigende dat der Karaiben of KamniSt. Domingo gedurig met negers in hunnen tegenbalen, en der Afrikaanfche woordigen ftaat van flavernij; waaruit hij dan gevolgtrekkingen afleidt, die om deze redeu van zelis vervallen. eken van O1lming verleenden zclfs hunnen bijgenoegen, en ftand (*) De Heer DE CHARMILLY verwart het karakoorfpronkelijike bewoneren van ter der onbeleedigende dat der Karaiben of KamniSt. Domingo gedurig met negers in hunnen tegenbalen, en der Afrikaanfche woordigen ftaat van flavernij; waaruit hij dan gevolgtrekkingen afleidt, die om deze redeu van zelis vervallen. --- Page 55 --- LAND DER ZWARTEN. 15 fand in het flichten van eene fterkte, dic HOOFDST. naderhand tot het middel dienen zou, om 1. hen onder het juk tc brengen, 1492, Acht cn dertig Spanjaards werden uitgekozen om op hct ciland te blijven, onder bevel van DIEGO DE ARADO, eenen edelman van Kordova, aan wien COLUMBUS zijn cigen gezag, en al wat tc hunner vestiging vereischt werd, in handen ftelde; na- A dat hij eerst, met zeer gelukkigen uitflag, gepoogd had de inwoneren te hunnen voordeele in te nemen, door bedrijven van weldadigheid en berooningen van zijne magt. Ilij beloofde, hen fpoedig weder tC zullen 1493. bezoeken, en inmiddels loffelijke berigten I van. hen in zijn vaderland te geven. Co- Veitrek LUMBUS verlier de kleine volkplanting op vanColumbus na het den 5den van Januarij 1493, en kwam in Richten de maand Maart daaraan volgende in Spanje eener yolkplanting. aan. Het vertrek van COLUMBUS was nog niet lang geleden, toen de bezetting, welke hij achtergelaten had, , gelijk maar al te dikwerf gebeurt, ongeduldig werd over het bedwang, waaronder zij gefteld was, en zich aan het gezag van haren onlangs aangeftelden bevelhebber onttrok. Dc wijze voor- --- Page 56 --- 16 ST. DOMINGO, OF HET IlOOFDST. voorfehriften, die I. den hun gegeven waren, in wind flaande, maakten de 1493. pen dezer bezetting zich manfchapbanden los, baldadig van alle en vierden aan hunne en ondeugende lasten den ruimen gierige ten koste van de teugel, inboorlingen, wier en vrouwen en levensmiddelen goud zij op de buitenfporigtte wijze wegroofden; aldus, in plaats van de achting, in welke zij flonden, te handhaven, zich zelve als de bedorvenfte der menfehelijke wezens vertoonende. Eindelijk fneed de Kazike bao, in wiens land de van CiSpanjaards de meeste Vijandelijkheden bedreven, een De volk- volkplanters af, gedeclte der planting omfingclde de overige, en vernield. vernielde hunne fterkte. COLUMBUS, die zich zes maanden aan het hof van Spanje ophield, om de welverdiende belooningen voor zijne geledenc tegenfpoeden te ontvangen, en om eene nadrukkelijke medewerking, tot het voortzetten der fchitterende onderneming, van hij de cerfle waargrondlogger was, van hetzelve te erlangen, had naauwelijks zijn merk oogbereikt, en de uitrusting van eene genoegzame vloot, voor rekening van den koning van Spanje, onder de panfelijke be- ende belooningen voor zijne geledenc tegenfpoeden te ontvangen, en om eene nadrukkelijke medewerking, tot het voortzetten der fchitterende onderneming, van hij de cerfle waargrondlogger was, van hetzelve te erlangen, had naauwelijks zijn merk oogbereikt, en de uitrusting van eene genoegzame vloot, voor rekening van den koning van Spanje, onder de panfelijke be- --- Page 57 --- LAND DER ZWARTEN. i7 bekrachtiging, bezorgd; of hij werd onge- IloorDST, duldig van verlangen, om Zijne volkplanI. ting weder te bezoeken. Hij ving derhalve 1493. zijne" tweede reis aan, èn kwam, na verfcheidene andcre eilanden, ten noordwesten van zijnen koers gelegen, aangedaan te hebben', den 22flen van November aan Terugkenss Ilispaniole. van Colunbus, Men kan zich gemakkelijk zijne verbaasdheid voorftellen, 2 tocn hij bevond; dat zijne volkplanting verdwenen was; cn terwijl de onthutste Spanjaards het lot hunner landslicden befchreiden, kwam er een broeder van den vriendelijken Kazike GuAKANAHARI, om hem van derzelver noodlot berigt te geven: In phaats van zijnen tijd met het Weder: vergelden van ongelijken te verfpillen, ondernam CoLUMnUs cene flad te bouwen; waarvan hij den platten grond aanwees in cene groote vlakte, nabij eenc ruime bani. Ilij verpligtte alle' perfoner van zijn gevolg, zonder onderfeheid van rang, om aan eert werk, Z00 noodzakelijk voor de gemcené veiligheid, mede te werkén. Deze flad, De Bad de ecrfie, die er in de nieuwe wereid ge- Vabcila bouwd, gefticht werd, ontving den naam Hfabella, Iz DEEL. B ter --- Page 58 --- 18 ST. DOMINGO, OF HET HoorDsr, ter cere van zine I. befchermvroqw, de koningin van Kastilie. 1493. COLUMBUS ondervond al de die met de eerfte zwarigheden, grondlegging van volkplantingen gemeenlijk gepaard gaan; en een tijdige uitftap, in groorc flaatfie, naar de gebergten van Cibao gedaan, welke zij bevonden dat aan de befchrijving der Indianen wel benntiwoordden, en ecne aanzienlijke hoeveelheid gouds in zich bevatten, was misfchicn het eenige middel, waardoor de volkplanting van een volftrckt verderf verfchoond bleef. Zoo dra als de eendragt door het gezigt van de mijnen herfteld was, befloot COLUMBUS nog eens, de volkplanting te verlaten, tot het doen van nieuwe ontdekkingen. Hij ftelde zijnen broeder DIEGo, gefterkt door cenen raad van ambremaren, aan, om gedurende Zijn afyezen de regering waar te nemen; en er werd eene bende foldaten, onder het bevel van Don PEDRO MARGARITA, uitgezon: den, om de verfcheidene gedeelten des eilands te bezoeken, en het gezag der Spanjaarden ilom tc bevestigen. Daarop ging hij den 24ften van April onder zeil; doch kwam, na eene alivezigheid- vrn vijftien maan- aren, aan, om gedurende Zijn afyezen de regering waar te nemen; en er werd eene bende foldaten, onder het bevel van Don PEDRO MARGARITA, uitgezon: den, om de verfcheidene gedeelten des eilands te bezoeken, en het gezag der Spanjaarden ilom tc bevestigen. Daarop ging hij den 24ften van April onder zeil; doch kwam, na eene alivezigheid- vrn vijftien maan- --- Page 59 --- LAND DER ZWARTEN. 19 manden, gedurende welken tijd hij niet Hoorpsr. vele mijlen ver gevorderd, én van de alI. lerongelukkigile toevallen beloopen was, 1404. bijna levenloos in de volkplanting terug, alwaar hij zijnen broeder BARTHOLONEUS vond, dien hij in geen veertien jaren gezien had, cn die nu, gedurende zijn afwezen, 2 was aangekomen, en wiens onverwachte verfehijning, na het doorworftelen van cene recks van tegenfpoeden 2 maar weinig minder dan zijne cigene, ZOO gunfliglijk op zijnen geest werkte, dat dezelve tot zijne fpocdige herfteiling zeer veel toebragt Ge- (*) DANTHOLOMEUS COLUMEUS was door den grooten zeeman naar Engeland gezonden, om met HENDRIE VIT. over zijn ontwerp tot het doen eener ontdekkingreize te handelen, ingevalle hij in Spanje dezelfde tcleurftelling ontmoeten mogte, als in Portugal. Op zijne reis viel de onderhandelaar in handen van zeeroovers, die hem plunderden, en verfcheidene jaren gevangen hielden. Ten laatfle ontfhapt zijnde, bereikte hij Londen; maar in zulk een"-armocdigen ftaat, dat hij ongefchikt was, om in de hoedenigheid van een' zaakgelastigden ten Hove te verfchijnen, tot dat hij Zich, door het teckenen en verkoopen van kaarten, in het uitvoeren waarven hij ongemeen kunflig was,. eene welvoegelijke klceding en matig onderhoud bezorgd had. B2 --- Page 60 --- : ST. DOMINGO, OF HET Gedurende het afwezen van COLUMBUS, HOOFDST. I. hadden de foldaten onder MARGARITA het van de cerfte volkplanting her1494. wangedrag de behoeften zelfs van matihaald; terwijl Spanjarden hen, reeds tot onwelkome ge maakten, voor een geflacht van menburen die, tot het onderhoud van cen gefchen, leven, maar zeer makkelijk en onfchuldig dienvolweinig voedfel noodig hebbende, flechts cen' zeer geringen voorraad opgens al cenige voorzorg in 't geleiden, ZOO zij hecl noodig achtten. Mais, met weinige van het grocijend andere voortbrengfelen indien eenig, dierlijk rijk, en zcer weinig, voorraad hunner voedfel, maakten al den uit; en het konde niet noodwendigheden anders, of een ligchaam van menfchen, die zich in vaste fteden verfterkten, moest verminaan denzelven eene verfchrikkelijke en de dering toebrengen. Hlongersnood, uitlag van hunnen vorigen opftand, gocde eene lange reeks van telkens gepaard met dreven hen eindeherhaalde beleedigingen, lijk tot het doen van eene tweede poging, zich van dezen last te ontheffen; en om om de toeCOLUMDUS werd genoodzankt hetwelk vlugt tot de wapenen te nemen, hij eene verfchrikkelijke en de dering toebrengen. Hlongersnood, uitlag van hunnen vorigen opftand, gocde eene lange reeks van telkens gepaard met dreven hen eindeherhaalde beleedigingen, lijk tot het doen van eene tweede poging, zich van dezen last te ontheffen; en om om de toeCOLUMDUS werd genoodzankt hetwelk vlugt tot de wapenen te nemen, hij --- Page 61 --- LAND DER ZWARTEN. 21 hij tot hiertoe allerzorgyuldigst vermeden HOoFDST. had. De Indianen kregen door hunne eiI. gene drift de nederlang: in plaats van bij 1494. hunne vorige en de hun best voegende wij- Gevec'it metdelndiZe van oorlogen te volharden, namelijk dat anen, 24 Maart, zij de vijanden in hunne fterke plaatfen lok- 1495. ten, rukten zij onbedachtzaam in cene opene vlakte, de Vega Real, alwaar cene menigte hunner door het eerfte gezigt der Europifche wijze van oorlogen, den hevigen aanval der ruiterij (welke zij, even gelijk de Thesfalonikers, voor Centaurusfen aanzagen), en de felle befpringing der honden terftond over hoop geworpen werd, terwijl dezulken, die niet gevangen, en aldus in flavernij geraakt waren, zich geheellijk aan de wanhoop overgaven. Zoo groot was de ongelijkheid van magt, dat, hoewel er bijna honderd duizend Indiancn in het veld verfchenen, gewapend met fchictgeweer van hun ruw maakfel, de ovérwinning door twee honderd mannen voctvolk, twintig ruiters en twintig honden (*) Van de invoering van deze ftrijddieren, În de Spaan'che wijze van oorlogen, zal in een volgend hoofdituk eenig verllng gegeven worden. B 3 --- Page 62 --- 22 ST. DOMINGO, OF HET Hoorrsr. den behaald werd, die met elkander de I. geheele magt uitmaakten 2 waarover de 1494. Spanjaards te befchikken hadden. COLUMEUS befteedde verfeheidene maanden, om het eiland door te trekken, ten cinde deszelfs gchecle onderwerping tc voltooijen, en allen inboorlingen boven veertien jaren oud cene fchatting op te leggen; a heryelk een der cerfte uitwerkfelen was yan ccne flaatkunde, tegen. Zijne cigene neiging aan, doch ter yoldoening van het Spaanfche hof, alwaar men hen zocht den voet te ligten, door hem aangenomen, en dic, in vervolg van tijd, offchoon hij er zich met gematigdheid van bediende, in de handen van andcren een maatregel van wreedheid en dwingelandij is geworden. Oorfprong Deze fchatting was eene onoyerkomclijike van de Ra- inbreuk op de hebbelijkheden der Indiavernij der inboorlin- nen, voor welke bedwang en arbeid ccn geil. ondragelijk onheil waren. Dit zette hen aan tot het ondernemen van cene andere foort van vijandelijkheid, die van de 011verzadelijke Spanjaarden uit te hongeren, ter voldoening van welker gulzigheid zij 1495. begrepen dat ZOO veel vereischt werd. Zij trokken de wortelen uit den grond, cn ftaak- Indiavernij der inboorlin- nen, voor welke bedwang en arbeid ccn geil. ondragelijk onheil waren. Dit zette hen aan tot het ondernemen van cene andere foort van vijandelijkheid, die van de 011verzadelijke Spanjaarden uit te hongeren, ter voldoening van welker gulzigheid zij 1495. begrepen dat ZOO veel vereischt werd. Zij trokken de wortelen uit den grond, cn ftaak- --- Page 63 --- LAND DER ZWARTEN. 23 faakten al hun eenvoudig akkerwerk; waar- HOOFDST. I. na Zij, in ontoegankelijke gebergten den wijk genomen hebbende, zich zelven weihaast 1495. in dien nood bevonden, waarmede zij vergeefs gehoopt hadden hunne overweldigers te benaauwen. Hoe weinig hunne behoeften ook waren, bevonden zij zich nogtans weldra van alle levensmiddelen ontbloot, cnl meer dan een derde gedeelte van hen werden de flagtoffers van cenen hongerspood, die hun eigen werk was. Iet was te dezer tijd, dat er partiifchappen Columbus in het eiland begonnen tC ontitaan, door de aan't benadeeld, hof kunftenarijen der vijanden van COLUMBUS in eit Aguado als soukgeSpanje verwekt: deze hadden uitgewerkt, lastigde dat cen zekere AGUADO, een edelman van rear Ilispaniola ge- 'skonings flaapkamer, als zaakgelastigde naar sonden. Hispaniola gezonden werd, cen man, die al de onbefchofte trorschheid van lage ziclen, door eene fpocdige verhefling bedwelmd en bedorven, in zijne handelingen blijken lict. Tér ontlasting van zich zelven, en om de zaak met zijne vijanden voor zijnen koning af tc docn, kecrde COLUMBUS we- 1496. der naar Spanje, latende zijnen broeder BARTHOLONEUS achter in hoedanigheid van Adelantado of onderbefturder (Lieutenant B 4 Gou- age ziclen, door eene fpocdige verhefling bedwelmd en bedorven, in zijne handelingen blijken lict. Tér ontlasting van zich zelven, en om de zaak met zijne vijanden voor zijnen koning af tc docn, kecrde COLUMBUS we- 1496. der naar Spanje, latende zijnen broeder BARTHOLONEUS achter in hoedanigheid van Adelantado of onderbefturder (Lieutenant B 4 Gou- --- Page 64 --- 24 Sr. DOMINGO, OF IIET HpOrDST, I. Cuuverneur), en, door een kwalijk ge: plaatst vertrouwen, FRANCISCUS 1498. een edelman van ROLDAN, rang en aanzien, tQt opt perregter anngefteld hebbende. duet Columbas eene Hoowel hem, als gewoonlijk, verfcheidereis naar ne tegenfpoeden op zijnen Spanje, Cil den, had overtogt bejegenkeert met hij echter Z0O veel invioeds cene vloot FERDINAND en OR zet vulkISABELLA, dat er nieuwe planterste- verordeningen ten voordeele zijner volkrug,nahet vaste land planting, en zulks valgens een wei doorvan dine- gedacht plan, en op eenen rika Oit- deren vasteren en breedikitehebgrondflag, gemaakt werden. Er ben. den hem vrouwen, kunstenaars werwers en landbouop zijnen nicuwen togt doch, gelijk al wat hem medegegeven; ; vergund werd met cenige onaangenaamheid vermengd Z00 werden er bij dezen, was, wijze, misdadigers uit de onvoorzigtiger gevangenisfen gevoegd, ecn allerverderfelijkse middel ter bevoiking, dat 200 dikwijls nadeelige 1498. gen gehad heeft, Her duurde, gevolbijna twee jareu, ecr COLUMBUS nogtans, derde reis op zijne uitging, en nog verfcheidene maanden daarenboven, cer hij Hispaniola weder bereikte, hebbende hij als ter middelerwijl, bekrooning van al zijne ondernemingen en moeijelijkheden, het vaste land van --- Page 65 --- LAND DER ZWARTEN. 23 van Amcrika ontdckt. Hij kwam afgemat HoorDST; en zick terug, maar vond de volkplanting I." in eenen tocfland, dic hem gecne rust ver- 1498. gunde. Don DIEGO COLUMBUS had, volgens hct verlangen zijns broeders, gedurende deszelfs afwezen, de volkplanting naar ccne verkieslijker plaars, aan de andere zijde van het ciland overgebragt 2 alwaar hij ecne ftad had gebouwd, welke hij aan Sr. DOMINGO, IlefHlad of Sr. DoxtNicA, toewijdde, ter eere van vanSt.I Domingo geden naain zijns vaders, en die, gedurende bouxd. zulk ecn' langen tijd, de zetcl der Speanfche heerfehappij in de nicuwe wereld is geweest. Er zullen fomtijds, hoc ongerijmd het 1499. ook zijn moge, rustciooze gecsten in de hoogite ftanden gevonden worden; cn dan zict men ftaatkundige beroeringen uit zcer onverwachte bronnen voortkomen: zoodanig was hct geval met ROLDAN, wiens post hct was den vrede en de orde tc handhaven; want tocn DIEGO alle deelen van hct ciland, dic door zijncn broeder nog nict overwonnen waren. 7 tot onderiverping had gebragt, verwekte dezc man ecne muiterij onder zijne eigene landslieden, cn zelfs OnlB 5 der atkundige beroeringen uit zcer onverwachte bronnen voortkomen: zoodanig was hct geval met ROLDAN, wiens post hct was den vrede en de orde tc handhaven; want tocn DIEGO alle deelen van hct ciland, dic door zijncn broeder nog nict overwonnen waren. 7 tot onderiverping had gebragt, verwekte dezc man ecne muiterij onder zijne eigene landslieden, cn zelfs OnlB 5 der --- Page 66 --- 26 ST. DOMINGO, OF IET' HoorDST, 1. der de Indianen, en dat met zulke narijen, dat dezelve de kunfte1499. volgen had, en alleen allerontrustendfte door de gegematigde, infchikkelijke en welgepaste flaatkunde van -COLUNBUS konde geftild worden, Doch onder de nadeclige gevolgen van de herfolling der rust bij deze ook, dat ROLDAN gelegenheid was op nieuws in zijnen post bevèstigd werd, alsmede eene van de gicrigheid der inwilliging de cerfte flap Spanjaarden, hetwelk was, om de Indianen tot werkelijke flavernij tc brengen. Nadat den muitelingen, in verfcheidene gedeelten van het ciland, landen toegewezen den Indianen der waren, werd hunne landfireck, in ftede van fehatting, opgelegd om cen Zeker gedeclte gronds te bearbeiden, ten dienfte van hunne nicuwe meesters, onder welke er velen waren, van wier karakter men den oorfprong van ontelbare onheilen, dic dat ongelukkige volk overgekomen zijn, ligtelijk zal kunnen aficiden. Dewijl men het voorgevallene bij de muiterij geenszins geregteli;k behandeld, maar het onderzoek van de bijzonderheden had, ZOO werd de zaak, door de geftaakt van COLUNBUS, in zulk vijanden een valsch licht voor- --- Page 67 --- LAND DER ZWARTEN. voorgefteld, dat er ecn ridder van Kalatra- HoorDsT, via, met name FRANCISCUS DE BOvADILLO, I. afgevaardigd werd, om den grooten man 1500. Bovadillo in deszelfs waardigheid te vervangen, en, tot Gouvermet cene laagheid, dic alleen bij hoven nCHr aaigefteld. bekend is, hem onmiddellijk als eenen boosdoener in ketenen naar Spanje tc zenden. Dus liep de vifftiende eeuw in St. Domingo ten cinde; cen tijditip, dat, terwijl het den grondlegger van cen rijk in ongenade en cllende vervallen zag, tevens voor de volkplanting ecn gunfliger vooruitzigt opleverde, dan zij tot nog toe had gehad, Er waren zulke fchikkingen gemaakt tot het bewerken van de mijnen, en het bebouwen van den grond, wclke niet flechts ecn duurzaam beftaan aan de volkplanting, maar ook rijke inkomflen verzekerden aan de Monarch, die toelict, dat COLUMBUS bedrogen cn mishandeld werd. BOVADILLO voer voort, gelijk men verwachten mogt, zich bij het volk aangenaam te maken, door eene onbepaalde inwilliging van de neigingen zijner landslieden. Hij liet al de overgeblèvene Indinnen tellen, en yerdecide dezelve, in verfchei- ftaan aan de volkplanting, maar ook rijke inkomflen verzekerden aan de Monarch, die toelict, dat COLUMBUS bedrogen cn mishandeld werd. BOVADILLO voer voort, gelijk men verwachten mogt, zich bij het volk aangenaam te maken, door eene onbepaalde inwilliging van de neigingen zijner landslieden. Hij liet al de overgeblèvene Indinnen tellen, en yerdecide dezelve, in verfchei- --- Page 68 --- * 28 ST. DOMINGO, OF HET Hoornst. fcheidene klasfen I. gerangfchikt, als een cigendom onder de Spanjaarden, 1500. die, met vervaarloozing van het eenige ware om rijk te worden, den middel naar de mijnen zonden, landbouw, hen en hun eenen ZOO weinig voor hen berekenden arbeid den, dic hun geflacht opleiftrckte cenc fpocdige voluitrocijing dreigde. Om dit vreesfelijke gevolg voor te komen, en den fchijn van voor welvoegelijkheid het oog der wereld te bewaren, werd er, op de aankomst van COLUMBUS in Spanje, en toen hij zich op FERDINAND's regevaardigheid beriep, een andere ridder van de Militaire orde van Alkamara, NICOLAS DE OvANDO, 501. VADILLO te afgezonden om Bovervangen. Nu werden er fchikkingen gemaakt, om den geest van Ovrndo losbanGourer- digheid, die onder hct laatfte neur. het ciland ontflaan beftuur, in was, te bereugelen; en, ten cinde aan den onmatigen aanwas van rijkdommen eenigzins perk te flellen, werd er een bevel gegeven, om al het goud in ecn finelthuis te brengen, alwaar er de helft zou afgetrokken worden, als een van de kroon. cigendom COLUMBUS bleef verfcheidene maanden in Spanje, te vergeefs om een --- Page 69 --- LAND DER ZWARTEN. ecn onzijdig en naauwkeurig onderzock zij- HooFDst. I. ner zaak fmeekende; tot dat zijn voorftel, om eene nieuwe reis, tot het doen van 1502. ontdekkingen in het oosten, tc ondernemen, cindelijk aangenomen werd: en hij ging uit op zijnen vierden togt in Mei, 1502. OVANDO bragt in St. Domingo de aanzienlijkfte krijgstocrusting 2 die men tot nog toe in de nieuwe wereld gezien had, beftaande in twee en dertig fchepen, met twee duizend vijf honderd volkplantelingen. Op zijne aankomst kregen BovADILLO en ROLDAN, met deszelfs medepligrigen, bevel om naar Spanje terug te keeren. COLUMBUS, door een ongemak aan een zijner fchepen belemmerd wordende, veranderde zijnen koers, en hield af naar St. Domingo, in de hoop van het daar voor een fchip van OvANDO's vloot te verruilen: doch hij vond achttien van dezelve geladen, en zich gerced maken om naar Spanje te zeilen. Hij verzocht vrijheid om in de haven binnen te loopen (na dat hij OvANDO vooraf van het oogmerk zijner reis berigt gegeven had), ten einde over eene verruiling van het fchip te handelen, en ers, en hield af naar St. Domingo, in de hoop van het daar voor een fchip van OvANDO's vloot te verruilen: doch hij vond achttien van dezelve geladen, en zich gerced maken om naar Spanje te zeilen. Hij verzocht vrijheid om in de haven binnen te loopen (na dat hij OvANDO vooraf van het oogmerk zijner reis berigt gegeven had), ten einde over eene verruiling van het fchip te handelen, en --- Page 70 --- 30 ST. DOMINGO, OF HET HlOOFDST. I., en zich te beveiligen voor cen' ftorm; dien hij zng hevigen 1502. voor hij de opkomen, en waarDe intrede uitgaande vloot ried zich insin lict ci- gelijks te wachten. Doch land, dat digde zich nict, om men verwanrhia scFont- dezcr op het cene of andere hy dekt hed, voorftellen tc letten. wordt Co- zuimde hij Intusfchen verlumbus wigerd. ge- derende geene voorzorgen tegen het naonweder; waardoor hij in der daad behouden bleef, térwijl bijna al, de achttien fehepen zijuer vijanden dezelve kwamen vergingen. Met het BO7ADILO, ROLDAN enl grootite gedeelte diergenen om, die COLUNBUS en de Indianen den, mct den vervolgd hadgeheclen fchat hunner kwalijk verkregene goederen, bedragende dan twaalf honderd duizend mecr' fom, tc dicr tijd gelijk flaande guldens; eene de van dezelfde met de waarfom; vele malen vermenigvuldigd, in den tegenwoordigen COLUMBUS onthicid zich nict tijd. ongastvrije kust lang op de van cen land, in hem de tocgang hetwelk gewcigerd werd door dicgenen, die deszelfs bezit geheclenal hem verfehuldigd aan reis waren; maar Zette zijne voort, in de ijdele hoop, van den Indifehen oceaan te zullen ontdekken. 1503. Inmiddels ontfloeg OvANDO, die met ceneir BUS onthicid zich nict tijd. ongastvrije kust lang op de van cen land, in hem de tocgang hetwelk gewcigerd werd door dicgenen, die deszelfs bezit geheclenal hem verfehuldigd aan reis waren; maar Zette zijne voort, in de ijdele hoop, van den Indifehen oceaan te zullen ontdekken. 1503. Inmiddels ontfloeg OvANDO, die met ceneir --- Page 71 --- LAND DER ZWARTEN. 31 eenen vocr de menfehelijkheid mecr gun- HOOFDST: fligen last bekleed was dan zijne voorgan- [. gers, de Indianen van den gedwongenen 1503. harden arbeid; en de volkplanting, hoewel vertraagd door gebrek aan arbeidzame handen, begon den flaat cener geregelde maatfehappij meer en meér te naderen: doch, helaas! in geene gefchiedenis heeft men de gefladige weifeling, tusfchen maatregelen van regrvaardigheid enl van belang, meer te betreuren dan in het voorbecld voor handen. De Spanjaards geraakten buiten ftaat, om, zonder de hulp der inwoneren, welke men, zonder dwang, door geenerlei beweegreden verkrijgen konde, den grond te bebouven, of de mijnen te bewerken; en vele der nicuwe volkplantelingen ftierven aan onbckénde, 2 der luchtftreck cigenc 2 zickten, terwijl andere het eiland verlieren, ZOO dra men hen van hunne flaven beroofl had. Deze omflandigheden vereischtea 1504 cenige oplettendheid; en wederom daalden de gevolgen neder op het hoofd der fchuldelooze Indianen. COLUMBUS, onbezweken onder al zijne Columbus rampfpoeden, gaf in dit jaar zin begunflig- brizoeht St. de ciland nogmaals cen bezock, nadat zijne Doringo nog cens, Oll- --- Page 72 --- - 7.: 32 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDST. 1. onderneming, tot nieuwe nict flechts mislukt ontdekkingen, 3 1504. was, maar hij ook al zijne fchepen in dezelve verloren had, waarna hij op hct eiland Jamaika, jaren te voren door hem ontdekt, doch negen dat verder in geenc aanmerking was gekomen, bijna twaalf maanden gevangen gehouden was. OVANDO fehijnt zwarigheid hebben, om eenen man van ZOO gemaakt te uirgeftrekte vermogens 2 en wien, volgens de beflisfendite regelen van billijkheid, de regering Over de wereld, door hem kwam, in het land, gevonden, toeaan zijne heerfchappij onderworpen, tot tc laten: doch cindelijk bezorgde hij hem de. middelen om uit Zijnen flant van gevangenfehap te ontkomen, en ontving hem met de hoogfte openlijke eerbewijzen bij zijne aankomst op St. Domingo. Hij vertoefde flechts eene maand op het eiland; en ondervond vervolgens zijnen wonen tegenfpoed, toen hij, onder hevige geftormen, cene lengte van zeven honderd mijlen met noodmasten moest zeilen, zine op terugreis naar Spanje, alwaar hij, door zijne geledene ongemakken uitgepur, 2 en geûrgerd door de veinzerij en onregtvaardig- Hij vertoefde flechts eene maand op het eiland; en ondervond vervolgens zijnen wonen tegenfpoed, toen hij, onder hevige geftormen, cene lengte van zeven honderd mijlen met noodmasten moest zeilen, zine op terugreis naar Spanje, alwaar hij, door zijne geledene ongemakken uitgepur, 2 en geûrgerd door de veinzerij en onregtvaardig- --- Page 73 --- LAND DER ZWARTEN. digheid van eenen koning, wiens regering IlOOFDST. hij onfterfelijk gemaakt had; vijftien maanI. den na zijne aankomst (*) overleed, in den 1503. ouderdom van negen en vijftig jaren. Het is nutteloos, te dezer plaats het treurige einde tc beklager van ceren man, wiens naam verceuwigd is. Eenigzins kan hct hérdenken hiervan tot cenen balfem verftrekken voor de droefenisfen van eene menigte lijderen van geringeren ftand;, Çn de gedenkbocken der gefchiedenis maken de lotgevallen dezes mans tot cen leerzaam onderwijs voor de tockomeride geflachten. Weinige maanden voor COLUMBUS, ftierf zijne befchermvrouw ISABELLA; waardoor de belangen der menfchelijkheid, in de nieuwe wereld, cenen magtigen fleun verloren; en toen OVANDO de nadeclige gevolgen van cene menschlievende behandeling begon te ondervinden; begon hij mede in de uitvoering der koninklijke bevelfchriften te verflappen. Hij maakte cene. nieuwe verdecling van de Indianen onder de Spanjaarden, alleenlijk met dat onderfcheid, dat zij voor hunnen arbcid zouden betaald worden; C11 hij (*) Den twintigfen van Mei, 1506, I. DEEL. C --- Page 74 --- : IAioars Sr. DOMINGO, OF HET HloorDST. hij verminderde het I. koninklijke aandeel in her goud tot een derde, en naderhand 1505. een vijfde gedeelte; tot waarop hij (voorfpocdiger dan COLUMBUS) de het hof verkreeg. bekrachtiging van Niettegenflannde de fchijnbare zachtheid van den tegenwoordigen I'recdheid het in dit tijdperk, dat de Gouverneur, was der Spanwoedende drift jaarden te- tot het: plegen van die wreedheden gen de Iicenen dianen. aanvang nam, welke de bladen der gefchicdenis met meer ijsfelijkheden bevlekt hebben, dan allen, die flechts cene liefde voor het menfchelijk gemeene geflacht bezitten, zich verbeelden kunnen. Er was ne verraderij ZOO groot, geegeene fchending van kunne of waardigheid ZOO welke de Spanjaarden finartelijk, zich; tegen dit ongelukkige volk, niet veroorlofden; alle maakte gefchikkingen, dic tot verzachting der hardheid van derzelver flavernij frekken moesten, wérden vergeten, en derzelver arbeid integendecl verzwaard. FERDINAND gaf hen weg als gefchenken aan zijne hovelingen, die hen voor geld verhuurden, terwijl zij, van nu af, niet anders aangemerkt en behandeld werden, dan als dicren Van cen lager geflacht, die van geener- fden; alle maakte gefchikkingen, dic tot verzachting der hardheid van derzelver flavernij frekken moesten, wérden vergeten, en derzelver arbeid integendecl verzwaard. FERDINAND gaf hen weg als gefchenken aan zijne hovelingen, die hen voor geld verhuurden, terwijl zij, van nu af, niet anders aangemerkt en behandeld werden, dan als dicren Van cen lager geflacht, die van geener- --- Page 75 --- LAND DER ZWARTEN. 35 nerlci gebruik waren, dan tot werktuigen HooFDST. ter verzamcling van rijkdom, en ik konde I. bijna zeggen, tot voorwerpen van onder- 1505. drukking. Te hunnen koste nam, ondertusfchen, de volkplan:ing toc in rijkdom Bioriiende en aangelegenheid; want- met zoodanigen faat der velkplanfpocd en goeden uitilag werden de mijnen ting. ontgonnen, dat het goud, het welk in het koninklijke fmelthuis gebragt werd, gedurende ecnige jaren, mcer dan zes millioenen guldens bedrocg (naar het tegenwoordige gehaite van het geld gerckend). Men zag bijzondere perfonen met verbazende fielheid cen groot fortuin verzamelen; hetwelk anderen verlokte, om dezelfde gelegenheid, om zich te verrijken, ten koste van hunie gezondheid en redelijkheid aan te grijpen; en de uitlag was, eenen tijd lang, ten hooglle voordeelig voor de volk- 1506. plantelingen, en voor de regering van hce mocderland. Maar even gelijk bij cenen zwaren brand, was de flikkering kort van duur, naar gelang van de uitgeftrektheid. Dezelfde maatregelen, die de ongelukkige Indianen uirputten, verrijkten de Spanjaarden; zijnde dit het natuurlijke gevolg van, den aard dezer maatregelen, en van het beC2 fluur --- Page 76 --- 36 ST. DOMINGO, OF HET HoorDst. I. fuur van OvANDO, die befchreven wordt als een zeer wijs en regtvaardig 1506. zijne landslieden, regter over mnaar als een man van even groote geftrengheid tegen de oorfpronkelijke bewoneren des lands. OvANDO gaf allereerst duurzaamheid aan de wetten, welke hij ingefteld had, door dezelve onzijdig te handhaven, het eenige middel, om eene nieuwe inftelling aanzien bij te zetten. Insgelijks fehijnt hij op alle onderwerpen, die voor de volkplanting voordeelig zijn konden, bedacht geweest te zijn, en pogingen gedaan te hebben, om de aandacht van cenige der Spanjaarden te vestigen op de loffelijker werkzaamDe aan- heden van den landbouw. kwecking Eenige loten van fuiker van het fuikerriet van de ciingevoerd. landen Kanarifehe gekregen hebbende, die uitnemend wel voortkwamen, fpoorde hij hen aan, om plantaadjen en fuikermolens op te rigten; hetwelk gelukkiglijk eene allerbelangrijkfte bron van welvaart geworden is, toen de ingewanden der aarde uitgepur waren. De handelwijs en de voorfpoed van OVANDO onderrigtten FERDINAND weldra van de waardij dier ontdekkingen, welke hij tot Dog toe gefcheuen had gering te achten, eu emend wel voortkwamen, fpoorde hij hen aan, om plantaadjen en fuikermolens op te rigten; hetwelk gelukkiglijk eene allerbelangrijkfte bron van welvaart geworden is, toen de ingewanden der aarde uitgepur waren. De handelwijs en de voorfpoed van OVANDO onderrigtten FERDINAND weldra van de waardij dier ontdekkingen, welke hij tot Dog toe gefcheuen had gering te achten, eu --- Page 77 --- LAND DER ZWARTEN. 37 en wier oorfpronkelijken maker hij niet dan HOOFDST, met ongenade cn ellende beloond had: I. dienvolgens zette hij zich tot het maken 1506. van verordeningen voor den handel en het kerkelijk befluur, en vestigde eindelijk cen allerflnatkundigst ftelfel van regering, allezins berekend, omn al de voordeelen van deszelfs volkplantingen voor Spanje te verzekeren. Terwijl deze verordeningen op de rege- 1507. ring ingevocrd werden, begonnen er zich cenige verichijniclen te vertoonen, waarvoor, hoezeer men dezelve te vreezen had, geen hulpmiddel was te vinden, en die derhalve, in weerwil van alle anderc voordeelen, de volkplanting cenen onmiddellijken ondergang dreigden. De afnemende ftaat der. inboorlingen, in welke de cenige bron van voorfpoed voor de Spanjaarden gelcgen was, het natuurlijke gevolg van derzelver onberadene verdrukking, licp al te fterk in het oog, om geenen grond tot ernftige bekommering op te leveren. Vermoeijenisfen, waartegen deze ongelukkigen niet beftand waren; zickten, het gevolg yan de onoplettendheid op hunne verandering van kiceding en levenswijze; hongersC 3 nood, --- Page 78 --- 38 Sr. DOMINGO, OF HET HocrTST. nood, het uitwerkfel I. der van verwaarloozing den landbouw, om fehatton in de 1507. nen op te zoeken; en zelfmoord, mijde wanhoop hen dreef, waartoc fpanden ZOO krachtig zamen, dat hun getal, in het Snelle af vijftien jaren, verloop van neming der 400,000 (*) menfchen minoorfpronke- der werd,cn er flechts omtrent like bevol- overbleven 600,000 (*) king. van meer dan een millioen waarop de oorfpronkelijke bevolking mogt gerckend worden (t). De- [n het oorfpronkelijke flond 60,000; hetwelk, in verband met het 40,000 en volgende, een' onverfinanbaren zin zoude onmiddellijk VeRT.] opleveren, (+) De Heer DE CHARMILLY geeft eene cn, in cenige opzigten, genoeg uitvoerige ning, om de geringere naauwkeurige berekeSt. Domingo te bewijzen, oor@pronkelijke bevolking van tegen des Heeren EDwaRD's algemeene opgaaf van de flagting van een millioen inwoneren, Maar hij vervalt, gelijk doorgnans het val is met licden, die door eenigen geven worden, ia partijgeest gedrebaarheid tegenfirijdigheden en eene onbeftapnmet zich zelven; want hij denkt aan eene volmaakte kennis van de plaatsbefcinijvende oudheden des lands, die hij zelf bewezen heeft, dar kan verkregen onmogelijk worden; en hij onderftelt, dat de ver, dien hij wederlegt, fchrijmilliocn menfehen aan eene flagting van een in eens, in de vier voornacmfte mij- est gedrebaarheid tegenfirijdigheden en eene onbeftapnmet zich zelven; want hij denkt aan eene volmaakte kennis van de plaatsbefcinijvende oudheden des lands, die hij zelf bewezen heeft, dar kan verkregen onmogelijk worden; en hij onderftelt, dat de ver, dien hij wederlegt, fchrijmilliocn menfehen aan eene flagting van een in eens, in de vier voornacmfte mij- --- Page 79 --- LAND DER ZWARTEN. 39 Deze vermindering bleef met zulk cenen HOOFDST. fnellen voorigang aanhouden, dat er een I. flilftand door veroorzaakt werd, niet flechts 1507. in den tocnemenden bloei der volkplanting, maar ook in de gewone bezigheden, die cene oogenblikkelijke voorziening vereischten; hetwelk' OVANDO een hulpmiddel deed aangrijpen, dat wederom eene bron werd van buiten(porigheden, die, naar evenredigheid van de vorderingen der volkplanting, in getal en maat fchenen toe te nemen. De befchrijving zal een malsch voorbeeld opleveren van de gezindheden en behandelingen, waarmede men dat eenvoudige en gocdaardige geflacht van menfchen bejegende, van welke COLUMEUS, met eene openharmijnen des lands, heeft geloof geflagen. In der daad, algemeene opgaven zijn onzeker, en de Heer EDWARDS is te dikwijls oppervlakkig: maer in deze bijzondierheid heeft hij ten volle gelijk. De dandzank, in den tekst opgegeven, is van HERRERA, den naauwkeurigflen en kundigten der Spaanfche historiefchrijvers, wien Dr. ROBERTSON mede gevolgd is, ontleend, en niet van OVIEDO, aan wiens bijvoegfelen de Heer DE CHARMILLY de vermecnde dwaling toefchrijft. BENZONI ftelt de oorfpronkelijke bevolking op twee millioen. C 4 ijk. De dandzank, in den tekst opgegeven, is van HERRERA, den naauwkeurigflen en kundigten der Spaanfche historiefchrijvers, wien Dr. ROBERTSON mede gevolgd is, ontleend, en niet van OVIEDO, aan wiens bijvoegfelen de Heer DE CHARMILLY de vermecnde dwaling toefchrijft. BENZONI ftelt de oorfpronkelijke bevolking op twee millioen. C 4 --- Page 80 --- a - 40 ST. DOMINGO, OF HET HOorDsT. I. hartigheid aan groote ziclen eigen, in zulke verhevene 1503. hof uitdrukkingen tot het Spaanfche gefproken had. Hij ftelde de inwoners van de Lukaifthe voor, om die even tc voren ontdekt cilanden paniola over te waren, naar Hisvocren, 29 onder het voor79 wendfel, dar Zij gemakkelijker befchanfa, >2 cn met beteren voorfpoed in den Chris- >2 telijken Godsdienst zouden onderwezen 7> worden, wanneer men hen in de >2 fche volkplanting inlijfde, Spaan. cn onder het 77 onmiddellike opzigt der aldaar >2 zendelingen plaacfle. 9, gevestigde deze FERDINAND, door huichelarij misleid, of eene daad van geweld, welke genegen om de als de ftaatkunnoodzakelijk voorftelde, door de vingeren te zien, gaf zijne Ibonrlin- het voorftel. Er werd goedkeuring aan genderLtcen aantal kaifche ci- naar de Lukaifche cilanden fchepen lendenser- ker bevelhebbers den gezonden, welleid.omlet ontbreken- zij reeds inwoneren, wier taal deg getal kenden, te kennen gaven, dat van arbei- kwamen uit een vermakelijk zij ders aante de algeftorvene land, alwaar rullen, voorouders der hun verblijf hielden, door Indianen gezonden welke zij nu waren, om derzelver nakomelin- ( Dezelfide als de Bahama eilanden. gen --- Page 81 --- LAND DER ZWARTEN. 41 gen uit te noodigen, om derwaarts te ko- HOOFDST, men, en deel te nemen in de genieringen I. der zalige geesten. Dat eenvoudige volk 1508. luisterde met verwondering en ligtgeloovigheid toe; en, begeerig om hunne bloedverwanten en vrienden in dat zalige gewest te bezoeken, volgden zij de Spanjaards mct een vurig verlangen. Door dit bedrog werden er mecr dan veertig duizend menfchen naar Ilispaniola gelokt, om te declen in de verdrukkingen, die het lot van de inwoneren dezes eilands waren, en hunne zuchten en tranen met die van dat rampzalige gellacht te vermengen De zucht voor het doen van ontdekkingen, dic aan het kwijnen was geweest, gcdurende de heerfchende drift om dc fchatten der mijnen uit tc puren, werd wederom opgewakkerd door ecnen. togt onder JUAN PONCE DE LEON (die, in de oostelijke landftreek, onder OVANDO, de regering (") Hip. ef Amer, Vol. I. P. 263. Ik heb dit van Dr. ROBERTSON overgenomen, als zijnde de beste en gematigdfte befchrijving. De fchrijvers, op wier gezag hij het verhaalt, zijn HERRERA, Dec. I. Lib, 7. C. 3-; OVIEDO, Lib. C. 6.; GOMARA, Ilif. C. 41, C 5 oostelijke landftreek, onder OVANDO, de regering (") Hip. ef Amer, Vol. I. P. 263. Ik heb dit van Dr. ROBERTSON overgenomen, als zijnde de beste en gematigdfte befchrijving. De fchrijvers, op wier gezag hij het verhaalt, zijn HERRERA, Dec. I. Lib, 7. C. 3-; OVIEDO, Lib. C. 6.; GOMARA, Ilif. C. 41, C 5 --- Page 82 --- - 42 ST. DOMINGO, OF HET Hoorrsr. I. ring warnam) naar het eiland Puerto Rico, hetwelk, binnen weinige jaren, aan 1508. de noodlot als hetzelfHispaniola werd onderworKuta cn pen. Insgelijks droeg Porto Rico OvANDO aan eenen optogten Officier, met name SEBASTIAN DE uit St. Do- PO, den last OcAMmingo O1op, om zich van de derzocint. van Kuba te verzekeren, hetwelk ligging COLUMBUS onderfteld had tot het land te behooren. naburige vaste Maar eindelijk, hoczeer laat en onverwacht, werd, ten gevolge van de ftandvastigfte volharding, de tijd geboren, dat men cenige maat van regtvaardigheid zou aan COLUNBUS, in den bewijzen deszelfs zoon DiEco. perfoon van Bijna afgemat door de uitftellen van het hof, die zijnen vader uitgepur hadden, befloot hij tot het ftoute waagfuk, van zich tegen zijnen monarch Eerenop- regtheid te beroepen op eenen raad voor de Indivan eenge- fche zaken, welken hij zelf had aangefteld, regishef. Hoc ongelijk de partijen, en hoe jong zijn cigen aanwezen, ook waren, handhaafde het hof, nogtans, op eene vereerensiaardige wijze, zijne opregtheid, en deed eene uitfpraak ten voordecle van de regtvaardigheid, ook tegen den koning: door welke bellisfing, en de onderfteuning van vermogen- --- Page 83 --- LAND DER ZWARTEN. 43 gende betrekkingen, welke hij vervolgens HOOFDST, door hèt huwelijk verkreeg, het GouverI. nement van St. Domingo (in der daad 1508. flechts ccne gedecktelijke voldoening van Diego, de zoon van zijne regtmatige aanfpraak!) weldra aan den Columbus, zoon van COLUMBUS werd tocgewezen: : bc- in het Gouvernement nevens zulke voordeclen, dic hem in flaat herfteld. ftelden, om met grooteren luister en pracht, dan tot nog toc gezien was, in het eiland te verfchijnen. OVANDO werd dienvolgens teruggeroepen. Terwijl dezc ftaatfie, en de talrijke ftoct, waarmede dezelve opgehouden werd, aan het 'ambt luister bijzetten, bragt zij in den toeftand der ongelukkige inboorlingen geenerlei verandering te weeg, dan dat zij het zegcl ccner nog vaster bepaalde flavernij op hen drukte, daar zij, bij getallen, onder de Spanjsarden verdeeld werden, naar evenredigheid van den 1309. rang der laatften. Het afnemen van het getal der arbeiders, waarmede de toevloed van rijkdommen 2 voor derzelver meesters, in gelijke evenre digheid verminderde, maakte natuurlijker wijze dezulken ongeduldig, die met fchatten overladen, en door verfpillingen tot walgens toe verzadigd waren. Reeds begon- daar zij, bij getallen, onder de Spanjsarden verdeeld werden, naar evenredigheid van den 1309. rang der laatften. Het afnemen van het getal der arbeiders, waarmede de toevloed van rijkdommen 2 voor derzelver meesters, in gelijke evenre digheid verminderde, maakte natuurlijker wijze dezulken ongeduldig, die met fchatten overladen, en door verfpillingen tot walgens toe verzadigd waren. Reeds begon- --- Page 84 --- A a 44 Sr. DOMINGO, oF HET IIOOFDST. I. gonnen zij uit te zien naar andere landen, welker inwoneren nog niet waren 1509. zij vestigden eene uitgepur; kleine eiland parelvisfcherij op het Kubagua, en flichtten eene kleine volkplanting op het vaste land, aan de golf van Darie, onder den braven ondememenden, en maar doorgaans ongelukkigen Vasco NUGNEZ DE BALBOA, toen DIEGO COLUMBUS een voorftel deed, waaraan zij gereedelijk hunne toeftemming gaven. Dit was het vestigen van eene volkplanting op het naburige eiland Kuba, werwaarts weldra eene krijgstocrusting fcheept werd, onder het bevel ingevan DIEGO VELASQUEZ, eenen der medgezellen van den grooten ontdekker op deszelfs tweede reis. De eenige bijzonderheid, dezen togt betreffende, die tot het ciland, hetwelk mcer bepaaldelijk het onderwerp dezer gefchiedenis is, eenige betrekking heeft, behalve dat hetzelve van een aantal misnoegde volkplantelingen verlost werd, was de tegenfland van HATUEY, een' Kazike of vorst, van wien, daar hij van St. Domingo derwaarts gevlugt was, verontwaardigd over de verdelging van zijne onfchuldige onderdanen, natuurlijk mogt verwacht worden, dat hij zich tegen hct indrin- --- Page 85 --- LAND DER ZWARTEN, 45 dringen van derzelver vernielers in zijne HOOFDST. wijkplaats verzetten zoude. Zijn zwakke I. aanhang (want het waren menfchen van 1509. denzelfden vreedzamen aard als zijne vorige onderdanen) werd fpoedig verftrooid, hij zelf gevangen genomen, en tot de vlammen veroordeeld, volgens de barbacriche I511. grondfelling, dat hij alleenlijk befchouwd moest worden als een flaaf, die de wapenen tegen zijnen meester had opgevat.. 5 Toen HATUEY," zegt ROBERTSON Moedbe22 aan den flaak vastgemaakt was, beloofde toon en naa drukkelijk 9, een Fransciskaner monnik 2 die hem antwoord 72 poogde te bekeeren, hem eenen onmid- van Ha- een' tuey, 22 dellijken ingang in de vreugden des he- Kasikevan St. Domin- >2 mels, ZOO hij het Christelijk geloof om- go. 92 helzen wilde. Zijn er ook, vroeg hij, 29 na eenig ftilzwijgen, zijn er ook Span29 jaards in dat rijk der gelukzaligheid, het72 welk gij befchrijft? Ja, hernam de mon22 nik: maar geene andere, dan de waar29 dige en goede. De beste hunner, her97 vatte de verontwaardigde Kazike, heb- >2 ben waarde noch goedheid: ik wil niet 79 gaan naar eene plaats, waar ik eenen 29 van (") 1l. fAmerica, Fol. I. P. 277. Edit. 1800, gen, zijn er ook Span29 jaards in dat rijk der gelukzaligheid, het72 welk gij befchrijft? Ja, hernam de mon22 nik: maar geene andere, dan de waar29 dige en goede. De beste hunner, her97 vatte de verontwaardigde Kazike, heb- >2 ben waarde noch goedheid: ik wil niet 79 gaan naar eene plaats, waar ik eenen 29 van (") 1l. fAmerica, Fol. I. P. 277. Edit. 1800, --- Page 86 --- * - : 46 Sr. DOMINGO, OF HET HOUFDST. I. 92 van dat gevlockte geflacht zoude >7 ontmoeten." 29 kunnen 1511. Welhaast zeilde er eene andere ting van St. uitrusin de Domingo, om deel te nemen ontdekking van de Zuidzec, door den met regt vermaarden BALBOA, 1512. zijnc togten in het binnenfte die, na van het vaste land, ZOO onmetelijk veel gouds gezonden had, dat er eene naar huis menigte vrij aanzienlijke overgehaald werd; om zich hem te voegen. Het is buiten bij ftek, nuttelooze mijn bebedorvene tranen te ftorten over het fortuin van dezen waarlijk ten man : zijn naam, aan onverwelkbare groogedenkfehriften toevertrouwd, verftrekt, naar ik hope, tot nuttige leering zulken, die eenen vruchtbaren voor deten, zonder de geest bezitgelegenheid, om deszelfs vermogens aan te wenden. Schoon geen doortogt naar den Indifchen er werd gevonden, oceaan gelijk men verwacht had, bereikten zij de Luidzee, en baanden den weg tot belangrijkere ontdekkingen. 1514. In 1514 flierf, in gerusteren flaat dan hij gelecfa had, van den BARTHOLOMEUS, de oom togenwoondigen Gouverneur; een man van zeer uittekende bekwaamheden en --- Page 87 --- LAND DER ZWARTEN. 47 en cen onbefimnet karakter, die van tijd tot Hoorost. tijd zeer gewigtige posten in het eiland beI. kleed, en, wanrfchijnlijk; 2 in een naauwer 1514: verband met deszelfs gefchiedenis geftaan heeft, dan wij,-bij gebrck van naauwkeurige berigten zijner tijdgenooten, thans kunnen aantoonen. De regering van DIEGO COLUMBUS was even min werkeloos als onregtvaardig, en hem ontbrak de neiging noch de bekwaamheid, om de volkplanting voorfpoedig en gelukkig tè maken : maar men zocht die geregtigheid, welke hem, van de zijde des overledenen konings, fchoorvoetend gedaan was, door alle flaatkundige kunftenarijen, die er maar in 't werk gefteld worden konden, ZOO veel mogelijk in haren loop te ftuiten. De lagere ambtenaars der regering Een Raatswerden aangezet, om het gezag van den dienaar, Gouverneur, door menigerlei vreemde in- que Albuquer- gebreuken, te dwarsboomen; en cindelijk noemid, werd de magt, om de eiland naar het Repartimientos te geverdeelen, tot cen ambt gemaakt, en het- zonden. zelve aan RODERIGO 1517. ALBUQUERQUE, eenen bloedverwant van den begunftigden ftaatsdienaar ZAPATA, opgedragen. Toen DiEGO, boven al de belemmeringen en mocije- reemde in- que Albuquer- gebreuken, te dwarsboomen; en cindelijk noemid, werd de magt, om de eiland naar het Repartimientos te geverdeelen, tot cen ambt gemaakt, en het- zonden. zelve aan RODERIGO 1517. ALBUQUERQUE, eenen bloedverwant van den begunftigden ftaatsdienaar ZAPATA, opgedragen. Toen DiEGO, boven al de belemmeringen en mocije- --- Page 88 --- 48 STr. DOMINGO, OF HET HOorDST. I. jelijkheden, welke hij ondervonden dit belangrijke voordeel had, 1517. nog moest verliezen, befloot hij naar Spanje terug te keeren, om daar vertoogen tegen te doen; en de best mogelijke orde op de zijn afivezen gefteid regering in hebbende, bercikte hij gelukkig zijne beftemming, maar vond weldra, dat hij zeer geringe hoop had, in het groote bezwaar, dat de oorzaak om ner reis was, cenige Zijverandering te krijgen. ALBUQUERQUE leide 7 in zijne nieuwe waardigheid, geene andere zorg aan den dag, dan om zijne cigene bekrompene Omflandigheden te verbeteren, te welken ein-. de hij eerst bevel gaf tot eene nieuwe telling der Indianen (nu reeds tot 14,000 verlinolten), en hen toen, bij ongelijke kavelingen, in openbare veiling liet verkoopen. Dit was de laatfte Nlag, die er nog ontbrak, tot de gehecle uitroeijing van dit rampzalige geflacht; want het onmiddellijke gevolg was, dat Zij verwijderd werden van de woningen, waaraan Zij door gewoonte gehecht waren, en dat hun arbeid op nieuws werd verzwaard, tot fchadeloosfelling van hunne koopers. Ilet- --- Page 89 --- LAND DER ZWARTEN. 49 Hetgecn maar al tc dikwerf het geval HooFDST: is, wanneer ftaatkundige ongeregtigheden I. onherftelbaar worden, gebeurde ook hier: 1517. die maatregelen, welke, vroeger aangenomen zijnde, cen opgeofferd volk zouden behouden hebben, diender nu flechts om nuttelooze gefchillen en openlijke onlusten te verwekken: de monniken; die, fints de invoering van FERDINAND's kerkelijke inftellingen, een' ontzaggelijken invloed verkregen hadden, begonnen hunne welfprekendheid in 't openbaar te gebruiken tegen het ftelfel, waardoor de inboorlingen tot volitrekte flavernij gebragt. 2 of liever gedoemd werden, om in eene allengs toenemende ellende onfeilbaar om te komen. Zij konden niet blind zijn voor het onflaatkundige dezer handelwijze : en 7 zonder twijfel, de nutteloosheid gevoelende van hunne zending aan ecn volk, hetwelk met rasfe fehreden naar zijn' volkomen' ondergang naderde, hadden Zij reeds vrocg vertoogen gedaan tegen de dangenomene maatregelen, hocwel het (chijnt, dat men hen, voor het tijdftip waartoe wij thans genaderd zijn, gemakkelijk tot zwijgen heeft gebragt. En zelfs nu trad cr flechts een I. DEEL. D ge- gevoelende van hunne zending aan ecn volk, hetwelk met rasfe fehreden naar zijn' volkomen' ondergang naderde, hadden Zij reeds vrocg vertoogen gedaan tegen de dangenomene maatregelen, hocwel het (chijnt, dat men hen, voor het tijdftip waartoe wij thans genaderd zijn, gemakkelijk tot zwijgen heeft gebragt. En zelfs nu trad cr flechts een I. DEEL. D ge- --- Page 90 --- 50 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST: gedeclte der I. zendelingen, de Dominikanen, op, om de menschiievende voorfehriften 1517. van den Godsdienst te prediken, terwijl de Framciskanen de partij, die het volk meer aangenaam was, omhelsden, en, daar zij de Repartimientos zonder blozen niet verdedigen konden, dezen maatregel met het voorwendfel van flaatsbelang, Z0O dikwerf in de maatfchappijen misbruikt, Zochten bewimpelen. te verdedigt Las Crfas Het gevolg hiervan was, dat beide de India- tijen zich tot den koning parsien. bij als de cenige wendden; waarbelangrijke omflandigheid, die onze opmerking verdient, het voorkomt van LAS CASAS, bedrijf eenen man van eene romaneske geaardheid en een menschlievend hart, wiens pogingen, hoezeer met geen' gelukkigen uitflag bekroond, het noch aan beleid noch aan fiandvastigheid ontbrak, 2 en wiens karakter, zelfs binnen de enge grenzen eener verkorte gefchiedenis, niet mag overgellagen worden. Het is niet onnut vooraf aan te merken, dat de uitfpraak van het hof voor de partij der Franciskanen gunftig was ; er werden flechts cenige bepalingen, rakende den arbeid der Indianen, wellaanshalve afgekondigd, en AL- --- Page 91 --- LAND DER ZWARTEN. 51 ALBUQUERQUE volhardde ftraffeloos in zijne HOOFDST. geweldenarij en roofzucht. I. BARTHOLONEUS DE LAS CASAS, een 1517. geestelijke, kwam op de tweede reis van COLUMBUS herwaarts, en ftelde zich van het begin af in de bres voor de Indianen, van wier belang hij in vervolg van tijd nict af te trekken was; eindelijk, den Gouverneur voor alle klagten, die tegen deszelfs onmiddellijk belang frijdig waren, 2 doof vindende, ging hij te fehecp naar Spanje, om zijne bezwaren in perfoon den Keizer voor te leggen, en van die welfprekendheid, welke hij in eene ZOO uitnemende mate bezat, te hunnen behoeve gebruik te maken. Door toevallige omltandigheden geholpen, flaagde hij ongemeen gelukkig bij den keizer, die toen juist op den oever des doods was, en bij den kardinaal XIMENES, die rijksbeftuurder werd. Het gevolg van dezen voorfpoed was de aanftelling van drie opzieners oyer de volkplantingen, bij welke gevoegd werden een regtsgeleerde van bekende braafheid, ZUAZO, gcheten, 2 met de regterlijke magt bekleed, en LAS CASAS, met den titel van Befchermer der Indianen. Dezen landden welhaast aan in D: 2 St. IMENES, die rijksbeftuurder werd. Het gevolg van dezen voorfpoed was de aanftelling van drie opzieners oyer de volkplantingen, bij welke gevoegd werden een regtsgeleerde van bekende braafheid, ZUAZO, gcheten, 2 met de regterlijke magt bekleed, en LAS CASAS, met den titel van Befchermer der Indianen. Dezen landden welhaast aan in D: 2 St. --- Page 92 --- a 52 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. St. Domingo, en openden hunne L. loopbaan met het gelukvoor/pellende bedrijf, van de 1517. vrijverklaring van al zulke inboorlingen, die als gefchenken weggegeven waren aan de Spaanfche hovelingen of aan wie ook, zonder onderfcheid, die hun verblijf niet in Amerika hielden. Om den invloed van alle partijzucht te weren. 7 werd er uit die orden, die onderling over het onderwerp getwist hadden, niemand als lid onder deze opzieneren toegelaten; zij beftonden uit drie monniken van de orde van St. JERONIMUS, en fehijnen 2 nicts flechts in 't algemeen eene groote bekwaamheid, maar ook eere wereldkennis te hebben aan den dag gelegd, welke men zelden in een klooster verkrijgen kan. Het gevolg dezer zending was, gelijk men verwachten mogt, flechts ontkennender wijze gunflig voor de Indianen, zonder wier arbeid, ZOO verminderd als dezelve was, men geene hoop had dat de volkplanting beftaan konde: er werden de beste fchikkingen, welke men kon bedenken, gemaakt, om alle onmatige geftrengheid en wreedheid tegen hen te beletten, terwijl zij, indien men hen van alle bedwang ontflocg, den arbeid gehcel lieten ya- --- Page 93 --- LAND DER ZWARTEN. 53 varen, en ftijfhoofdiger waren, naar gelang HooFDST, dat hunne vrijheid grooter werd. I. LAS CASAS nog niet tevreden, Z0O lang 1517. hij de volkomene bevrijding der inboorlingen niet bewerkt had, en zich in het eiland niet onderfteund vindende, keerde, met onverzwakte ftandvastigheid bezield, nog eens naar Spanje, alwaar hij XIMENES in denzelfden flaat vond, als voorheen FERDINAND, op den oever des doods. Bij den keizer (KAREL V), die fpoedig uit de Nederlanden aankwam, en deszelfs Vlaamfchen flaatsdienaar, vermogt hij ZOO veel, dat de eerfte opziener en deszelfs ambtgenoot ZUAZO teruggeroepen, en RODERIGO DE FIGUERRA tot opperregter van het eiland werd aangefteld, met last, omi de ellenden der Indianen te verzachten, en derzelver gedreigde uitroeijing voor te komen. Bevindende, dat dit het uiterfte was, dac konde verkregen worden, deed LAS CASAS nu, vervoerd door zijne drift en verbeeldingskracht, die onveranderlijke kenteckenen van zulke karakters (dic wel, in. fommige gelegenheden, uitftekend groote dienften bewijzen, maar niet min gevaarlijk zijn in andere), het voorftel, ter voltooijing D 3 van en derzelver gedreigde uitroeijing voor te komen. Bevindende, dat dit het uiterfte was, dac konde verkregen worden, deed LAS CASAS nu, vervoerd door zijne drift en verbeeldingskracht, die onveranderlijke kenteckenen van zulke karakters (dic wel, in. fommige gelegenheden, uitftekend groote dienften bewijzen, maar niet min gevaarlijk zijn in andere), het voorftel, ter voltooijing D 3 van --- Page 94 --- 54 ST. DOMINGO, OF HET - HOorDST, van zijn I. geliefkoosde ontwerp, om in de plaats van die menfchen, 1517. zelver welke-hij, in dereigen land, van de flavernij wensch. te te verlosfen, de bewoners der van een anafgclegen land te ftellen, welke hij fchijnt gedacht te hebben, dat tot den arbeid gefchikter, en geduldiger in het lijden Zijn zouden. De allereerfte voordeclen, welke de Portugezen van Afrika getrokken hadden, Waren voortgefproten uit eenen handel in flaven doch die te niet geloopen omdat men die voordeelen niet was, noeg achtte. Omtrent groot geveertien jaren geleden, had FERDINAND den invoer klein van een getal flaven toegeftaan, doch niet voor rekening van het land; en in ISII was het getal vermecrderd, zonder dat het van cenig belang was voor de bevolking. Dit ontwerp, hetwelk door XIMENES volftrektelijk verworpen was 2 werd door KAREL helsd, die aan eenen zijner omgunftelingen patent gaf tot den invoer van het bepaaldé ge- (*) Wegens den oorfprong van dezen hendel de lezer wordt mede verwezen tot een volgend hoofdfuk, waardezelve in een naauwer verband faat, --- Page 95 --- LAND DER ZWARTEN. 55 geral van vjer duizend; en dit voorregt, HoorDst, pan cenige Genuefche kooplieden verkocht I, zinde, leide den grond tot een' geregelden 1517. flavenhandel, waardoor eerst hct eiland, en vervolgens al de Westindifche volkplantingen, van arbeiders voorzien zijn. De verdere invoer van andere flaven 1518. fchoot nog ZOO veel te kort, om in de behoefte der volkplanting te voorzien, dat LAs CASAS genoodzaakt werd zijn vernuft te feherpen, tot het uitvinden van andere gefchikte voorwerpen, om de plaats der inboorlingen te vervangen; en nu rees de aannemelijkere gedachte bij hem op, dat indien men arbeidslieden uit het moederland overhalen konde, om herwaarts te verhuizen, deze, door hunne gewone levenswijze, fterk genoeg zijn zouden, om den invloed van het luchtsgeftel, en de vermoeijenisfen van den landarbeid, te verdragen; en dat zij, fpoedig rijke burgers wordende, het middel zouden zijn, om nuttige werkzaamheid meer algemeen in te voeren, en den zedelijken tocfland der volkplanting te verbeteren: doch, hoewel door de flaatsdienaren onderfteund, werd zijn loMfeljk"ontwerp verijdeld door een' D 4 gees- ed van het luchtsgeftel, en de vermoeijenisfen van den landarbeid, te verdragen; en dat zij, fpoedig rijke burgers wordende, het middel zouden zijn, om nuttige werkzaamheid meer algemeen in te voeren, en den zedelijken tocfland der volkplanting te verbeteren: doch, hoewel door de flaatsdienaren onderfteund, werd zijn loMfeljk"ontwerp verijdeld door een' D 4 gees- --- Page 96 --- - - 56 Sr. DOMINGO, OF HET' HOOFDST. I. geestelijit'perfoon, die zich lang had aangekant, den tegen hem 1517. Dus al bisfchop van Burgos. zijne hoop, ten aanzien van zijn beminde eiland, vernietigd ziende, wendde deze buitengewone man zijne aandacht naar het vaste land; en rigtte zijne in, om het ontwerpen doordringen van diezelfde misbruiken tot dat gedeelte der nieuwe reld, hetwelk tot hier toe wederzocht nog weinig onwas, voor te komen. Na vele mislukte pogingen ten behoeve der bovengemelde volkplanting van arbeidslieden, verkreeg hij eindelijk verlof, om er eene in Kumana te veel vestigen ; maar met ZOO tegenfpranks, dat het getal volkplantelingen, welke hij konde overhalen hem te om vergezellen, niet boven de twee honderd beliep. Het ligt buiten ons beftek, deze ongelukkige menfchen door die gcheele reeks te volgen van verfchillende onheilen, die hen, door de wreedheid hunner fpoorlooze landgenooten overkwamen: door de die om, tegen den verfoeijing, er alo Spaanfchen naam, verwekt was, verhinderd wordende om zich in het land hunner beftemming neder en, als te zetten, aanhangers van LAs CASAS, bij de Span- --- Page 97 --- LAND DER ZWARTEN. 57 Spanjaards onaangenaam zijnde, werden zij HOOFDST. de onfehuldige flagtoffers der beide parI. tijen, terwijl hun danvoerder, uit alle fchuil- 1518. plaatfen verdreven, van alle hulpmiddelen beroofd, geheel verlaten, zwervende en geen eigen verblijf meer hebbende, zijne toevlugt nam in het Dominikaner klooster in de ftad St. Domingo, alwaar hij kort daarna het ordeklced aannam, en de vernietiging van zijn gehecle geluk, waarfehijnlijk, niet lang overleefde. De oorzaak van de vijandelijke bejegening, welke de partij van LAS CASAS overal ontmoctte, was voornamelijk gelegen in de firooptogten der Spanjaarden, die in hunne rooverijen geene bedrijven van wreedheid en plundering fchijnen onbeproefd gelaten te hebben. Toen er op St. Domingo, door de uitrocijing der inboorlingen, eene ftremming in alle nutte werkzaamhe- / den begon - te komen, en de flaven zelfs voor eenen prijs, die het vermogen van velen te boven ging, verkocht werden, rustten zij eene foort van kapers uit, die, langs de kusten van het vaste land kruifende, onder voorwendfel van handel te drijyen met de niets kwaads vermoedende inD 5 wo- er op St. Domingo, door de uitrocijing der inboorlingen, eene ftremming in alle nutte werkzaamhe- / den begon - te komen, en de flaven zelfs voor eenen prijs, die het vermogen van velen te boven ging, verkocht werden, rustten zij eene foort van kapers uit, die, langs de kusten van het vaste land kruifende, onder voorwendfel van handel te drijyen met de niets kwaads vermoedende inD 5 wo- --- Page 98 --- * 58 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. I. woners 5 ZOO dikwijls zij de fchoon zagen, dezelve gelegenheid 1518. ne opligtten en bij hunterugkomst als flaven verkochten. Zulk eene handelwijs, intusfchen, deed alle Indianen zamenfpannen wraak 2 om van dezelve te nemen, ingevolge waarvan onder er, anderen, twee Dominikaner zendeTrgt van lingen werden Diego Oomgebragt. Dit was de leus campo uit tot algemeenere Sr. Domin- GO OCAMPO vijandelijkheden; en DIEg2 tegen werd, met vijf fchepen en drie Kumena. honderd man, afgezonden om het land 1520. Kumana te van verwoesten, en al de inwoners, welke men in handen krijgen kon, als flaven naar St. Domingo over te voeren. .Omtrent dezen tijd leed de tot overmaat van volkplanting, rampfpoeden, aanmerkeJijke fehade door die buitengewone zwermen van mieren, die meermaien de Westindifche eilanden plagen, en aan alle wasfen groot nadeel getocbrengen. Na vele vruchtelooze pogingen, om dezelve te vernielen, befloten de Spanjaards (volgens HERRERA) de heiligen te hulp te doch er verliep eenige tijd, roepen. len eer, zij bepakonden, aan wien zij zulk een zonderling werk hadden op te dragen ; tot dat ein- --- Page 99 --- LAND DER ZWARTEN. 59 eindelijk, toen zij van de heillooze plaag HOOrDSTI der inzekten verlost werden, juist op eenen I. tijd dat zij bezig waren ST. SATURNINUS 1520. aan te roepen, deze heilige de verdienfte van een wonderwerk verkreeg. De terugkomst van DIEGO COLUMBUS fehijnt met eenige bijzonderheden vergezeld geweest te zijn, welke men tot nog toe 1523. niet weet; want hij gaf geene bègeerte te kennen om naar de nieuwe wereld weder te keeren, tot dat wij hem, in 1323, naar Jamaika geroepen vinden, om eenen opftand der Indianen te dempen, gedurende de afwezigheid van den Gouverneur diens eilands, FRANCISCUS DE GARAY, die, niet wetende,. dat Panuko reeds door de wapenen zijner landgenooten te ondergebragt was, eenen togt tegen dat landfchap had ondernomen. Onder de faatkundige fchikkingen van FERDINAND was ook dit geweest, dat hij het eiland Jamaika van de heerfchappij van DIEGO gefcheiden, en het aan dat gedeelte des vasten lands had gehecht, hetwelk aan deszelfs beftuur niet onderworpen was. Ondertusfchen gedroeg deze zich met eène grobtheid van ziel, zijn karakter niet minder waardig dan die, wel- landfchap had ondernomen. Onder de faatkundige fchikkingen van FERDINAND was ook dit geweest, dat hij het eiland Jamaika van de heerfchappij van DIEGO gefcheiden, en het aan dat gedeelte des vasten lands had gehecht, hetwelk aan deszelfs beftuur niet onderworpen was. Ondertusfchen gedroeg deze zich met eène grobtheid van ziel, zijn karakter niet minder waardig dan die, wel- --- Page 100 --- - 60 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. I. welke hij bij vorige gelegenheden betoond had: hij herwon hct ciland, welks 1525. naderhand beftuur op zijne erigenamen en hem den titel van overging, andere Marquis benevens eerambten bezorgde, die in Dood van flacht erfelijk zijn geDiogo Cd. geworden zijn. DIEGO Columbus. LUMBUS overleed in 1525. 1528. Doch om tot de innerlijke van Hlispaniola weder te keeren gefteldheid : dat fhelle verval, hetwelk wij reeds befchreven hebben, bleef hand over hand door de wreedheid en toenemen, onflaatkundige handelwijs diergenen, voor wie geene middelen, om fchatten zamen te Stad St. fnood waren. fchrapen, te Demingo. Op het uiterlijke aanzien was dit verval, nogtans, niet te bemerken; en de hoofdflad van St. de Domingo vertoonnog, gelijk doorgaans het geval is met zinkende flaten, cene fchitterende tegenftelling tegen de innerlijke armocde harer inwoneren. In 1528 werd de flad door eenige Spaanfche 't historiefehrijveren, en in bijzonder door OVIEDO, die daar te dier tijd was, befchreven als 2, voor geene ftad 99 in Spanje onderdoende, zijnde de huizen 92 meest van fteen gebouwd, even gelijk te 92 Barcelona; maar de ftraten vcel beter, 22 ruim --- Page 101 --- LAND DER ZWARTEN. 61 5> ruim cn gemakkelijk, en elkander mct HOOFDST, I. 22 regte hocken doorfhijdende. Met de zee 99 tc regter en dc rivier Ozamo aan de lin- 1528. 57 ker-zijde, waren gezondheid en fraaiheid 77 hier meer, dan op eenige plaats ter we77 reld, vereenigd. Zwaar geladene fche72 pen losten hunne goederen, om Z00 te 27 fpreken, onder de venfters der huizen. 27 Ook werd de ftad door het kasteel, dat 22 juist in het middelpunt ftond, en een 27 uitgefrekt veld beftreek, groorelijks be22 veiligd. De huizen waren gefchikt om 27 den aanziçnlijkften edelman van Spanje 77 met deszelfs gevolg te ontvangen: ; en 77 de heerlijkheid van Don DIEGo's paleis, 25 als onderkoning, ging alle verbeclding 27 te boven, en was in allen deele luister77 rijk genoeg, om'den koning zijnen mees27 ter te herbérgen. De hoofdkerk was 59 uitnemend fraai gebouwd en rijkelijk be2> giftigd, de waardigheid van haren bisfchop 27 en hare orde wel opgehouden. Er wa97 ren drie kloosters, toegewijd aan ST. Do29 MINICUS, Sr. FRANCISCUS en ST.MARIA 22 De MERCEDES, cn een gasthuis, gefticht 29 door MICHAEL PASSAMONT, algemeen' 97 fchatmecster.". Hoo en. De hoofdkerk was 59 uitnemend fraai gebouwd en rijkelijk be2> giftigd, de waardigheid van haren bisfchop 27 en hare orde wel opgehouden. Er wa97 ren drie kloosters, toegewijd aan ST. Do29 MINICUS, Sr. FRANCISCUS en ST.MARIA 22 De MERCEDES, cn een gasthuis, gefticht 29 door MICHAEL PASSAMONT, algemeen' 97 fchatmecster.". Hoo --- Page 102 --- 62 ST. DOMINCO, op HET Hoornsr. Hoe I. wenfchelijk ware het zulk eene fchitterende geweest, dar 1550. wijs van een' daaraan vertooning het befpoed geweest ware ! geévenredigden Doch dat voorniet was, is volgens alle zij zulks felbaar berigten optiijzeker; en BENZONI getuigt, dat omtrent het midden van de zestiende er, nanuwelijks honderd en eeuw, dinanfche vijftig van de Ininboorlingen waren ven overgebleDewijl de handelaars in flaven, ondercusfchen, hunnen handel, door tijd cn de verloop van mededinging van anderen, zagen verminderen; zQu de mogelijk allengs weder volkplanting zich herfeld ZOO men Zijne aandacht hebben, op den landbouw gevestigd had: maar die wreedheid, de harten dezer die in vrocge worteld fcheen volkplantelingen ge- (door verlegenheden teleurftellingen en deed in om geld nog meer gevoed), hunne nieuwe onderdanen geest van wederfpannigheid eenen weldra in een' oprijzen, die openbaren opfland en die, hoewel met uitbrak, kroond, hunne geen gelukkig einde bemcesters nogtans noodzaak- () Bexzont, Nov. Orb, Hlijh. te, --- Page 103 --- LAND DER ZWARTEN. 63 ze, om hunne geftrengheid en ongeregelde HOornST. gierigheid eenigzins te matigen. I. De gevolgen van de gering(te gematigd- 1550. heid zelfs waren fpoedig zigtbaar, in den aanwas van den landbouw, dewijl er eenc Z0O groote hoeveelheid van fuiker, tabak, kakao, gember, katoen, huiden enz. naar Spanje afgefcheept werd, dat men de beste hoop op de aanhoudende toeneming dezer voortbrengfelen koesteren mogt: doch deze vleijende hoop zou nict vervuld worden, omdat de Spanjaarden traag, zwak, onbefchermd en nutteloos bleven. In 1586 verfcheen Sir FRANCIS DRAKE 1586. voor het eiland, en plunderde de hoofdftad Invalvan Sir Francis met eene mate van barbaarschheid, die bij Drake. de tegenwoordige befchaafdere wijs van oorlogen verbazend aflleekt. De invallers hielden St. Domingo eene maand lang in; en gedurende het laatite gedeelte van dien tijd, ftelden zij alle middelen in 't werk, van 's morgens met het annibreken van den dag af, tot dat de hitte in den voormiddag ondragelijk werd, om de fchoone gebouwen, rondom de ftad fhaande, te verniclen: doch dewijl het vuur langzaam voortging, omdac de gebouwen van fteen warcn, en de ge- eene maand lang in; en gedurende het laatite gedeelte van dien tijd, ftelden zij alle middelen in 't werk, van 's morgens met het annibreken van den dag af, tot dat de hitte in den voormiddag ondragelijk werd, om de fchoone gebouwen, rondom de ftad fhaande, te verniclen: doch dewijl het vuur langzaam voortging, omdac de gebouwen van fteen warcn, en de ge- --- Page 104 --- 64 Sr. DOMINGO, OF HÈT HOoFDST. 1. gewone middelen te vele moeite in hadderis vernederden zij zich, na twec honderd 1586. trozen, onder de mabefcherming van een gelijk getal foldaten, verfcheidenc dagen lang gebruikt te hebben, alleen om cen derde gedeclte van de ftad te verniclen, en nadat deze geheel vermoeid van dat werk waren, om ongeveer 80,000 guldens als een rantfoen voor het overige aan te nemen. Onder de hardigheden, die er bedreven werden, kan het volgende ten voorbeeld verfirekken, hetwelk, niettegenflaande deszelfs wreedheid, door fommigen geacht zal worden, naar de gefteldheid dier tijden niet kwalijk verzonnen te zijn: een neger jongen, met ccne vredevaan afgezonden, om eene boodfchap aan den Spaanfchen Gouverneur te brengen, werd van eenige omzwervende Spaanfche Officiers doodelijk gewond, en leefde maar even lang genoeg, om zijn beklag bij den Engelfchen Generaal te kunnen doen: deze gaf onmiddellijk daarna bevel, om twee monniken, zijne gevangenen, naar dezelfde plaats tc brengen, en aldaar op te hangen, te gelijker tijd aan eenen derden den last opdragende, om den Spanjaards aan tc zeggen, dat, ZOO lang --- Page 105 --- LAND DER ZWARTEN. 65 lang als de partij, die des Generaals bood- HOCFDST. fehapper vermoord had, niet in zijne hanI. den geleverd werd, et geen dag zou om- 1586. gaan, zonder dat er twee gevangenen werden ter dood gebragt: den volgenden dag brage men den fchuldigen ten voorfchijn, en zijne landgenooten werden genoodzaakt, om zelve het doodvonnis aan hem uit te voerén De vernedering van hct moederland konde nict misfen, deszelfs volkplantelingen insgelijks tc verzwakken; want deze waren reeds verwaarloosd, federt de aanwinften, welke hetzelve in Europa verkregen had. Zij, die in het eiland bleven, meer uit gc- Verbastebrek van vermogen om hetzelve te verla- ring der Spaan/cte ten, dan uit eenige andere oorzaak, ver- volkplanzonken in eene foort van zwakheid en vui- ting. ge traagheid, welke hen aan allerlei kwaad blootftelden. Allengs van den moed en de zeden hunner voorvaderen meer en meer ontaardende, werden zij zorgeloos en onverfchillig, vervallende in eene vadfigheid, ZOO (*) Zie het verhaal van dezen togt in HacKLun's Voyages. Sir ANTHONY SHIRLEY volgde in 1596 dezelfde maatregelen op Jamaika. I. DEEL. E ge traagheid, welke hen aan allerlei kwaad blootftelden. Allengs van den moed en de zeden hunner voorvaderen meer en meer ontaardende, werden zij zorgeloos en onverfchillig, vervallende in eene vadfigheid, ZOO (*) Zie het verhaal van dezen togt in HacKLun's Voyages. Sir ANTHONY SHIRLEY volgde in 1596 dezelfde maatregelen op Jamaika. I. DEEL. E --- Page 106 --- . 66 ST. DOMINGO, OF HET Hoornsr. ZOQ vernederend als I. doodelijk. Zich gemeenlijk met hunne flavinnen 1586. de, vermengenplantten zij een volk voort, van bijna allerlei graden van kleur, en werden eene geheel gemengde volkplanting, waarvan de Spanjaards in der daad maar een zeer klein gedeelte uitmaakten. Hunne den verlaten, de landbouw mijnen werverwaarloosd, en hun vee licp in het wild door de vlakten. Zij lieten zich in, gelijk van zulk eene ongeregelde maatfchappij wel te verwachten was, niet alleen met een' ongeoorlofden vreemden handel, maar ook met zeerooverijen tegen de cigendommen van hun eigen land, waartoe de praktijk, om heimelijk fchepen uit te rusten, tot het bezorgen van flaven (waarvan reeds gefproken is), hun de beste gelegenheid eene geheime gaf; en verflandhouding met de oorlogfchepen waarborgde hunne veiligheid en voorfpoed. In plaats van eene poging te doen, tot genezing van dit kwaad (en daar boden zich verfcheidene middelen toe aan verkoos de kortzigrige flaatkunde () Onder anderen weigerde men den de door hen verzochte Vlamingen vrijhcid, om de gronden van dit --- Page 107 --- LAND DER ZWARTEN. 67 de van het Spaanfche hof liever de verne- HIJOFDST. dering der eilanders te voltooijen, door de I. havens, waarvan men zich tot den onwet- 1600. tigen handel bediend had, te vernielen, en de inwoneren te noodzaken, om te verhuizen naar het binnenite des lands. De gefchiedenis zwijgt, gedurende een aanzienJijk volgend tijdvak, van het aanwezen dezes ellendigen volks, welks bedrijven in der daad weinig verfcheidenheids konden opleveren ; en dat befchreven wordt, als >2 halve wilden, in de verregaandfte lui5> heid verzonken, van boomvruchten en 22 wortelen levende, in hutten zonder huis52 raad, en voor het meerendeel naakt loo9, pende - 99 Hunne flaven had- >2 den weinig meer te doen," zegt RAYNAL, 2> dan hen in hunne hangmatten te 22 fchommelen; 5 en er is geen treffender bewijs van den ellendigen ftaat dezes lands, hetwelk gehecle keizerrijken van goud voorzien dit vruchtbare land te bearbeiden, en deszelfs luister door den zekerder winstgevenden landbouw te doen herleven. (*) De Abt RAYNAL, Gefchs der beide Indien, s Deel IV., 310. (Am/a. 1776.) E2 in hunne hangmatten te 22 fchommelen; 5 en er is geen treffender bewijs van den ellendigen ftaat dezes lands, hetwelk gehecle keizerrijken van goud voorzien dit vruchtbare land te bearbeiden, en deszelfs luister door den zekerder winstgevenden landbouw te doen herleven. (*) De Abt RAYNAL, Gefchs der beide Indien, s Deel IV., 310. (Am/a. 1776.) E2 --- Page 108 --- = 68 Sr. DOMINGO, OF HET HOoFDST. zien had, op te I. geven, dan de noodzakelijkheid, waartoe het 1600. gebragt werd, om flukjes leder, in plaats van geld, tot het drijven van den volftrekt onontbeerlijken handel onder deszelfs inwoneren, aan tc nemen Doch terwijl de regering van Spanje ZOO onachtzaam was ten aanzien dier volkplanting, die voor het middelpunt van hare bezittingen in de nieuwe wereld mogt gehouden worden; was zij even zeer het tegengeftelde daarvan, ten aanzien van het toeJaten van ecnige andere mogendheid, tot het deelgenootfchap in derzelver voortbrengfelen of grondbezit: hare omzigtigheid in dezen liep zelfs tot in het ongerijmde; alle fchepen, welke men binnen de keerkringen ontmoette, werden aangehouden. 1620. In weerwil van deze voorzorg, hadden de Engelfchen en Franfchen, gedurende eenen oorlog met Spanje, de eilanden boven den wind leeren kennen (welker oorlogzuchtige en korzele bewoners, de Chariben, de Spanjaards nog altijd afgeweerd hadden), (*) EDWARD's Hifory of the British WVeft Indies. B. II, --- Page 109 --- LAND DER ZWARTEN. 69 den), en rustten cene kleine vloot uit, om HOOrDST. de fcheepvaart der Spanjaarden, wier rooI. verijen, in gevolge van dc reeds befchre- 1620, vene ijverzuchtige ftaatkunde, zelfs in vredestijd nict ophielden, in die zeeên tc belemmeren. Een gedeelte van dit vlootje, onder hct bevel van een' ondernemenden Engelschman, WARNER genoemd, en een Franfche kaper kapitein, DESNAMBUC geheten, namen op denzelfden dag bezit van het ciland St. CHRISTOFFEL en fcheidden hetzelve in twee gelijke declen; terwijl de moedige inwoners, die de vijanden der Spanjaarden meer begunfligd hadden dan 1623. de Spanjaards zelve, de plaatfen, waar zij gevestigd geweest waren, verlieten. , hun nogtans, met de gewone Indiaanfche feherpheid, toevoegende, dat 22 het land bijhen wel zcer 99 flecht zijn, ofzeer fchaars moest omkomen, 27 daar zij eene ZOO groote reis, met Z0O vele 92 moeijelijkheid vergezeld, gedaan hadden, 92 om het onder wilden te komen zoeken." Het (*) Eenige fchrijvers verzekeren, dat de heer WARNER het eiland twee jaren vroeger in bezit genomen, 9 en dat hij zijne plantaadjen door een' geweldigen ftorm verloren had, E 3 zcer 99 flecht zijn, ofzeer fchaars moest omkomen, 27 daar zij eene ZOO groote reis, met Z0O vele 92 moeijelijkheid vergezeld, gedaan hadden, 92 om het onder wilden te komen zoeken." Het (*) Eenige fchrijvers verzekeren, dat de heer WARNER het eiland twee jaren vroeger in bezit genomen, 9 en dat hij zijne plantaadjen door een' geweldigen ftorm verloren had, E 3 --- Page 110 --- 70 Sr. DOMINGO, OF HET T HoorDST. I. Het hof van Madrid, door de nabijheid van deze menfchen, tot twee werkzame 1630. nijvere volken behoorende, en terftond verontrust, gaf bevel aan FREDERIK VAN ToLEDO, om, op zijnen togr tegen de Nederlanders in Brazil, deze derzelver mogendheden in onlangs gevestigde volkplantingen, terwijl derzelver ftichting nog nieuw en zwak was, aan te tasten; gelijk dan ock zij fpoedig te onder gebragt werden, en alle perfonen, tot dezelve behoorende, die niet omkwamen of krijgsgevangen raakten, naar de naburige eilanden hunne getoevluge namen, Het grootfle gedeelte keerde nogians naar hunne bezittingen terug, ZOO dra het gevaar voorbij was, behalve een gering getal, dat zich bleef houden op her kleine en onvruchtbare op- eiland Tortuga, gelegen op de noordwestkust van Hispaniola, en weinige mijlen van Port Paix.. Deze lieden, hoe onaanzienlijk ook in hunne opkomst, waren de grondleggers van een geflacht, hetwelk, daar het aan de Franfche volkplanting, die weldra een voornaam onderwerp dezer fchiedenis moet worden, de gegeboorte gegeven heeft, en hetzelve sot hiertoe flechts gc- --- Page 111 --- LAND DER ZWARTEN. 71 gebrekkelijk befchreven is, onze bijzondere HoorDST. oplettendheid verdient. L. De regtvaardigheid vereischt intusfchen, 1655-. vooraf ter ecre van de volkplanting der Spanjaarden te vermelden, dat zij, na,de eerfte ontfteltenis, op het zien van eenc groote Engelfche vloot, onder het bevel van den vlootvoogd PENN, met negen duizend man landtroepen, onder Colonel VENABLES (denzelfden, die naderhand Jamaika veroverd heeft), die door OLIVIER CROMWELL gezonden waren, om voor Engeland een deel der nieuwe wereld te bemagtigen, den vijand noodzaakten, om met fchande weder in te fchepen. Gebrek van eensgezindheid werd, van de zijde der Engelfehen, tot verdediging hunner eer ingebragt; terwijl zij, zulk een onthaal met ongeduld verduwende. 2 belloten, om in hunnen eerstvolgenden cn gelukkiger aanval, zich zelve geene andere keus, dan tusfchen - dood en overwinning, voor te fchrijven. Omtrent het midden der zeventiende eeuw 1660. hadden die invallers, van welke ik ga fpreken, van de Franfche volkplantingen, dic omftreeks denzelfden tijd gefticht waren, E 4 eeni- ongeduld verduwende. 2 belloten, om in hunnen eerstvolgenden cn gelukkiger aanval, zich zelve geene andere keus, dan tusfchen - dood en overwinning, voor te fchrijven. Omtrent het midden der zeventiende eeuw 1660. hadden die invallers, van welke ik ga fpreken, van de Franfche volkplantingen, dic omftreeks denzelfden tijd gefticht waren, E 4 eeni- --- Page 112 --- - 72 ST. DOMINGO, OF HET HoornsT. cenige I. verfterkingen houding ontvangen > en eene 1660, als aangenomen 7 even ZOO geducht zonderling, Zij hadden allengs de algemeene opmerking tot zich onder den naam van getrokken, van hunne, Bubkaniers, ontleend van de wilden manicr om het dierlijke overgenomene, 2 den, dat zij langzaam voedfel te bereieer rookten, droogden, of veelover vuren van groen. hout, op plaatfen, die, naar de fpraak, Bukkens Spaanfche uitke genoemd worden, en welgewoonte nog bij de Spanjaarden behouden is. Dewijl zij eenen tijd vrouwen en kinderen lang zonder bij paren zamen te waren, verkozen zij bcrigt der wonen (volgens het vroegere cigendommen historiefchrjxeren); de waren onder hen de langstlevende erfde de gemeen ; rij was bij hen onbekend, woning; dievenerlci hoewel er geevoorzorgen tegen dezelve genomen waren, eene deugd, welke zij den wilden ontleend hadden. Zelden was er twist Onder hen: maar Z00 er een flijf op zijn fuk fiaan bleef, werd het gefchil mcr de penen beflist; en indien er in het waeenige ecrlooze trek gevecht beeld, Zoo er eene wond befpeurd, bij voorvan achteren of van --- Page 113 --- LAND DER ZWARTEN. 73 van ter zijde toegcbragt werd, bragt men den HOOFDST, moordenaar ter dood. Ieder lid dezer broeI. derfchap nam, bij zijne intrede in de maat- 1660. fchappij, eenen krijgsnaam aan, die op al derzelver afftammelingen overging. Hunne klecding beftond in een hemd, geverwd in het bloed der dieren, welke zij op de jagt vingen; voorts in een' voorfchoot of cene broek, doch vrij morfig; ecn' lederen gordel, om een' korten fabel en andere mesfen in te fteken; eene foort van foldaten helm, cn fchoenen zonder koufen. Een Bukkanier was tevreden, ZOO hij zich van cen' fhaphaan en een' troep honden, ten getalle van twintig of dertig, konde meester maken. Hun werk beftond voornamelijk in de jagt op de wilde ftieren, waarmede de Spanjaards het naburige eiland voorzien hadden, en welke zij voornamelijk om de huiden doodden, elkander misfchien op een klein gedeclte van het vleesch onthalende, dat zij fomwijlen, met eene kruiderij van Spaanfche peper en het fap van cen' oranje appel, toebereidden. Doch het overfchot der vadfige volkplantelingen konde het denkbeeld, dat zij een werkzamer volk tot naburen hadden, E 5 niet voorzien hadden, en welke zij voornamelijk om de huiden doodden, elkander misfchien op een klein gedeclte van het vleesch onthalende, dat zij fomwijlen, met eene kruiderij van Spaanfche peper en het fap van cen' oranje appel, toebereidden. Doch het overfchot der vadfige volkplantelingen konde het denkbeeld, dat zij een werkzamer volk tot naburen hadden, E 5 niet --- Page 114 --- - : 74 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. niet verdragen; I. hetwelk de tot verfcheidene aanleiding gaf 1660, die onbellisfende ten laatfte gevechten, al de fieren eindigden in een beluit, om door cene te algemeene jagt uit rocijen; en dit ontwerp had ten ge, dar de aandacht der gevolpaald werd tot de duurzamer Bukkaniers bede bezigheden van den landbouw. winst gevendra verkregen Welzij van het tabak merkelijke voordéelen, planten aanopbrengfen die, gevoegd bij de van verfeheidene door de onverfehrokkentlen kruistogren, huns met hunne kapers ondernomen, ligchanms gemakken rijkelijk konden hunne onIntusfchen werd er in Spanje vergoeden. last tot ecne nieuwe gegeven uit te rocijen, hetwelk krijgstoerusting, om hen hen aandreef tot heldendaden, die, rijk in maar vol van ijsfelijkheden, mocdbetooning door al de volgende ceuwen zullen in gedachtenis ven, blijIn 't bezit zijnde van cen ciland, mijlen lang en twee breed, acht eene gelegen in aangename luchtftreek, cn voor eene groote volmaking vatbaar; voorts door ne voorfchriften eener oude geebelemmerd maatfchappij wordende; een uitgeftrekt veld voor --- Page 115 --- LAND DER ZWARTEN, 75 voor hunne plundertogten open, en door HOOFDST hunne heldhaftigheid ter zec tot ontelbare I. kanalen den toegang hebbende, kan men 1660, ligtelijk begrijpen, dat de voorfpoed der Bukkaniers tot eene aanzienlijke hoogte klimmen moest. Naar deze wettelooze. 2 maar ver van onvoordeelige, heerfchappij namen de toevlugt allen, die naar eene veilige fchuilplaats tegen de dwingelandij van fchuildeifchers of van het gebrek uitzagen, ZOO wel als alle ondernemende geesten 2 wien het in hun vaderland (voornamelijk in Normandie) aan gelegenheid tot werkzaamheid ontbrak; en dit eene en andere bragt haar eene aanzienlijke verfterking toe, IJverzuchtig tegen deze oprijzende flichting, deed het hof van Spanje eene poging om hen te verdrijven, die, om hare (*) gewone wreedheid, de opmerking waardig is: de bevelhebber der Gallioenen voerde zijnen last uit, terwijl het meerendeel van hen (") [Gewone. Zoo ftaat er in het oorfpronkelljke: YVonted. Maar misfchien wil de fchrijver zeggen : Buitengewone; anders moet men denken, dat hij op de gewone wreedheid der Spanjaarden in die tijden en landen her oog heeft, om hare (*) gewone wreedheid, de opmerking waardig is: de bevelhebber der Gallioenen voerde zijnen last uit, terwijl het meerendeel van hen (") [Gewone. Zoo ftaat er in het oorfpronkelljke: YVonted. Maar misfchien wil de fchrijver zeggen : Buitengewone; anders moet men denken, dat hij op de gewone wreedheid der Spanjaarden in die tijden en landen her oog heeft, --- Page 116 --- * Se 76 ST. DOMINGO, or HET HoorDsT. I. hen op zee, of op het jagt was: hij naburige eiland ter 1660. gevonden bragt alle menfchen, die er eiland in den werden, ter dood, en liet het uiterften ftaat van woestheid, waartoe men het had kunnen De gevolgen dezer brengen. wreedheden, en de gevoclens van wraakzucht, welke dezelve inboczemden, bragten cene naauwere bindtenis tusfeben de Bukkaniers verte welken einde zij te weeg; hunne overeenkwamen, om perfoonlijke de onafhankelijkheid voor veiligheid der ren, en dienvolgens maatfchappij op te offekozen, eencn aanvoerder verongeveer juist ZOO als men zich den oorfprong van alle cenhoofdige voorftelt. Terwijl regeringen zij nu uit vercenigde Engelfehen en Franfchen cerfte, die verkozen beftonden, was de werd, cen Engelschman, WILLES geheten, cen man, ne' door zijvoorzigtigheid en dapperheid uitftekende, doch die den naijver fchijnt maakt te hebben, door het gnande gezijne landslieden noodigen van naar de door al te veel volkplanting, en hem gebruik te maken van de opgedragene magt, gclijk dikwerf het geval is, wanneer de geheugenis oorlprong der van den opgedragene magt door de on- cen man, ne' door zijvoorzigtigheid en dapperheid uitftekende, doch die den naijver fchijnt maakt te hebben, door het gnande gezijne landslieden noodigen van naar de door al te veel volkplanting, en hem gebruik te maken van de opgedragene magt, gclijk dikwerf het geval is, wanneer de geheugenis oorlprong der van den opgedragene magt door de on- --- Page 117 --- LAND DER ZWARTEN. 77 ondervinding van dérzelver voordeelen ver- HOOFDST. loren geraakt. Er was dus naauwelijks een I. algemeen Gouverneur over de Franfche ei- 1660. landen boven den wind aangefteld of deze, de gelegenheid waarfchijnlijk gunftig vindende, en misfchien heimelijk daartoe nangezocht, zond eene kleine krijgsmagt van St. Vincent, die, door de Franfchen, welke zich op het eiland vonden, verfterkt, terftond aan al de Engelfchen bevel gaven, om (") Deze Gouverneur, wiens naam was DE PorNCY, fchijnt zijnen post op denzelfden voet bezeten te hebben als WILLES; want hij verkreeg dien, toen de talrijk gewordene aanhangers van WARNER en DESNAMBUC zich, in 1660, aan elkander hadden verbonden, door een verdrag ouafhankelijk van hun beider wederzijdfche regeringen, die hen met onverfchillighekd befchouwd hadden. Het is aangenaam te zien, dat men in dit verdrag acht geflagen heeft op de Charibifche inboorlingen, beftemmende Dominica en St. Vincent tot derzelver woonplaatfen. Overeenkomftig hun beider regten van verovering verkreeg Frankrijk Guadeloupe, Martinique, Crenada en eenige andere bezittingen van minder aanbelang; en werd Engeland bevestigd in het bezit van Barbados, Nevis, Antigua, Mouiferrat en verfcheidene andere eilanden van mindere waarde. St, Christofel bleef nog aan beide volken toebehooren. Zie RAYNAL's Gefchiedenis, Deel IV. BI. 38 enz. --- Page 118 --- 78 Sr. DOMINGO, OF HET TlOOFDST, I. om hetzelve te verlaten; en deze, ftellende, dat zulk een ftout onder. 1660. eene veel bevel door werd, aanzienlijker magt onderfteund bewilligden terftond om het te ruimen, en zijn nimmer eiland teruggekeerd. naar hetzelve lijke Volhardende in de gevaarloopbaan, welke zij warer den, verkregen zij naderhand ingetrebrieven van de Engelfche wettige lastden gemeenen regering, om wel de vijand te bevechten, hoe volkplantingen en fcheepvaart der Spanjaarden op den duur de voorname voorwerpen hunner vijandelijkheden Ecn hunner is in bleven. vervolg van tijd tot aanzienlijke en voordeclige posten men, daar hij met de ridderorde opgeklomen tot de hooge begiftigd, beftuurder waardigheid van ondervan Jamaika bevorderd Doch het zal geregelder werd. te zijn, zijn karakter gelijk met die der overige Bukkaniers voor te ftellen, tot welke, als de oorfpronkelijke flichters der Franfche in St. Domingo, deze volkplanting bepaaldelijk gefchiedenis meer betrekking heeft. De Franfchen, het kleine eiland Tortuga, bij afivisfeling, dan eens verliezende dan weder winnende van de Spanjaarden, be- orderd Doch het zal geregelder werd. te zijn, zijn karakter gelijk met die der overige Bukkaniers voor te ftellen, tot welke, als de oorfpronkelijke flichters der Franfche in St. Domingo, deze volkplanting bepaaldelijk gefchiedenis meer betrekking heeft. De Franfchen, het kleine eiland Tortuga, bij afivisfeling, dan eens verliezende dan weder winnende van de Spanjaarden, be- --- Page 119 --- LAND DER ZWARTEN. 79 behielden hetzelve eindelijk, onder eenen HOOFDST. kapitein van hunne eigene keuze en natie, I. en verkregen cenen vasten voet op St. Do- 1660. mingo, waardoor hetzelve, tc gelijker tijd, van' geringere aangelegenheid werd. Van het aanzien en de magt, waartoe zij opklommen (een aanzien en cenc magt, die nog heden ten dage de Westindien met wonderverhalen van hunnen moed en braafheid vervullen), zal men alleibest een i denkbeeld verkrijgen door eene befchrijving van hunne wijze van leven en oorlogvoeren, en van die perfonen onder hen, aan welke zij vele dier doorluchtige bedrijven verfchuldigd zijn, die hen de voorwerpen gemankt hebben der bewondering, indien niet van den lof, der tegenwoordige en tockomende ccuwen. Zij verdeclden zich in kleine benden, van vijftig man tot dric maal ZOO veel, van welke eenige den landbouw fchijnen verkozen te hebben. Dewijl het gezag, hetwelk zij hunnen kapitein opdrocgen, zich niet uitftrekte tot de inrigting van hun huisfelijk leven; ZOO bleven zij in het bezit echer volmackte vrijheid, ten aanzien van hunne zeden en gewoonten, en om de tus- --- Page 120 --- ST. DOMINGO, OF HET van vrede, naar Eun belieHOOFDST. tusfchentijden I. in rust of in vrolijkheid door te brenvers, vaartuigen befton1660. gen. Hunne gewapende den in booten, die in niets dan in grootte van elkarider onderfcheiden waren, en waarin zij aan al de onguurheden van het weder waren blootgefteld, gelijk zij, door levenswijze, ook aan den hunne zorgelooze wal de hardite uiterften van honger en dorst verdroegen. Men zegt, dat, na de veelvuldige wreedheden, welke deSpanjaards in derzelver onderneming om hen uit te roeihadden, het gezigt van een jen gepleegd fchip hen in ecne dolle vervoering bragt; overmagt, hoe groot ook, kwam bij geene zij klampten het ZOO hen in aanmerking; dra mogelijk aan boord, en de bedrevenheid, waarmede zij hunne kleine vaartuiwisten te befturen, onttrok hen aan gen terwijl hunne het vour hunner vijanden, uitftek bedrevene muskettiers, die, op bij door de gefchutden voorfteven geplaatst, heen zelpoorten der vijandelijke fchepen den hun doel misten, de bekwaamfte kanonniers in verwarring bragten. Zij fchijbefef van ootmoed en nen een Godsdienftig dankbaarheid gehad te hebben; want bij ie- ttrok hen aan gen terwijl hunne het vour hunner vijanden, uitftek bedrevene muskettiers, die, op bij door de gefchutden voorfteven geplaatst, heen zelpoorten der vijandelijke fchepen den hun doel misten, de bekwaamfte kanonniers in verwarring bragten. Zij fchijbefef van ootmoed en nen een Godsdienftig dankbaarheid gehad te hebben; want bij ie- --- Page 121 --- LAND DER ZWARTEN. 81 iederen aanval fmeekten zij om den zegen HOOFDST, I. des hemels, en dankten de Godheid voor elke behaalde overwiuning. Zoo groot 1660. was hunne onbezwekene dappcrheid, dat de Spanjaards cindelijk, Z0O dra zij hen in het gezigt kregen, reeds begonnen te beven, en zich onmiddellijk overgaven aan deze lieden, welke zij als duivels befchre-" ven, even als of het in der daad bovennatuurlijke wezens waren. Onder degenen, wier, namen tot ons overgebragt zijn, als mannen, die zich bijzonder onderfcheiden hebben, waren MONTBAR, eeh Franschman; cen Wallifer van echte dapperheid (reeds gemeld), met name MORGAN; en cen Nederlander, VAN HooRN heetende. Uit de bedrijven dezer lieden kan men het algemeene karakter der Bukkaniers leercn kennen, terwijl het beftek dezer fchetfe niet gedoogt, dat wij mecr, bijzonderheden die anders ligtelijk te verzamelen waren, hier invoegen. MONTBAR was van geboorte cen edelman uit Languedoc; en zijne verbindtenis met de vrijbuiters fehijnt geenzins het werk van noodzakelijkheid of toeval, maar van eene vroege romaneske geesrgefteldheid, I. DEEL. F ge- --- Page 122 --- OF HET 82 Sr. DOMINGO, die ZOO dikwerf de HoorDST. geweest te zijn, vormt. In der daad I. heldhaftigfte karakters denkbeeld 1660. zal zulk een Don Quichottisch niet verbazen, die onwijsde zoodanigen van de handelwijs geerige befchrijvingen in de nieuwe wereld geder Spanjaarden zonder de vercischte menlezen hebben, fehenkennis tot het maken van behoorlijke Men zegt, dat hij, nog onderfcheidingen. zijnde, door het lezen op de hoogefchool inzulke verhalen, een' ZOO diepen van buitenfporigheden ontdruk van derzelver ving, dat, toen hij eens op cen liefhebberij die tooneel de rol van een' Franschman, in gefchil was, fpeclmet cenen Spanjaard het karakter des laatde, de perfoon, die nood levend ften vertoonde, te naauwer verhanden gerakte. Daar zijne uit zijne meer verhit werd beelding van dag tot dag de Magtdoor wakende droomen, waarin hij die offers eener woede, nog wreeder dan geestdrijverij, zag den van Godsdienftige hij dezelve, als geest geven: ; befchouwde (choon met hem ter wrake roepende; en der Bukkaniers flechts ge dc gefchiedenis weldra zich brekkelijk bekend, befloot hij zich bij hen te voegen, tot welken togt hij van tot dag de Magtdoor wakende droomen, waarin hij die offers eener woede, nog wreeder dan geestdrijverij, zag den van Godsdienftige hij dezelve, als geest geven: ; befchouwde (choon met hem ter wrake roepende; en der Bukkaniers flechts ge dc gefchiedenis weldra zich brekkelijk bekend, befloot hij zich bij hen te voegen, tot welken togt hij van --- Page 123 --- LAND DER ZWARTEN. 83 van een fchip voorzag. Op de reis ont- HOoFDST. I. moetten zij een Spaansch fchip, hetwelk zij zonder verwijl aan boord klampten, en 1660. MONTBAR was de eerfte, die met den fabel in den vuist op de vijanden ftortte; hij brak midden door hen heen, en, twee maal van het eene cinde van het fchip naar het andere vliegende, velde hij alles neder, wat zich tegen hem verzette. Nadat de vijand zich had overgegeven, liet hij de zorg voor den buit aan zijne makkers over, voor zich zelven niets verlangende, dan, met cen' afgrijsfelijken wellust, de lijken der gefneuvelde Spanjaarden, die met hoopen op het dek lagen, te aanfchouwen, waardoor hij op nieuws fcheen verfterkt te worden in de zaak, welke hij zich met zulk cene dweepende heldhaftigheid had aangetrokken. Op de kust van St. Domingo aangeland, kwamen er Bukkaniers bij hem, om voorraad van levensmiddelen voor brandewijn te verruilen, ter verfchooning voor de flechtheid hunner ware inbrengende, dat de Spanjaards onlangs van hun afwezen gebruik gemaakt hadden, om hunne goederen te vernielen. 27 En zoekt gij hier 27 geene wraak van te nemen?" riepMONTF 2 BAR --- Page 124 --- '.: 84 ST. DOMINGO, OF HET BAR uit. Doch weldra bevond hij, dat zij HOoFDST. I. geen" minderen lust tot krijg en vernieling 1660. hadden dan hij zelf, weshalve hij zich hun aanbood, aangenomen werd tot aanvoerder en de onverfangditen door zijne dapperheid dced verbaasd ftaan. Hij bleef bij hen, ZOO lang hij leefde; en dc nadeelen, welke dc Spanjaarden door zijnen moed gcluk leden, deden hem onder deen zijn van De Verdelzen den naam verkrijgen ger. VAN HOoRN was cen inboorling van Ostende, cen man, wicns onverfchrokkenheid in de krijgstucht over zijn volk de cenige bijzondere trek is, die van hem tot onze is bewaard gebleven. In de hitte van tijden werd hij feeds in alle gedeclcen gevecht ten van het fchip gezien; en waar hij eenen die op het onverwachte afman bemerkte, gaan van een fhuk gefchut onwillekeurig bukte, bragt hij dien oogenblikkelijk met werd de afcigene hand ter dood. Hij der dapperen, en deelde de ZOO fchrikgod fchatten edelmoedig met kelijk verworvene zijne kameraden. dic Het is aangenaam, van perfonen, hunnen geweldig begonnen levensloop even Z0o het onverwachte afman bemerkte, gaan van een fhuk gefchut onwillekeurig bukte, bragt hij dien oogenblikkelijk met werd de afcigene hand ter dood. Hij der dapperen, en deelde de ZOO fchrikgod fchatten edelmoedig met kelijk verworvene zijne kameraden. dic Het is aangenaam, van perfonen, hunnen geweldig begonnen levensloop even Z0o --- Page 125 --- LAND DER ZWARTEN. 85 ZOO geweldiglijk ten cinde brgten, het HOOFDST. I. oog tc wenden tot cenen man, die, op den middag zijns levens in hct hoogfte top- 1660. punt van luister en magt gefchitterd hebbende, op deszelfs avond de ftille rust van het huisfelijke leven zocht. MoRGAN de Wallifer, de laatfic, van wien wij nog fpreken mocten, flamde af van achtenswaardige oudéren in Clamorganshire, welke hij vroeg verlict, om (gelijk men toen fprak) zijn forzuin te ZOCken. Zijne zucht tot avonturen bragt hemi bij (*) Ik wensch van alle volksvooroordcel in mijne befchrijving van deze menfchen, en van alle partijdigheid in het teekenen van derzeiver karakters, vrijgefproken te worden. Doch de Abt RAYNAL is genoodzaakt te erkennen, in weerwil van hct ongunflige licht, waarin hij, in navolging der oude lastervolle gefchiedenis der Bukkaniers, MORGAN heeft voorgefleld, dat deze man, in het midden der vijandelijkheden, op eene fchoone Spannfche juffer verliefd geworden is, en dat lij haer niet san zijne lusten heeft opgeofferd, hoewel zij cenen aanflag op zijn leven maakte. Een gemoed, dat voor eenen hartstogt van dezen anrd, in zulke omflandigheden, vatbaar was, behoorde waarlijk niet ais een gedrogt van wreedheid voorgefteld te worden; cn van de achtenswaardigheid van zijn volgende leven hebben wij ongerwijfeld de beste berigten, F 3 --- Page 126 --- 86 ST. DOMINGO, OF HET HloorDST. bij toeval naar Bristol, alwaar hij gelegenI. heid vond om zich naar de Westindien in 1660. te fchepen, door zich, naar her voorbecld vele anderen, voor vier jaren in den van Van dienst van cenen planter te verbinden. dezen dienst, waarin hij zich getrouwelijk ontflagen zijnde, begaf hij had gekweten, en dcelde welzich onder dc Bukkaniers, daar hij bekwaamheid en moed in zich dra, en fchatvereenigde, in derzelver voorfpoed ten. Een der bedrijven, die hem alkereerst beroemd maakten, was de inneming van Porto Bello (herwelk de vloorvoogd VERnaderhand niet zonder mocite konde NON waartoe het plan van aanval met verniclen); fchranderheids onrworpen was, ZOO veel dat hij de plaats zonder tegenftand vermeesterde. Toen hij de fterkte zoude aantasten, noodzaakte hij, ten einde menfchenbloed de vrouwen en priesters, welke tc fparen, had, om de ftormhij gevangen gemaakt in ladders tegen de wallen aan te zetten; denkbeeld verkeerende, dat de Spanhet liefde voorwerpen van hunne jaarden op cerbied nier zouden fchieten. de cn hunnen Doch bij dezen was de albehéerfchende drift de liefde tot het goud, meer dan die voor noodzaakte hij, ten einde menfchenbloed de vrouwen en priesters, welke tc fparen, had, om de ftormhij gevangen gemaakt in ladders tegen de wallen aan te zetten; denkbeeld verkeerende, dat de Spanhet liefde voorwerpen van hunne jaarden op cerbied nier zouden fchieten. de cn hunnen Doch bij dezen was de albehéerfchende drift de liefde tot het goud, meer dan die voor --- Page 127 --- LAND DER ZWARTEN, 87 voor Godsdienst of fchoonheid : cn de HOOFDST. menschlievend beraamde. list mislukte, tot I. groot nadeel der belegerden. Dc verove- 1660. ring van Panama fchijnt aan verbazende zwarigheden onderhevig gewecst tc zijn 7 ZOO wel ter zee als te land: doch ook hier vond hij een verzachtend hulpmiddel, in het koopen van het verfterkte eiland St. Catharina, hetwelk hij ter voortzetting zijner ontwerpen noodig had. Te Panama vonden zij onmetelijke fchatten; en onder de verfehrikkelijke flagting, dic er plaats had, zijn er ook nog cenige bijzonderheden van een' minder wrceden aard in de geheugenis bewaard gebleven: : hier ontving de ijdelhcid eene zonderlinge ftraf; en hier was het, dat MOrGAN door eene gevangene gevangen genomen werd. De eerfte dezer bijzonderheden had plaats met eenen bedekar, die, een kasteel, dat door zijne eigenaars verlaten was, zijnde ingetreden, eenige rijke kleedingftukken vond, welke hij bij voorkeus boven al 't andere tot zich nam en aantrok : doch daarop verfchenen de belegeraars, die den kluchtigen edelman drongen om zijne fchatten te, openbaren; waarop deze, hun de vodden wijzende. 3 F 4 wel- --- Page 128 --- a 83 Sr. DOMINGO, OF HET! HooFDST. welke hij 'zoo even weggefineten- had, de I. gevolgen van zijne dwaasheid: en hoovaar1660. dij bezuren moest, in ecn' naauwelijks geheel onverdienden dood. MORGAN fchijnt zijn aanzock bij 'de juf fer, op welke hij verliefd was, met eerbied en gemetigdheid gedaan te hebben, gevoelens, weike men, zelfs bij meer befchaafde viandelijke krijgslieden, niet altijd vindt, doch die hier ecne tegengeftelde vergelding onrvingen. 27 Mijn goed en mijne vrijheid, dic van anderen afhingen.," >7 zeide de verontwaardigde fchoonc, 22 zijn reeds in uwe magt: maar mijne cer is aanbevolen." Waar77 mijner eigene zorg kleederen op zij ccn? dolk van onder hare haalde, en dien in zijne borst zou geftooten hebben, ZO0 hij den fteek niet nog even had weten te ontwijken. Hoezeer door zijnen hartstogt vervoerd, was hij nogtans onbekwaam tot cenige geweldpleging, betoonende meer wijsbegeerte, dan men veelal in dergelijke omftandigheden verkiest en het is waarfchijnlijk, dat te gebruiken; hij zich, als cen wijs cn cdcldenkend man, van het voorwerp en de plants, dic hem aantrokken, heeft afgefcheurd, dewijl hij de- te ontwijken. Hoezeer door zijnen hartstogt vervoerd, was hij nogtans onbekwaam tot cenige geweldpleging, betoonende meer wijsbegeerte, dan men veelal in dergelijke omftandigheden verkiest en het is waarfchijnlijk, dat te gebruiken; hij zich, als cen wijs cn cdcldenkend man, van het voorwerp en de plants, dic hem aantrokken, heeft afgefcheurd, dewijl hij de- --- Page 129 --- LAND DER ZWARTEN. dezelve haastig verliet, kort voor dat zijne HOOFDST. makkers zich bij. hem konden vocgen. Na I. den vrede, die, wéinige jaren later, tus- 1660. fchen Engeland en Spanje gefloten werd, begaf hij zich naar Jamaika, waar hij cene plantaadje kocht, en zich met vcel: overlegs en vlijts op hct planten toeleide. In dezen gerusten arbeid was hij voorfpoedig, en verwierf, door den tijd, cven Z0O grooten roem in cen vreedzaam leven, als hij in den oorlog verworven had; vervolgens werd hij geroepen, 2 tot het bekleeden van eenen post in de regering van het eiland, waarin hij landeigenaar was geworden, en eindelijk tot de: waardigheid van Lieutenant Gourerneur van yamaika en den ridderlijken rang bevorderd. Hij volbragt de pligten van iederen post, in welken hij gepiaatst werd, met braafheid en. - cer; en een hedendaag(che fchrijver die eenige van zijne brieven, onder cenen vriend op het eiland berustende, gezicn heeft, verklaart, dat dezelve de kenmerken dragen van ecn menschlievend, regtvaardig, edelmoedig en Godvruchtig hart. Het (") BRYAN EDWARDS, Schildkn. M.P.F.R.S. C enz. F 5 --- Page 130 --- ST. DOMINGO, OF HET Het is fmartelijk te moeten verhalen, HooFDST. drie voor I. dat Sir HENRY MORGAN, jaren 1660. het einde van zijn rusteloos en nuttig ledoor koning JACOBUS II., op aanven, keizer, in deri drang van den Spaanfchen Tower gezet is, alwaar hij tot zijnen dood bleef, zonder ooit verhoord, en bij gevolg zonder van cenige misdaad overtuigd te zijn. Hoewel met zijuen grooten voorganRALEIGH een flagrôffer van denzelfden ger monarch zijnde, was zijn leven er echter niet mede gemoeid, en hij fierf in vrede. Om tot de maatfchappij der Bukkaniers weder te keeren; hoewel zij nu van elkanwaren, bleven de Engelder gefcheiden fchen en Franfchen nog gemeenfehappelijk iederen begaven dc laathandelen: na togt ften zich naar St. Domingo, en de eerften om den buit te deelen. Benaar Jamaika, onder hen, Z0O vonden er zich verminkten was het eerfte werk, in eene allereerlijkfte verzorging van dezen te voorzien; niemand eenig deel mogt, op ftraf van uitbanning, den buit en in deszelfs vervan verbergen; decling, die met veel oordeel gefchiedde. 2 eenigen invloed. Op hunhad geene gunst allerlei foort nc behaalde voordeelen volgde van ika, onder hen, Z0O vonden er zich verminkten was het eerfte werk, in eene allereerlijkfte verzorging van dezen te voorzien; niemand eenig deel mogt, op ftraf van uitbanning, den buit en in deszelfs vervan verbergen; decling, die met veel oordeel gefchiedde. 2 eenigen invloed. Op hunhad geene gunst allerlei foort nc behaalde voordeelen volgde van --- Page 131 --- LAND DER ZWARTEN. 91 van verkwisting, en hij, die den cenen dag HOOFDST. I. rijk was, verkoos den volgenden cene vrijwillige armoede. Zij bleven in magt aan- 1660. groeijen, cn naar evenredigheid dc Spanjaards verdrukken, die cindelijk uit misnocgen werkeloos werden, hetwelk zij vervolgens lijdelijk bleven, tot dat er volftrekt geene gemeenfchap meer was tusfchen hen en hun moederland, dan die er nog door een enkel fchip van eene middclbare grootte kon onderhouden worden. Doch ook de Bukkaniers zelve- behielden op den duur niet die onwederftanbare over1666. magt, waaraan zij gewoon waren. Nadat de volkplantingen der Franfchen en Engelfchen in de nieuwe wcreld vasten voet verkregen, kwamen cr vele hunner om. of gingen anders voor hen verloren, en eenige begaven zich aan den landbouw; tot dat Frankrijk, hetwelk van hunne vorderingen niet geheel onkundig geweest was, cindelijk begon belang te ftellen in de opkomende volkplanting in St. Domingo, indien dezelve toen reeds Z0O genoemd mogt worden. Het aantal planters, aan welke men den naam van volkplanters met waarheid geven kon- --- Page 132 --- 92 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. I. konde, liep -niet boven vier eerfte zorg der honderd. De 1666. aantal regering was derhalve, dit te vermeerderen, en hen in den vorm eener meer geregelde gen: hiertoe marfchappij te brengaf zij volmage aan eenen heer, met name BERTRAND omtrent D'OGERON, dic negen jaren te voren uit vertrokken was, en dic al te vele Anjote van een blijken deugdzaam en edelgevoclend hart gegeven had, om in den koophandel, welken hij met geene aanzienlijke drcef, hoofdfom grooten voorfpoed te kunnen Zijne best beraamde hopen. mislukt: ondememingen waren maar de bekwnamheid en kloekmoedigheid, welke hij in den tegenfpoed had aan den dag gelegd, hadden dermate de algemeene achting en toegenegenheid tot hem getrokken, dat men hem als den D'Ogcron ften perfoon aanmerkte, bevoegdGotrerom de volkplanncur. ting te befturen, of veeleer op vasten te brengen. voet Aan de bijna onoverkomelijke den dezer zwarigheondememing konde niemand twijfelen dan hij zelf, die zich vloed op zijnen ingrootelijks verliet, bewust dac hij geen" anderen wensch zijnde, had, dan het welzijn van het menfehelijk geflacht. Hij bc- kte, bevoegdGotrerom de volkplanncur. ting te befturen, of veeleer op vasten te brengen. voet Aan de bijna onoverkomelijke den dezer zwarigheondememing konde niemand twijfelen dan hij zelf, die zich vloed op zijnen ingrootelijks verliet, bewust dac hij geen" anderen wensch zijnde, had, dan het welzijn van het menfehelijk geflacht. Hij bc- --- Page 133 --- LAND DER ZWARTEN. 93 begon, met de lediggangers tot den arbeid, HOOFDST, en dezulken, die met de geheele wereld I. handel gedreven hadden, tot den uitfluiten- 1666. den handel te bepalen mnet eene bevoorregte mantfchappij, die in het vorige jaar voor al de Franfche ftichtingen was opgerigt. Hij beloofde aanlokkelijke voordeelen aan allen, die zich met der woon wilden nederzetten in een land, dat alle foorten van onheil ondergaan had: : befloten de zeelieden het land te verlaten, tot het opzoeken van grootere winsten; ZOO bewoog hij hen, om te blijven, zelfs door de opoffering der inkomften van zijnen post, of door hun lastbrieven van Portugal, tot het beoorlogen der Spanjaarden, > te bezorgen, nadat Frankrijk met dezelve vrede gemaakt had: aan lieden, die van de jagt plagten te leven, fchoot hij geld zonder rente, tot den aanbouw van huizen: en deni planters bezorgde hij alles, Wat hen kon aanmoedigen. Ook droeg hij zorg, dat zij niet lang bleven in eenen naren ongehuwden ftaat, die den aanwas der bevolking door het beste en voegzaamfte van alle middelen verhinderde, en hen verftoken liet van den fterkften band, die ooit menfchen aan eene --- Page 134 --- 94 ST. DOMINGO, OF HET HlOOFDST, eene vaste I. woonplaats verbindt, de vereeniging met 1666. zachtaardige, toegeeflijke Yrouwen, wezens, die ftreelende genoegens fchep-, allereerst pen 7 welke men overal in de volk- zoekt; elders vergeefs planting die cen deelnemend hart en ingevoerd. wezenlijk geluk aanbrengen, terwijl zij als gedienftige Engelen zijn, beftemd om de kwellingen des mans te verligten, en zijne ruwheden te verzachten. D'OGERON bood ontvrouwen, en verkreeg er honderd uit Frankrijk, en wel zulke, als altijd de vrouwelijke bewoners van eene opkomende volkplanting behoorden te zijn, jong, gezond, beminnelijk en kloekmoedig, Om de fchadelijke uitwerkfels van den hevigften aller hartstogten voor te komen, rigtte hij het' daarheen, zonder de vrije keus tc verhinderen, dat dezulken allereerst geheellijk vrouw verkregen, wier nutte werkzaamheid eene hen tot het betalen van eene fom had in ftaat gefteld, voegzame de regten der terwijl anderen, maatfchappelijke orde eerbiedigende, reikhalzend op hunne beurt wachtten, om hetzelfde geluk deelachtig te worden: doch zij werden teleurgefteld, en de volkplanting verongelijkt, gelijk al te dikwijls het geval is, door noodmiddelen, wel- wier nutte werkzaamheid eene hen tot het betalen van eene fom had in ftaat gefteld, voegzame de regten der terwijl anderen, maatfchappelijke orde eerbiedigende, reikhalzend op hunne beurt wachtten, om hetzelfde geluk deelachtig te worden: doch zij werden teleurgefteld, en de volkplanting verongelijkt, gelijk al te dikwijls het geval is, door noodmiddelen, wel- --- Page 135 --- LAND PERZWARTEN: welker ongendegzaamheid de den is om dezelve grondiglte re- HOOFDST. altijd afte keuren. De I. vrouwsperfonen, die er naderhand uit het 1666. moederland opdaagden, waren, even als of men alle achting voor de het inzettingen van maarfehappelijk leven had uit het oog verloren, 2 dezulke, welke de kieschheid wel wenfchen zou een' beteren naam te kunnen geven, dan dien van het uitvangfel der fteden: deze werden zonder onderfeheid uitgekozen, en voor drie jaren even als aan meesters verbonden; en van zulk eene verbindtenis behoeven wij geene te befehrijving ondernemen. De eenige bijzonderheid, deze zaak betreffende, die waardig is aan- Grondleg- ging der geteekend te worden, is de verklaring, volkplanwelke de Bukkaniers, die haar ting. aannamen, bij de intrede in zulk een' losfent echt deden : >2 Ik doe u," zeiden zij, >2 geene vragen aangaande uw vorig leven: 29 maar nu zijt gij de mijne; en ZOO het >> blijkt, dat gij valsch zijt, Zal dit mij >, wreeken," met de hand op den mond van hunnen fnaphaan wijzende. De gevolgen der ongebondenheid, die toen ter tijd ingevoerd werd. , werden lang, zeer lang gevoeld. Doch in het tijdverloop van vier ja- --- Page 136 --- 96 ST. DOMINGO, oF HETI, HOOFDST. jaren vond D'OGERON I. aantal middelen, om het planters, in 1669. evenredigheid met de bevolking, te vermeerderen, ZOO dat er in 1669 meer dan 1,500 van dezelve 1670, In het volgende waren. jaar ondergingen de menschlievende den pogingen van dezen goeman eenen fchok door de heid der Indifche opgeblazenmaatfchappij, die al te dikwijls het gevolg is van een' voorfpocdigen "uitfluitenden handel. Zich in' eenen nieuwen uirgebreiden handel veilig wanende, en met eene matige winst niet den, waagde zij het, den prijs harer tevrederen mer twee derden te verhoogen; goeop de' waarvolkplantelingen, die hunne natuurlijke geneigdheid tot gewelddadige ven nog niet hadden afgelegd, bedrijnaar de Wapenen onmiddellijk vredes grepen: en de prijs des was een vrije handel op Frankrijk, eeniglijk bezwaard met eene vijf ten belasting van honderd, ten voordeele der maarfchappij, door alle aankomende en uitgaande fchepen te betalen. Dit onheil verfchafte D'OGERON zelfs gelegenheid tot menschlievende bedrijven, waartoe hij alleen bekwaam was. Hij bezorgde twee in fchijn bellemd fchepen, voor zijn eigen bijzonder voor- vrije handel op Frankrijk, eeniglijk bezwaard met eene vijf ten belasting van honderd, ten voordeele der maarfchappij, door alle aankomende en uitgaande fchepen te betalen. Dit onheil verfchafte D'OGERON zelfs gelegenheid tot menschlievende bedrijven, waartoe hij alleen bekwaam was. Hij bezorgde twee in fchijn bellemd fchepen, voor zijn eigen bijzonder voor- --- Page 137 --- LAND DER ZWARTEN. 97 voordeel, maar in der daad tot welzijn der HOoFDsT. volkplanting, en, bij derzelver terugkomst, I. werd de lading, welke zij uit het moeder- 16;0. land aanbragten, in openbare veiling uit de cerfte hand verkocht. Er werd aan alle koopers geloof gegeven 2 zonder rente, en zelfs zonder vastigheid; door welk bewijs van vertrouwen deze edelmoedige Gouverneur hun eerlijkheid en edele gevoclens hoopte in te boezemen. Aldus werkte, onder een ZOO voortreffelijk beftuur, ieder openbaar onheil flechts mede tot meerdere bevestiging van de volkplanting; en dit cene en andere kon niet anders, dan de fmarc algemeen en grievend te maken bij eene, gebeurtenis, die al te vroeg voorviel; want de vaderland- en mensch-lievende D'OGERON werd in het midden van zijn vaderlijk beftuur afgefneden in 1673, tot een voor- 1673. beeld verfterkt hebbende van alle menfchelijke en burgerlijke deugden. Drie jaren voor den hartelijk betreurden dood van D'OGERON, was de ftad Kaap François gefticht. Onder de gevolgen van Godsdienftige onverdmagzmamheid is een der beklagelijkfte, dat zij de nuttigfte burgers uit hun land verdrijft. GOBIN, een CalI. DEEL. G vi- --- Page 138 --- - ST. DOMINGO, OF HET ontvlugrte de vervolging in de zachHOorDST. vinist, St. en bouwI. te heerfchappij van Domingo, 1673- de het ecrfte huis aan de kaap, werwaarts anderen noodigde, die er terftond naar hij Z0O dra de grond allengs optoe vloeiden, geruimd werd. dien D'OGERON bekleed had. 2 De post, cene niet onloffelijke werd na hem op den heer vervuld door zijnen neef, wijze die, hoewel men hem befchrijft PONANCEY, als als niet ZOO beminnelijk van genardheid deszelfs lofwaardige regeerwijs zijn oom, gevolgd te hebben. Hij nogtans fchijnt had de eer der voltooijing, van hetgeen voorganger ZOO wijsfelijk bezijn groote had, de vestiging eener volkplangonnen en vasten grondting op een' geregelden wetten flag, zonder het uitvaardigen van Doch of het bedwang cener krijgsmagt. ftaande te houom zulk eene regeering dan den, werd er meer deugd vereischt, van verfcheidene regeerDu Casfe van eene opvolging worden: en dewijl de Gouver- ders konde verwacht de neur. ongebondenheid natuurlijker wijze met toenam, vooral federt den ongebevolking vrouwen van zulk een lukkigen invoer van werd het karakter, als boven gemeld is; door . ftaande te houom zulk eene regeering dan den, werd er meer deugd vereischt, van verfcheidene regeerDu Casfe van eene opvolging worden: en dewijl de Gouver- ders konde verwacht de neur. ongebondenheid natuurlijker wijze met toenam, vooral federt den ongebevolking vrouwen van zulk een lukkigen invoer van werd het karakter, als boven gemeld is; door --- Page 139 --- LAND DER ZWARTEN. door den tijd noodzakelijk, dat men zich HOOFDST. aan - de gewone maatregelen der I. kunde regeeronderwierp. Er werden tc dien 1684einde twee beftuurders van Martinique gezonden, die twee geregtshoven voor de onderfcheidene gedeelten des lands aanftelden, verantwoordelijk voor eenen hoogiten raad, die te Petit Goave werd gevestigd. Deze nieuwigheden werden. met een weinig beleids,- zonder aanmerkelijke oneenigheid, ingevoerd; ; en ZOO het bijzonder belang van dezen en genen., hetwelk zich in komende ftichtingen altijd indringt, opgeenen hinderpaal daargefteld had, zou de volkplanting onmiddellijk eene, rijke goudmijn 1685. op hare kusten geopend hebben. Het is niet onvoegzaam, hier, als een flerkfprekend bewijs van het gebrek aan magt of aan bekwaamheid in. de Spaanfche volkplanting, aan te teekenen, dat zij in 1685 toeliet, dat de hertog van ALBEMARLE, de toenmalige Gouverneur van Jamaika, en Sir WILLIAM PHIPPS, zich meester maakten van eenen aanzienlijken fchat, door het ligten van een wrak van een Spaansch fchip, tot de zilvervloot behoorende, dat twee en twintig jaren te voren, op de G 2 noord- --- Page 140 --- N a TA - - - OF HET 1OO ST. DOMINGO, noordoostkust van haar cigen grondgebied HOorDST. eene bank tusfchen het I. geftrand was, op het noorder en zuider rif, bijna in gezigt 1685. van Oud Kaap Français. de Huiden en tabak waren, tot hier toe, artikelen van den uitvoer der voornamfte in plaats van het Franfche volkplanting; der Inarstgenoemde ftelde men, ingevolge bepalingen, indigo en kakao; en gemaakte mankwecking van men liet de voordeelige had, katoen, welke men daarbij gevoegd reden varen. Tot hier toe om dezelfde meestal was de arbeid in de volkplanting door de armite inwoneren, en een verrige welke men in voorfpoeklein getal negers, in handige togten tegen de Spanjaarden in den had: maar toen men 2 den gekregen verfcheidene flaven van 1688. oorlog van 1688, begon men de Engelfchen had genomen, van het fuikerriet voor eene de aankwecking nieuwe, en wel eene alleraangelegenfle, welvaart aan te merken. Met dit bron van voort het aantal negers, oogmerk voer men middelen, tc vermeerdoor alle mogelijke tot in deren, hoewel met tragen fpoed, 1694, wanneer de Gouyerneur 1694- het jaar die te voren reeds Negers in (een man van moed, ver- had genomen, van het fuikerriet voor eene de aankwecking nieuwe, en wel eene alleraangelegenfle, welvaart aan te merken. Met dit bron van voort het aantal negers, oogmerk voer men middelen, tc vermeerdoor alle mogelijke tot in deren, hoewel met tragen fpoed, 1694, wanneer de Gouyerneur 1694- het jaar die te voren reeds Negers in (een man van moed, ver- --- Page 141 --- LAND DER ZWARTEN. IOI verlof gevraagd had, om de Spanjaards uit HoorDsT. zijne volkplanting te verjagen), voordeel I. doende met eene reeks van ongelukken, 1698. die Jamaika verzwakt hadden, op dat ci- de wolkland ecne landing dced met eene magt, die planting aangenoten bewijze verftrekté, tot welk eenen trap ilicn. van vermogen St. Domingo'toen reeds was opgeklommen, en die nog meer, dan eenige vroegere gebeurtenis, toebragt om hetzclve te vergrooten. Welke andere beweegredenen dezen togt ook mogen veroorzaakt hebben, zeker is het, dat Du CASSE, in denzelven, de voornaamfte noodwendigheden zijner volkplanting heeft op het oog gehad, dewijl hij onder zijnen buit een aanzienlijk getal negers, misfchien niet minder dan twee duizend, wegvoerde. De andere veroverde goederen, gevoegd bij de bijzondere rijkdommen van eenige nog overgeblevene Bukkaniers (indien zulke inwoneren, die zich op de kaapvaart hadden toegelegd, dezen naam nog dragen konden), ftelden hen in ftaat om die flaven te gebruiken, en zich van gebouwen en noodwendigheden, tot het aankweeken van fuiker, te voorzien. Doch in het volgende jaar beantwoordden de Engelfchen het bezoek van den heer G 3 Du --- Page 142 --- A 102 ST. DOMINGO, OF MET met de HOoFDST. Du CASSE, door, gezamenlijk doen I. Spannfche magr, eenen aanval te 1698. op de nieuwe en blocijende fichting innaFrangois, 9 hetwelk zij van Kaap en in de asch leiden. men, plunderden dezelfde plaats Doch het werd weldra op herbouwd; en fints dezen tijd heeft geeof ongeluk de volkplanting ne zwarigheid opklimverhinderd, in hare trapswijzige ming tot dat uitftekende aanzien, hetwelk eeuw, den naam haar, in eene volgende lusthof der heeft doen krijgen van den Westindien. bepaalde den De vrede van Rijswijk het westeeerften regelmarigen afitand van des eilands aan de Franfchen; lijke gedeelte verdragen van Aken en want de vroegere hadden de vijNijmegen in 1668 en 1678 in St. Doandelijkheden, tusfchen de volken geenszins doen ophouden; en zelfs mingo, voor de dus afbij dit verdrag waren er, bezittingen, geene andere grenzen gettane werden door bepaald, dan dic aangewezen het gebruik, dat, door eene verfeheidenheid aan eene ge-. van bijzondere omllandigheden, Door ftadige afwisfeling onderhevig was. dezen afftand fchijnen de Franfchen verkregen. elijkheden, tusfchen de volken geenszins doen ophouden; en zelfs mingo, voor de dus afbij dit verdrag waren er, bezittingen, geene andere grenzen gettane werden door bepaald, dan dic aangewezen het gebruik, dat, door eene verfeheidenheid aan eene ge-. van bijzondere omllandigheden, Door ftadige afwisfeling onderhevig was. dezen afftand fchijnen de Franfchen verkregen. --- Page 143 --- LAND DER ZWARTEN. 103 gen te hebben al het grondgebied, gelegen HoorDST. buiten eene kromme lijn, die getrokken I. Was van het toenmalige Kaap François 1698. op de noordoostkust, tot aan Kaap Rofa op de westkust, met influiting van de fteden Hfabella en Jago op het eene, en van Petit Goave en Port Louis op het andere punt Er bleef derhalve nog cen groot gedeelte der volkplanting, naar den zuidkant gelegen, het tooneel van geftadige vijandelijkheden tusfchen de oudere volkplanters en derzelver naburen, onbezet, behalve door een klein getal veritrooide inwoners, in ellendige hutten; en het bleef voor de regering een begeerlijk voorwerp, het bezit en beheer dezer landftreek, in eens, op een' vasten en duurzamen voet te brengen. Ter bereiking van dit docl, werd er in Frankrijk Feene tweede bevoorregte maatfchappij opgerigt, die den titel van ST. LODEWIJK aannam, en aan welke dit fchoone en uitgeftrekte land voor dertig jaren als in eigendom werd gefchonken; onder voorwaarde, dat zij een' verbodenen han- (*) Volgens de fcheidingslijn op de kaart van HERMAN MOLL, die nag geen twintig jaren later gemaakt is, G 4 --- Page 144 --- * ST. DOMINGO, OF HET IO4 handel met de Spanjaards drijven, en de gronHOorDST. I. den zuiveren zou. De maatfchappij begon 1702. hare werkzaamheid met landen te fchenken aan allen, die dezelve begeerden, bénevens zekere vergunningen; ook bezorgde zij hun ZOO dat flaven en andere noodwendigheden, gedaante verkreegalles eene veelbelovende voer voort ZOO fterk in De volkplanting toe te nemen, dat, in den aanvermogen vang der volgende eeuw, een oppergeregtseene onmisbare behof te Kaap Frangois hoefte werd, weshalve het daar ook in werd opgerigt. Ook was de Kaap1702 de hoofdftad Rad in alle andere opzigten der volkplanting, hoewel Port au Prince eigenlijk de zetel der regering was, behalwanneer dezelve herve in tijd van oorlog, waarts verplaatst werd. Hoe meer de Franfche volkplanting in luister toenam, in diezelfde mate nam de welvaart der Spaanfche inwoneren af, die, als 't warc, inkrompen door de uitwerkfewelke zij niet konden len eener nijverheid, evenaren. Nogtans ontbrak het de eerstgenoemde ook niet aan zwarigheden, die havoordeelen opwogen; want in het jaar re beroofde het fterven van bijna al dc ka- werd. Hoe meer de Franfche volkplanting in luister toenam, in diezelfde mate nam de welvaart der Spaanfche inwoneren af, die, als 't warc, inkrompen door de uitwerkfewelke zij niet konden len eener nijverheid, evenaren. Nogtans ontbrak het de eerstgenoemde ook niet aan zwarigheden, die havoordeelen opwogen; want in het jaar re beroofde het fterven van bijna al dc ka- --- Page 145 --- LAND DER ZWARTEN. I05 kakaoboomen in de volkplanting haar van HOOFDST. een zeer rijk inkomen; en kort daarna OnI. derging zij, met andere aanzienlijkere fta- 1715. ten, eenen fchok, die haar met eene volkomene omkeering dreigde. Deze bloeijende volkplanting was tot een' Z0O hoogen trap, van voorfpoed en befchaving opgeklommen, dat vele van hare landeigenaars in ftaat waren, om met aanzienlijke rijkdommen naar Frankrijk terug te keeren, of, bij het naderen des ouderdoms, zich in ruime omftandigheden aan het werkzame leven te onttrekken; maar toen LAw's Uitwerlfal doodelijk plan ter herftelling der geldmid- ran LAw's delen uitborst, werden dezulken, wier ei- ontierp St.. Domin- op gendommen betaald waren met noten of g0. verzekeringen der Misfifippi maatfchappij, en allen, die met hen verbonden waren. 2 van alles beroofd overgelaten, zonder alle hoop op vergoeding; velen keerden arm naar het eiland terug, die hetzelve rijk verlaten hadden, en zagen zich genoodzaakt om, tot onderhoud huns levens, dezelfde menfchen te dienen, die hen te voren gediend hadden. De tegenwoordigheid dezer ongelukkige flagtoffers fchijnt lang eene Zckere gevoelighcid, ten aanzien van dien beG5 drie- --- Page 146 --- d ipret 111,. 106 ST. DOMINGO, OF HET driegelijken trek van flaatkunde 7 onderHoornsT. I. houden te hebben, die niet wel uit eene andere oorzaak kan verklaard worden:" de 1717. ftond den fchok nogtans door; volkplanting en men konde, in deszelfs ergite oogenblikken, omringd als men was van de vruchten eener voorfpoedige nijaangename op den tegenverheid, met medelijden toeftand zijner naburen neovergeftelden men heeft, om derzien, - indien grond zulke gevoelens onder eene ZOO groote ongelijkheid yan omflandigheden te verwachten. In 1717 bevatte de Spaanfche volkplanting (die ten tijde van HERRERA, volgens 14,000 onvermengde zijne gefchiedenis, Kastilianen onder hare bewoneren geteld had, met cene evenredige bevolking van allerlei andere klasfen) niet meer dan 18,410 zielen in 't geheel; en, ware de kerkelijke zetel en het regesgebied harer afnemende hoofdflad niet van ZOO groote aangelegenheid geweest, ZOO zoude er misfchien naauwelijks een fpoor van dezelve zijn overgebleven. Zonder dat wij, bij de herinnering van deze tijden, of de dweeperij, waarvan EDWARDS bij wijlen niet vrij te pleiten is, of M. niet meer dan 18,410 zielen in 't geheel; en, ware de kerkelijke zetel en het regesgebied harer afnemende hoofdflad niet van ZOO groote aangelegenheid geweest, ZOO zoude er misfchien naauwelijks een fpoor van dezelve zijn overgebleven. Zonder dat wij, bij de herinnering van deze tijden, of de dweeperij, waarvan EDWARDS bij wijlen niet vrij te pleiten is, of M. --- Page 147 --- LAND DER ZWARTEN. 107 of dc ingewortelde partijdigheid van RAY- HOOFDST, I. NAL, ter begunstiging van bijzondere begrippen, willen navolgen, kunnen wij nog- 1717. tans, in dit verval, duidelijk de doodclijke gevolgen van onverdrangznamheid en wreedheid befchouwen, terwijl wij ons, 2 met verdubbeld genoegen, in het fehouwfpel van den aangenamen tegenhanger verlustigen mogen, dien eenc zachte regering, onder alle klasfen van gefchapene wezens, nan het menschlievende oog voorftelt. In 1720 beftonden de voortbrengfe- 172G. len der Franfche volkplanting 2 volgens RAYNAL in 1,200,000 ponden indigo, 1,400,000 ponden witte fuiker, en 21,000,000 ponden ruwe fuiker, en haar aanwas gefchiedde even Z0O fnel als voorfpoedig: doch hct is de eigene aard van cen' uitluitenden handel, dat dezelve, nimmer tevreden met gewonc voordeclen, clke gelegenheid om zijne uitfluitende regten tc vermeerderen, gretig aangrijpt, zonder op het belang dergenen, die door zijne voorregten benadeeld worden, cenige acht tC flaan, Het was een gevolg van eene groote ma: () Cefth.-der beide Indien, D. V, bl. 173. 3 a o --- Page 148 --- yoe7.: 108 Sr. DOMINGO, OF HET waarmede de HoorDST. mate van onbefcheidenheid, I. invoering van eenen maatregel, ftrekkende 1722. om den flavenhandel bij uitfluiting aan de maatfchappij te trekken, vergezeld ging, dat er in 1722 cene hevige beroerte ontftond, die in geen twee jaren geheel kon geftild worden, gedurende welken tijd de gebouwen en fchepen der maatfchappij vCrnield, en hare bedienden mishandeld werden. Men zal natuurlijker wijze onderftellen, dat eene beroerte, die zich met de onverklaarbaarfte onverzettelijkheid ftaande hield, cn over het gehecle ciland uitftrekte, haren nadecligen invloed op den aanwas der beplantingen en des handels, nog cenigen tijd na de herftelling der rust, moct hebben 1734- doen gevoelen: . doch wij vinden in 1734 de plantaadjen aanmerkelijk vermeerderd, en van katoen en koffij bij een aanzienlijk gewas dc oude voortbrengfelen gevoegd. De aanwas der rijkdommen bragt, natuurlijk, eene vermecrdering van het aanzien der regering te weeg; want in 1750 vinden wij eene nieu1750. in de hoofdftad Port au Prince, we inftelling die van dezen tijd afde verblijfplants van een' opperbevelhebber der krijgsmagt, een' hoogen raad en een' opperregter geworden is. In : lijk gewas dc oude voortbrengfelen gevoegd. De aanwas der rijkdommen bragt, natuurlijk, eene vermecrdering van het aanzien der regering te weeg; want in 1750 vinden wij eene nieu1750. in de hoofdftad Port au Prince, we inftelling die van dezen tijd afde verblijfplants van een' opperbevelhebber der krijgsmagt, een' hoogen raad en een' opperregter geworden is. In : --- Page 149 --- LAND DER ZWARTEN. 109 In het jaar 1754 werden de verfcheidene HoornsT. vonbreng@eladervolkplandingwerkochrvoor I. 13,876,159 guldens: : doch Z0O groot was 1754. de aanwas van den rijkdom harer inwoneneren, dat de goederen, die uit het moederland ingevoerd werden, eene fom van 19,552,599 guldens bedroegen. De bevolking beftond uit meer dan 14,000 onvermengde blanken, bijna 4,000 vrije mulatten en ruim 172,000 negers van allerlei ouderdom en geflacht. Er waren 599 fuiker- en 3,379 indigo-plantaadjen. De kakaoboomen beliepen een getal van 98,946, en er werden 6,300,367 katoenplanten, en bijna 22,000,000 koflijboomen (*) gevonden. Tot levensmiddelen bezat de volkplanting bijna 6,000,000 banaanboomen, meer dan 1,000,000 vierkanten aardappelen, 226,000 vierkanten Ignamen, - en bijna 3,000,000 rijen maniok. Van vee bezat zij niet meer dan 63,000 paarden en muilezels (t), en 93,000 horenbeesten (S). Om (*) [n het oorfpronkelijke ftond Kasfiaboomen; RAYNAL fpreekt in de aangehaalde plaats van Kafiboomen. VERT.] (+) [Hiervoor heeft RAYNAL woldragendvee. VERT.] (S) RAYNAL, D. V. bl. 174, 175. --- Page 150 --- : IIO ST. D'OMINGO, OF HET Om kort te gaan, de rest der gefchieHoorDsT. I. denis van St. Domingo, tot aan het tijdvak der Franfche omwenteling, behelst eene 1754der fchitterendite vordeanncenfchakeling ringen, en eene vertooning van nijverheid die het karakter der Franfchen en rijkdom, Zelfs fchijnt de rede hooglte eer aandoet. van Madrid, onitrent het jaar 1757, 1757. gering cen' zekeren trap van naijver opgewekt tot althans werd er toen te Barcelona te zijn; voormet nitfluitende eene maatfechappij, die het herftel der bezitregten, opgerigt, gedeelte des eilands tingen in het oostelijke doel had. Doch het hoogfte, waartoe ten dat men het heeft kunnen brenhet fchijnt voor twee kleine fchegen, was de lading duizende huidens" en pen, die met cenige - cen weinig andere geringe artikelen terugkwamen: maar toen KAREL III, in 1765, een' vrijen handel op al de cildnden boven verkregen zij eensden wind openzette, en toent klaps eene gansch andere gednnnte; door de valfche ftaatfcheen Hispaniola, onderkunde van het moederland Z0O lang drukt, befloten te hebben, om hare oude werkzaamheid met nadruk te hervatten. Jn de laatite vijf jaren voor 1774 waren de in- toen KAREL III, in 1765, een' vrijen handel op al de cildnden boven verkregen zij eensden wind openzette, en toent klaps eene gansch andere gednnnte; door de valfche ftaatfcheen Hispaniola, onderkunde van het moederland Z0O lang drukt, befloten te hebben, om hare oude werkzaamheid met nadruk te hervatten. Jn de laatite vijf jaren voor 1774 waren de in- --- Page 151 --- LAND DER ZWARTEN. III inkomften der tollen meer dan verdubbeld. HOOFDST. Doch dit was, bij vergelijking, weinig I. meer dan een worftelen tegen den dood. 1757. De Franfchen voeren nog voort, met rasfe fchreden in vermogen toc te nemen; in 1764 hadden zij eene gewapende magt van 1764. 8,786 blanken; daarenboven ftonden er nog 1,414 mulatten op de rol, en hunne flaven waren tot een getal van 206,000 aangegrocid. In 1767 bevrachtten zij 347 fche- 1767. pen naar Frankrijk, behalve een aanzienlijk overfchot, niet minder dan cen vijfde van dat getal bedragende, hetwelk naar verfcheidene oorden verfpreid werd. Even als of het ware om den voorfpoed dezer fchitterende volkplanting te matigen, werd Zij, op den derden dag van Junij, 1770, door eene vreesfelijke aardbeving 1770. getroffen, die de hoofdftad Port au Prince tot den grond verwoestte. Doch dezelve is met nieuwen luister uit hare puinhoopen verrezen : en naderhand heeft men veel werks . gedaan, om haar uit te breiden, door het aanleggen van verfcheidene beftrate wegen aan den zeekant; doch men moet bekennen, dat zij in geenen dcele bij de fraaiheid van Kaap Frangois kan halen, de- --- Page 152 --- - I12 Sr. DOMINGO, OF HET dewijl vele harer gebouwen flechts van HoorDST. I. hout zijn. de 1776. In 1776 werd er, eens voor al, aan vijandelijkheden, die er onverfchrikkelijke tusfchen de Spaanfche en Franafgebroken fche bewoneren der volkplanting geheerscht hadden, een bepaald einde gemaakt, door het vastftellen van eene nieuwe grenslinie, des eilands van elkdie de twee gedeelten ander fcheidt. Hoewel deze overeendoor eene vreemde gierigheid der komst, welken zij Spanjaarden op eenen grond, beniet wisten te gebruiken, de vroegere aanmerkelijk fcheen zittingen van Frankrijk dezelve in der daad een te verkleinen, was voordeel voor het laatstallerwenfehelijkst land. Ook waren de gevolgen genoemde in andere opzigten, niet van dit verdrag, want min voordeelig voor de Spanjaarden; dezen hebben zij ecn' vrijeren omfints tijd volken handel met hunne naburige gang begonnen, welke zij van allerlei planters ontvangende foorten van vee voorzagen, wederkeerig van hen al de voortbrengfelen tot dienst van de van Europa, en bij hen, welke zij regering, de gelden beftedende, uit Spanje ontvingen. Na van dit verdrag, want min voordeelig voor de Spanjaarden; dezen hebben zij ecn' vrijeren omfints tijd volken handel met hunne naburige gang begonnen, welke zij van allerlei planters ontvangende foorten van vee voorzagen, wederkeerig van hen al de voortbrengfelen tot dienst van de van Europa, en bij hen, welke zij regering, de gelden beftedende, uit Spanje ontvingen. Na --- Page 153 --- LAND DER ZWARTEN. 113 Na het afloopen van den ftrijd tus- Iloornst. fchen Grootbrittanje en deszelfs AmeriI. kaanfche volkplantingen, begon de Spaan- 1785. fche regering meer belang te flellen in hare bezittingen in dezen oord; Waarvan een gevolg was, dat dezelve eene aanzienlijker bezetting ontvingen. Sints dien tijd heeft het aantal Europeanen, hetwelk in de volkplanting gekomen is, mede het zijne toegebragt, om haar aanzien te vermeerderen. Van dit tijdftip af, tot aan hêt begin der bewegingen van de onwenteling in 1789, toen de tijd daar was, dat die gevoelens, dic zich lang als eene fimeulende vlam verborgen hadden, ftonden lucht te krijgen' en zich over de gehecle wereld tc verfpreiden, kloni de Franfche bezitting in St. Domingo op tot cene hoogte, die nict alleen alle andere volkplantingen 2 maar ook het begrip van den wijsgeer en flaatsman te boven ging; de weelde harer bijzondere inwoneren, en haar openbare luister en grootheid, verbaasde den reiziger; hare opllapeling van rijkdommen deed het moederland verfteld ftaan; en met verrukking werd zij aanfchouwd door de naburige bewoneren I. DEEL. H der --- Page 154 --- : V ST. DOMINGO, OF HET II4 eilanden. De ftaatkundigen HOorDST. der Antillifche I. Europa zuchtten om haar bezit, gelijk van fchoonheid, die door al1785. als van eene rijke aanbidderen tot zich le bekoorlijkheden de zuchtten vergeefs: zij was trekt; maar zij van een beftemd om den grond te leggen even ZOO zonderling als vergemeenebest, het zij het bij de uickomst fchrikkelijk, beftrekken moete om aan afgetrokkene wezenlijkheid tc geven, of om cen grippen rijk te ftichten in een nieuw en doorluchtig deszelfs begedeelte der wereld, waar men ftaan voorheen onmogelijk achtte. Er fchiet voor deze afdeeling van dit werk niets meer over, dan een kort vervan den ftaat, waarin het flag te geven waarciland zich vertoonde in het tijditip, deze thans is gevorderd: toe gefchiedenis daarna zal dezelve zich in de verfcheidene hoofdftukken verdeelen, waarin men voorheeft de, oorzaken, voortgangen genomen en den teen gevolgen der omwenteling, ftaat des eilands, voor te genwoordigen ftellen. den vervallenen toeftand 1789. Niettegenfiande hetwelk tot Plaatsbe- van dat gedeelte des eilands, fchripving nog toe in het bezit van Spanje bleef, des eilands. zul- zich in de verfcheidene hoofdftukken verdeelen, waarin men voorheeft de, oorzaken, voortgangen genomen en den teen gevolgen der omwenteling, ftaat des eilands, voor te genwoordigen ftellen. den vervallenen toeftand 1789. Niettegenfiande hetwelk tot Plaatsbe- van dat gedeelte des eilands, fchripving nog toe in het bezit van Spanje bleef, des eilands. zul- --- Page 155 --- LAND.DER ZWARTEN. 115 zullen de bijzonderheden, welke wij, ten HOoFDST aanzien van deszelfs plaatsbefchrijving of I. natuurlijke historie, verzameld hebben, om 1789. aan deszelfs oude bezitteren regt te doen, het begin uitmaken van het korte verllag, waarmede dit hoofdftuk befloten wordt. Men heeft vernomen, dat het Spaanfche Spaansch gedeelte van St. Domingo, in dit tijdfip, gedeclte. het geheele grondgebied bevatte, gelegen binnen de verfchillend aangewezene grenslinie, die weinig jaren te voren was vastgefteld, en de Franfchen, naar het uirerlijke aanzien, tot een onbeduidend gedeclte van hét eiland bepaalde. Beginnende bij Laatfe de rivier Du Masfacre in het noorden, grenslijn, liep zij, met eene, onregelmatige kromme lijn, naar het westen, doorfheed al de groote wegen, die van Fort Dauphin en de Kaap loopen, ging, op ongeveer dertig (Engelfche) mijlen afftands van de kust, over de gebergten, en voorts dwars over de plaats, waar de ftroomen La Trouble en' Plaifance zamenvloeijen ; alwaar zij, op een' kleinen afftand rondom de bergen bij Atalaye loopende, een' zuidelijken koers nam, en, na den ftroom La Petite Rivière bij deszelfs mond doorgefneden te hebben, H 2 voort- --- Page 156 --- Vprz: . II6 ST. DOMINGO, oF HET door eene vermakelijke vlakte, HOOFDST. voortliep Artibonite bewaI. die door de groote rivier terd wordt: na ook deze, en de rivier Du 1789. draaide zij plaatsbe- Fer te hebben doorgefheden, fclrijving, cen' alleen ftaanden berg, 2 enz. zich rondom Spaanseh voort .door het kleine meer van gedelte. en liep van daar haren koers naar Cul de Sac; en viel zij in het oosten weder aannemende, dezelfde loopftreck met de rivier à Pitres, op, een punt bijna regtlijnig gelegen tegen over dat, van waar zij was uitgegaan, hebbende alzo eene bogt gemaakt van niet minmijlen, met wier der dan 170 (Engelfche) verafwvijkendst punt zij tot op een' zeer korten afftand de ftad Gonaives naderde, in de baai van dien naam op de gelegen westkust Men zal bemerken 2 welk cen groot van dit bekoorlijke land in het gedeelte is; een grond bezit van Spanje gebleven gebied, dat, in welk een ongunftig licht deszelfs bezittingen ook hebben imoewij den geringen arbeid 2 ten voorftellen 2 dien (*) Wij vleijen ons, deze grenslijn naauwkeurig het te hebben aangewezen op de verbeterde knart van eiland, dic voor dit werk geplaatst is. dit bekoorlijke land in het gedeelte is; een grond bezit van Spanje gebleven gebied, dat, in welk een ongunftig licht deszelfs bezittingen ook hebben imoewij den geringen arbeid 2 ten voorftellen 2 dien (*) Wij vleijen ons, deze grenslijn naauwkeurig het te hebben aangewezen op de verbeterde knart van eiland, dic voor dit werk geplaatst is. --- Page 157 --- LAND DER ZWARTEN. 117 dien zij aan deszelfs bebouwing befteedden, Hoornsr. rijkelijk moest beloonen. Met eene kust I. van tusfchen vijf en zes honderd mijlen uit- 1789. geftrektheids, op welke niet minder dan Plaatsbefchrijying, zeven ruime baaijen, met ontelbare kleinere enz. inhammen, gevonden werden, en waarop Spaansel gédeelte. twintig groote rivieren, behalve vecl ongenoemde ftroomen, zich in de zee ontlastten; terwijl het binnenfte des lands, 2 in uitgeftrekte, 2 vruchtbare vlakten beftond, wel bewaterd, en door de verfcheidene bergketenen, die dezelve afwisfelden, veel cer befchermd dan afgebroken, als welke de bekoorlijkfte en gezondite valleijen vormden; ontbrak er nicts dan de matige arbeid van den landbouwer, en eene zachte regering, om dit tot het verkieslijkfte land der wereld te maken. Maar bij gebreke hiervan verzonk het tot den ftaat eener fchoone wildernis, cn zijne kusten ftootten het oog, dat op eenen afitand door de vertooning van vruchtbaarheid was aangetrokken, onvriendelijk af. Op plaatfen, allergunftigst gelegen om fteden te bouwen en te bevolken, ftonden cenzame hutten van visfeherlieden, 2 wier ellendig gefloof cen droefgeestige monnik misfchien H 3 ver- --- Page 158 --- 118 ST. DOMINGO, OF HET/ door duizenderlei lastige beIloorDsT. verbitterde 2 aardfche loopI. palingen op hunne armoedige voorftellin1789. baan, en door verfchrikkelijke der de gebroedfels van Plaatsbe- gen ccuwigheid, door de woeste toofehrijving, gekrenkte verftanden, enz. neelen rondom hen aangekweekt. gedeele. Spaansch De voornaamfte fteden, na de oude ftad Sted St. Domingo, waren Monte Christi, La Domingo. St. voorheen Conception geVega, St. Jago, heeten, Zeibo, St. Thomé, Azua en Ifabella, indien de laatfte dien naam dragen konde. De overige plaatfen waren flechts dorpen of gehuchten van het ellendigite voorkomen, die, in plaats van menfchen oorden tot zich te lokuit de afgelegene ken, veel eer aan de natuurlijke weilanden, die dezelve in ZOO grooten overvloed omringden, het voorkomen van woestijnen gaven. De anngelegealte van deze plaatfen waren St. Laurent 2 weinig mijlen ten noorden van de hoofdflad, alwaar men weinige hoffteden vond, zeer beeenige door de fchoonheid der vlakte, koorlijk welks waarin het gelegen was; Higuey, ligging aan de rivier van dien gunflige konde naam hetzelve veel belangrijker geBayaguana en Monmaakt hebben; Baya, te ijnen gaven. De anngelegealte van deze plaatfen waren St. Laurent 2 weinig mijlen ten noorden van de hoofdflad, alwaar men weinige hoffteden vond, zeer beeenige door de fchoonheid der vlakte, koorlijk welks waarin het gelegen was; Higuey, ligging aan de rivier van dien gunflige konde naam hetzelve veel belangrijker geBayaguana en Monmaakt hebben; Baya, te --- Page 159 --- LAND DER ZWARTEN, 119 te Plata, van het fchoonfte land der ge- HOoFDST. heele bekende wereld omringd, en in de I. nabuurfchap van bosfchen, wier rijkdom en 1789. voordeelen onfchatbaar waren; Kotuy, na- Plaatsbefohrijying, bij de vereeniging der rivieren Yuna en enz. Kotuy, , omtrent acht zeemijlen van het mid- Spaansch gedeelte, delpunt der baai van Samana; St. Juan de Maguana, bekoorlijk gelegen aan de boorden der Neybe, , en door eene kleine - bergachtige landftrcek van het meer Riquille afgefcheiden; St. Jean de Goava en Banika, die dikwerf tot punten van vereeniging voor den handel tusfchen de twee volkplantingen gediend hebben, Z0O wel als Atalaye, gelegen in het uiterfte van den hoek, die tegen over de baai van Gonaive in het Franfche gedeelte inliep; St. Miguel, Dejabon, Venta de Kanas Sala, Jarbon, Espani en Amina, welke in eene uirgeftrektheid van eenige weinige mijlen van de noordkust verfpreid liggen, hoewel flechts door cene foort van welvarende veefokkers bewoond, fteken fterk af tegen de woeste fchoonheid van het omgelegene land. St. Domingo, de hoofditad en zetel van Spaanfehe de kerkelijke regering der volkplantingen, hoofifad. H 4 cn --- Page 160 --- 120 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. cn te I. cenigen tijd van de ganfche fche Spaan1789. heerfchappij in de nieuwe Plaatsbe- bleef nog een wereld, aan aarcsbisfchoppellike zetel, fehripring, welken de enz." bisfchoppen der cilanden Spaansch onderhoorig waren. Het is, gelijk het gedeelie. boven befchreven wij hebben, den mond der rivier gelegen nabij kust Ozama, op de zuidvan het ciland, en op den rand vruchtbare en bekoorlijke cener na negentig vlakte, van bij- (Engelfche) mijlen in de te en dertig in de breedte, lengLlanos met nadruk Les genocmd. De hoofdkerk en andere openbare gebouwen waren dan gemeen nog meer bezienswaardig, en in weerwil van hunnen mankten, vai, ouderdom en vers nog eene. Z0O fchitterende en prachtige vertooning, als men niet zoude wacht hebben. Nog verwaren er de overblijfiels van menige andere bouwen der vorige grootfehe gedie tijden te zien; van den tegenwoordigen terwijl leeftijd, trokken van opgegebakken en ongebakken fteen en van hout, der hoofdfad van zulk een grondgebied niet werden onwaardig waren. Ook er nog verfcheidene Godsdienftige geflichten in deze fad gevonden: doch meer aangelegenheid van was dc ruimte en veilig- bouwen der vorige grootfehe gedie tijden te zien; van den tegenwoordigen terwijl leeftijd, trokken van opgegebakken en ongebakken fteen en van hout, der hoofdfad van zulk een grondgebied niet werden onwaardig waren. Ook er nog verfcheidene Godsdienftige geflichten in deze fad gevonden: doch meer aangelegenheid van was dc ruimte en veilig- --- Page 161 --- LAND DER ZWARTEN. 121 Jigheid harer haven, die, eene grootc diep- IIOOFDST. te van water bevattende, en befchermd door I. ecne bank, waarover de grootfte fchepen 1789. veilig hcen vocren, niet misfen konde haar Plaatsbefchrijying, voor den koophandel ten hoogfte belang- enz. rijk te maken. De ftraten waren doorgnans Spaansch gedeelte. breed, cn hadden, omtrent hct midden der ftad, dic netheid nog van haren oorfpronkelijken aanleg, dat zij clkander mct regte hoeken doorfneden; ook waren zij zindelijk, en door drie fraaije pleinen opgehelderd. . Naar den zcekant behield zij het voorkomen nog van cene zeer fterkc fjad, en aan de landzijde zelfs werd zij door ecnen wal van genoegzame fterkte befchermd, Er beflaan nog cenige overblijffelen van het oude kasteel, als mede van van her paleis dcs cerften onderkonings. De. flad Monte Christi had het voorko- Monte men nog van cene plaats van bedrijf, cn Christi, van geen geringe anngelegenheid, uit hoofde van haren ftand houdenden handel met het naburige vastc land van Noord Amerika, cn de nabijheid van eenige der bloeijendfte plantaadjen van de Franfche volkplanting. Geduurende de oorlogen tusfchen Engeland cn Frankrijk, in welke Spanje H 5 nict --- Page 162 --- ipene :. a 122 ST, DOMINGO, or HET HoorDST. niet deelde, handelden de Spanjaarden veel I. op deze plaats, gelijk de Engelfche Mluik1789. handelaars mede deden. PlaatsbeLa Vega, zijnde noch aangenaam noch fehrijving, in de uitgeftrekte vlakte van enz. welgelegen, Spaansch Vega Real, dic, in hare lengte, bijna het gedeelte. halve eiland beflaat, hoewel in de breedte La. Fega. dertig (Engelfche) op maar weinig plaatfen mijlen te boven gaande, ontleende zijne voornamfte aangelegenheid van de omliggende. weilanden, en eenige voortreffelijke fuikerplancaadjen in zijne nabuurfchap.. St. Sago. St. Jago bezat nog een merkwaardig voorkomen van hooge oudheid, maar buitendien niets, dat hetzelve ter aanprijzing verftrekte; want al die vorige grootschheid, welke het fchijnt bezeten te hebben, ligt nu in puinhoopen, en levert niets meer dan een nieuw gedenkteeken van verop woesting: doch het bevatte nog een ellendig klooster van Franciskanen, die eigenaars waren van eenige der fchoonfte landen in de nabuurfchap: maar het fchijnt, dat deze lieden hun gezag en vermogen voornamelijk gebruikt hebben in het befturen der flaven in de omgelegene plantaadjen, ZOO dat zij, in het regelen van der- hebben, ligt nu in puinhoopen, en levert niets meer dan een nieuw gedenkteeken van verop woesting: doch het bevatte nog een ellendig klooster van Franciskanen, die eigenaars waren van eenige der fchoonfte landen in de nabuurfchap: maar het fchijnt, dat deze lieden hun gezag en vermogen voornamelijk gebruikt hebben in het befturen der flaven in de omgelegene plantaadjen, ZOO dat zij, in het regelen van der- --- Page 163 --- LAND DER ZWARTEN, 123 derzelver Godsdienftige pligten, dikwerf IloOFDST, hunne tijdelijke bezigheden vergaten. I. Zeibo was eene plaats van tamclijk groot 1789. bedrijf, omdat zij de cenige ftad was, aan Plaatsbefehrijying, de oostkust des cilands; eveneens was het enz. met St. Thomas, omdat dit in het middel- Spaanseh gedeelte. punt des eilands,. .tusfchen de gebergten van Zcibo. Cibao, gelegen was. Agua was almede om geene andere oorzaak van eenig belang, dan omdat het in het midden cener zeer fchoone baai op de zuidkust lag. De cerfte en de laatfte dezer fleden hadden, behalve haren verwoesten toeftand, nog het nadeel, dat zij aan uitgeftrekte moerasfen gelegen, en daardoor ongezond waren; terwijl St. Thomé, verfrischt door de verfter- St,Thomas, kende winden, die uit de gebergten nederfchieten, van den cenen kant, en door de heilzame kocltjes uit de vlakten van de andere zijde, voor den landman, als mede voor perfoonen van een zickelijk geftel, eene zeer gunftige plaats, en bovendien nog voor veel verbetering vatbaar was. Op de plaats, waar, ter cere van Hfabella, de Iebella. ecrfte ftad der nieuwe wereld is gefticht geweest, zijn nog een weinig huizen en puinhoopen overig gebleven; terwijl een kruis, --- Page 164 --- 124 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. I. kruis, dat men hier en daar tusfchen weelderige gras ziet het 1789. ons te vertellen: uitteken, dient om Plaatsbe. zulke fehrijring, 22 geweest." 99 In de dingen zijn enz. nabuurfchap dezer Spnansch voormalige fad vloeide een kleine gedecltc. en er was cen,ruwe hobbelige firoom; bij zelden voorkomende weg, die, onderzockend' gelegenheden, een' reiziger den dienst van hem naar hare bewees, herkellike Over de ligplaats te geleiden. regering. kerkelijke regering des zal te dezer plaats een weinig cilands, Hoewel de genoeg zijn. geestelijkheid, door haar gedrag, zich zelve eenige den hals bepalingen had op gehaald, en cene vrije en ruime denkwijs in Spanje begon veld te winnen, bezat de Amerikaanfche kerk nog cene onvoegzame magt over al hare leden, zonder aanzien van rang of klasfe, en een' onbehoorlijken invloed op alle zaken de volkplanting betreffende. het Onnfhankelijk van pausfelijke regtsgebied en in den beginne door den rijkdom, naderhand door de Paufen (*) Keizer FERDINAND had dezen vrijdom van de dekking ALEXANDER der VI en JULIUS II, kort na de ontnieuwe wereld, verkregen, ter ging van den voortgeng der ontdekkingen. begunfi- lasfe, en een' onbehoorlijken invloed op alle zaken de volkplanting betreffende. het Onnfhankelijk van pausfelijke regtsgebied en in den beginne door den rijkdom, naderhand door de Paufen (*) Keizer FERDINAND had dezen vrijdom van de dekking ALEXANDER der VI en JULIUS II, kort na de ontnieuwe wereld, verkregen, ter ging van den voortgeng der ontdekkingen. begunfi- --- Page 165 --- LAND DER ZWARTEN. 125 de' Godsdienstigheid des volks, met onme- HOOFDST. telijke inkomiten begiftigd, bleven de geesI. telijken hier in eene buitengewoon groote 1789. menigte, en mestten zich vet ten koste van Plaatsb-e fchrijving, het algemeene welzijn, waaraan hunne orde enz. niets in het minfte had toegebragt Doch Spaanscl gedeelte. in de laatite tijden werden vele der kerkelijke ambten door wereldlijke kerkdienaren bezeten, hetwelk het gevolg was eener onderneming van FERDINAND VI, om de Ondeugende en verfoeijelijke misbruiken der geordende te herftellen. Dat het eiland met het voorregt van eenen aartsbisfchoppelijken zetel vereerd was, is reeds gemeld; ook had men er alle mindere kerke- () > Hoewel veel leden der Amerikaanfehe kerk, 27 door rijke inkomften, welke aan dezelve gefchonken >> zijn, al die ruimte en onafhankelijkheid genieten, 92 die tot de aankweeking der wetenfchappen ZOO gun29 flig zijn, heeft het geheele ligchaam der wereldlijke >2 geestelijkheid, gedurende derdhalve eeuw, naauwe- >9 lijks eenen fchrijver voortgebragt, wiens werken ZOO 92 veel nuttig onderwijs bevatten, of zulk eenen trap 92 van verdienfte bereiken, dat zij onder dezulke mo99 gen geteld worden, welke de aandacht van verlichte >, volken, tot zich trekken." ROBERTSON's Hist. Vol. IV. p. 5o. ele ligchaam der wereldlijke >2 geestelijkheid, gedurende derdhalve eeuw, naauwe- >9 lijks eenen fchrijver voortgebragt, wiens werken ZOO 92 veel nuttig onderwijs bevatten, of zulk eenen trap 92 van verdienfte bereiken, dat zij onder dezulke mo99 gen geteld worden, welke de aandacht van verlichte >, volken, tot zich trekken." ROBERTSON's Hist. Vol. IV. p. 5o. --- Page 166 --- ipre :: 126 ST. DOMINGO, OF HET waardigheden, terwijl men de CuHoorDST. kelijke in al hunnen, I. ras, 2 of Parochie priesters, land luister, door het geheele 1789. priesterlijken in al de anPlaatsbe- verfpreid vond. În dit, gelijk fchrijving, dere Amerikaanfche eilanden, was mede een enz. Spaansch Kettergeregshof gevestigd. Îs nict gedeelte. Dc ftaatsregeling van Hispaniola Staat:reDe verfcheidene geling. ligrelijk te befchrijven. befleden ftonden onder het onmiddellijke fluur van eene foort van plaatfelijke regering, doch wier gezag zeer gering was, en door de voorregten van verfcheidene niet weinig ligchamen van de geestelijkheid derverbroken werd. Zij bepaalde zich, voornamelijk tot het maken en handhalve, befchikkingen omtrent haven van geringere landftreek, en den handel van hare cigene zelfs ftonden onder het opzigt van deze beftuurder (Governor) der volkplaneenen zaken der algeméeting, De anngelegener beftuurd door zes werden ne regespleging onderfcheiden in meer aanzienlijke regters, die van de burgerlijke en van de lijfftraffelijwelke cen der elf geregtske geregrszaken, hoven, in de verfcheidene volkplansingen uitmaakten, die in detizelfiden gevestigd, kanfelarij zijn ingefmaak als de Spaanfche rigt. --- Page 167 --- LAND DER ZWARTEN. 127 rigt. Van de uitfpraken dezer geregtsho- HOOFDST. ven kon men zich beroepen op den Raad L. der Indien in Spanje, behalve in burger- 1789. lijke pleitzaken, in welke het voorwerp Plaatsbedes gefchils de waarde van ruim vijfduizend fohrijiings enz. guldens niet te boven ging. De onderko- Spaansch gedeelte. ning van Nieuw Spanje verbeeldde het hoofd der regering. De ZOO even genoemde raad had het oppergezag van alle Depariementen, burgerlijke çn kerkelijke, krijgsen handel-kundige, en heeft zijne waardigheid altijd behouden; uit zijnen boezem komen al de wetten voort, die op de regering der volkplanting betrekking hebben, en. die door eene meerderhied van,het derde gedeclte van zijne leden moeten goedgekeurd zijn. Aan het hoofd van dezen raad wordt de koning altijd onderfteld voor te zitten. Er beftaat ook eene raadsvergadering voor den koophandel, ter afdoening van alle handelzaken, welke cene onmiddellijke voorziening vereifchen, en op gecne andere Wijze konden worden afgedaan. De plaatfelijke bedienden, onmiddellijk aan deZC vergadering ondergefchikt, beftaan in de onderfcheidene bevelhebbers, en een aantal mindere bedienden, bijna van allerlei klas- itten. Er beftaat ook eene raadsvergadering voor den koophandel, ter afdoening van alle handelzaken, welke cene onmiddellijke voorziening vereifchen, en op gecne andere Wijze konden worden afgedaan. De plaatfelijke bedienden, onmiddellijk aan deZC vergadering ondergefchikt, beftaan in de onderfcheidene bevelhebbers, en een aantal mindere bedienden, bijna van allerlei klas- --- Page 168 --- 128 ST. DOMINGO, OF HET HooFDST. klasfe, onder welke cene groote menigte I. gevonden werd, aan wier posten kerkelijke 1789. inkomften zonder bediening verknocht Waplaatsbeen die daardoor ZOO hoog fchrijring, ren (Sinecures), ftonden als de landeigenaars in enz. in aanzien Spaansch het ciland laag gefchat werden. gedelte. Van de krijgsmagt der volkplanting valt Krijgswant behalve de bezetmagt. weinig tc zeggen; van St. Domingo, en cen weinig posting de grenslinie, was er geen noeten langs krijgsvolk in het gemenswaardig geregeld in heele eiland, en door de landmilitie, welke al wat bekwaam was om de wapewerd, kan men nen te vocren begrepen verniet zeggen, dat eenige krachtdadige werd toegebragt. De voornaamfte fterking de linie waren die van Veretposten langs tes, St. Michael en St. Raphael. De verfchillende inwoneren der Spaanfche Inwoners. werden onderfcheiden 2 als volkplanting Spanjaarden, die volgt: de zuiyere Amerika trekken om eene bediening te naar en die fleeds al de regeringsposverkrijgen, werden Chapetonen ge-. ten bekleedden, op allc noemd. Deze zagen met verachting andere foorten van menfchen neder. of afftammelingen van EuDe Kreolen, ro- --- Page 169 --- LAND DER ZWARTEN. ropcanen, die zich in Amerika hadden ne- HoorDST. dergezet, maakren de tweede klasfe der inI. woneren uit. Hoewel niet zelden hunne af- 1789. komst van de edelfte familicn in Spanje ereke- Plaatsbenende, en bezitters van groote rijkdommen, fehrijrings enz. had, nogtans, de lage ftaat eener ftaackun- Spaansch dige gedeelte. verachtelijkheid, en de ontzenuwing, die het gevolg is van de ongebondenheid in eene warme luchtftreck, hunne zielen vernederd, en hen aan de langfte luiheid onderworpen. Terwijl de Chaperoon onmetclijke rijkdommen opftapelde, hield de Kreool zich revreden, ZOO zijn vaderlijk erfgoed maar onverminderd blecf; en tusfchen hen beiden heerschte cen onverzoenlijke haat. De derde klasfe was het kroost van eenen Europeaan met eene Indiaanfche of eene neger vrouw : de eerfte dezer twcc werden Mulatten, de andere Mestizen gehecten. Van beide foorten werd er eene aanzienlijke menigte, ZOO wel als in alle andere Spaanfche bezittingen, gevonden. In der daad moest derzelver aantal dat in de volkplantingen van andere volken ver te boven gaan, Z00 omdat men vroeg den maatregel van flaatkunde aangenomen had, om de vermenI. DEEL. I ging eene neger vrouw : de eerfte dezer twcc werden Mulatten, de andere Mestizen gehecten. Van beide foorten werd er eene aanzienlijke menigte, ZOO wel als in alle andere Spaanfche bezittingen, gevonden. In der daad moest derzelver aantal dat in de volkplantingen van andere volken ver te boven gaan, Z00 omdat men vroeg den maatregel van flaatkunde aangenomen had, om de vermenI. DEEL. I ging --- Page 170 --- OF HET ST. DOMINGO, met de inboorlingen HOoFDST. ging der Spanjarden als omdat zij zich onbe1. te begunfligen, verkeering over1789. paalder aan eene losbandige menfchen werd eene Plaatshe- gaven. Onder deze mengelinfchrijving, van verfchillende enz. verfcheidenheid van het gitzwarte Spaanseh gen van kleur gevonden, of bruine kleur gedeclte. van Afrika, en de koperAmerika af, tot die der Europenanen van van het eerfte en toc. - De afflammelingen als nog werden aangemerkt, tweede gellacht te zijn, om van niet ver genoeg afgeweken te worras onderfcheiden hun voorouderlijk verbasterde de kleur merkden; in het derde zij de kenbaar; en in het vijfde verkregen der teckens, en met dezelve de voorregten, SpanDe trotfche en luije Europeanen. der werktuigejaarden lieten de beoefening der werkkunften, en de waarneming lijke bedrijven in de maatzaamfte en nuttigite en over aan dit fterk gefpierde fchappij, beftaande uit vlugge, moedige gellacht, niet zelden zeer beganfde handelbare en menfchen. de vierde klasfe uit: De negers maken gedeclte dit en belangrijke van zonderlinge zal in eene andes menfchelijken gellachts meer te vinden dere afdeeling dezes werks zijn. --- Page 171 --- LAND DER ZWARTEN. 131 zijn. In Hispaniola, even gelijk in veel IlOOrDST. andere Spaanfche volkplantingen, werden I. de negers veel tot huisfelijke dienften, en 1789. tot voldocning van de vorderingen der weel- Plaatsbefehrijvings de, gebruikt. Men kleedde hen prachtig, enz. en maakte hen, in vecl opzigten, tot zul- Spaansch ke flaven der ijdelheid, dat zij zelven nog gedeelte. zotter, ijdeler en heerschzuchtiger werden dan hunne meesters De onderfcheidingen tusfchen Europeanen en lieden van de kleur werden nogtans, in de Spaanfche volkplantingen, niet ZOO naauwgezet als in dic van andere volken Vastgehouden, behalve ten aanzien van kerkelijke ambten, tot welke de laatstgenoemden in het algemeen niet werden tocgelaten. De Spaanfche kust heeft, op veel plaat- Land. fen, cen grootsch en rotsachtig voorkomen, daar er hooge klippen en uitgeftrekte voorgebergten op dezelve uittcken; en op andere plaatfen is zij, ter lengte van veel mijlen, uitftekend fraai, verlustigende het oog door eene bekoorlijke afwisfeling van heu- (*) De Indianen maken in dic Spaanfche volkplantingen, alwaar zij overgebleven zijn, eene vijfde, en de meest onderdrukte, klasfe van inwoneren uit. I 2 klippen en uitgeftrekte voorgebergten op dezelve uittcken; en op andere plaatfen is zij, ter lengte van veel mijlen, uitftekend fraai, verlustigende het oog door eene bekoorlijke afwisfeling van heu- (*) De Indianen maken in dic Spaanfche volkplantingen, alwaar zij overgebleven zijn, eene vijfde, en de meest onderdrukte, klasfe van inwoneren uit. I 2 --- Page 172 --- - u Fet: : 7 A ST. DOMINGO, OF HET heuvelen, valleijen, bosfchen en rivieren. HoorDST. doorgaans even 1. Het gelaat des lands blijft zeer weinig plaat1789. weelderig, en vertoont op Plaatsbe- fen eenigen fchijn van onvruchebarheid, In fchrijying, zelfs de onbewoonde noordoostkust. enz. op tusfchen de bergen zelfs ziet Spaansch de openingen gedeelte. de rijkite dreven, met een allerbevalligst men der bebouwde groen; en de vruchebaarheid kan door landen, in alle hocken des lands, ovértroffen worden. De groote vlakniets zich langs het zuidooste van Los Llanos, uitftrekkende, telijke gedeelte des cilands van alle is bekwaam tot de aankweeking die voorbrengfcien des groeijenden rijks, de keerkringen vallen, en kan, tusfchen rivieren overvioeit, in alle jaardaar zij van worden; alsmede de getijden bevochtigd gelegen, Vega Real, meer noordwaarts in eene door welke de Yuna en de Cotuy, tusfchen de vijftig en honderd lengte van heenftroomen, tot dat (Engelfche) mijlen, afitand van de kust, zij, op cen' kleinen hare zamengevlocide zich vereenigende, Samana ontlasten. wateren in de baai van COLUMOp de noordkust, van welke zijde beBUS het eiland allereerst genaderd is, die, ftaat mede eene groote itreek lands, hoe- --- Page 173 --- LAND DER ZWARTEN. 133 hoewel overgelaten aan groote kudden wild HOOFDST. vee van velerlei foort, zeer vruchtbaar bleek I. te zijn tot het onderhouden van deze voor- 1789. werpen van handel, en zeer gefchikt voor Plaatsbefchrijving, weiboerderijen 2 waarvan er verfcheidene enz. nabij het noordeinde der grenslinie gevon- Spaansch den werden. Derzelver voortbrengfels zijn gedeelte. tegenwoordig fuiker, gember, kakao, tabak, katoen, indigo, mais, en de kasfavawortel, vaarvan al wat men fparen konde, benevens verwhout, naar het moederland werd verzonden. Maar het voornaamfte artikel van den uitvoer beftond in de huiden van het horenvee, dat in de vlakten in het wilde liep, zonder eenig ander opzigt, dan dat het met de namen ofmerken der eigenaars geteekend was; in den allerlaatften tijd begon men ook acht te geven op de rompen der beesten, die, gretig door de naburen ontvangen wordende, bevonden werden cene kostbare bron van winsten op te leveren. En men bepaalde zich niet flechts tot horenvee, maar leverde ook aanzienlijke menigten paarden en muilezels, welke met minder moeite aan te fokken, en door de Franfche volkplanting zeer getrokken waren. I 3 Schoon men ook acht te geven op de rompen der beesten, die, gretig door de naburen ontvangen wordende, bevonden werden cene kostbare bron van winsten op te leveren. En men bepaalde zich niet flechts tot horenvee, maar leverde ook aanzienlijke menigten paarden en muilezels, welke met minder moeite aan te fokken, en door de Franfche volkplanting zeer getrokken waren. I 3 Schoon --- Page 174 --- a 6407 :." ST. DOMINGO, OF HET Schoon het onmogelijk heeten mag eene HOOFDST. van de bevolking I. naauwkeurige berekening niet zal dezelve waarfchijalijk 1789. te geven, de van den Heer Plaatsbe- verre af zijn van opgave ftelt; fehrijving, DE die haar op 60,000 enz. CHARMILLY, boven de Spaanseh het aantal blanken was zekerlijk de gedeelte. en dat der zwarten minder dan 2,000, de rest beftond helft van het geheele getal; bloede uit de vrije lieden van gemengden mengelingen. van verfchillende Het Spaanfche gedeelte van Hispaniola levert allerlei foorten van kruiden en dicren die tusfchen de keerkringen vallen; op, daar het hierin met het westelijke gedoch ftaat, zullen zij, declte des cilands gelijk dezen aanzien, te gelijk befchouwd worte den. volkplanting van St. DoFransch De Franfche ten wesgedecite. mingo begreep al het grondgebied, van de boven befchrevene grenslinie ten hoewel van minder natuurlijke gelegen: voorzien, maakte zij cene ZOO voordeelen vertooning bij de werkefterk afftckende land, dat zij bijloosheid van het naburige na tot zulk cen groot aanzien is opgeklomals waarin het gcheele eiland ten tijVerdeeld men, had. Deze volkin Provin- de der ontdekking geftaan çien. plan- --- Page 175 --- LAND DER ZWARTEN, planting, van welke wij in ftaat zijn een HOOFDST, meer geregeld verllag te geven, was ver- I. deeld in de noorder, wester en zuider 1789. provincien, eene verdeeling, in der daad, wel- Plaatsbeke de natuur zelve fchijnt te hebben /ehrijying, aan- enz, gewezen. De eerfte van deze ftrekte zich Fransch ongeveer ter lengte van veertig mijlen gedeelte. de noordkust langs Noorder uit, van de rivier provincie. af tot Kaap Nicholas Masfacre toe, en bevatte zes en twintig kerspels, het eiland Tortuga daaronder begrepen. De voornaamfte fteden en havens waren Kaap Frangois, Fort Dauphin, Port Paix en Kaap St. Nicholas. De wester provincie begon bij St. Nicholas, begreep de Kaap Wester ganfche linie der provincie. kust, welke de Bite, of de groote en algemeene baai van Leogane, vormt, en eindigde bij Kaap Tiburon. Zij bevatte veertien kerspels, in welke de voornaamfte fteden waren Port-au-Prince 7 St. Mark, Leogane, Petit Goave en yeremie, benevens de aanzienlijke dorpen Gonaives en Arcahaye. De beste havens zijn die van Port-au-Prince en Gonaiyes; de andere zijn open en gevaarlijk. De zuider provincie begreep het overige Zuider I 4 der provincie. , en eindigde bij Kaap Tiburon. Zij bevatte veertien kerspels, in welke de voornaamfte fteden waren Port-au-Prince 7 St. Mark, Leogane, Petit Goave en yeremie, benevens de aanzienlijke dorpen Gonaives en Arcahaye. De beste havens zijn die van Port-au-Prince en Gonaiyes; de andere zijn open en gevaarlijk. De zuider provincie begreep het overige Zuider I 4 der provincie. --- Page 176 --- PERAte 136 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. der kust van I. Kaap Tiburon af tot aan L'Ance a Pitre (of liever de 1789. dien rivier van Plaatsbenaam): in hare tien kerspels fehrijying, flechts twee voorname waren enz. fteden, namelijk. Fransch Cayes en Jacmel. Hare reeden en havens gedeelte. zijn open en gevaarlijk, ZOO dat de van Aux Cayes dikwijls fchepen genoodzaakt eene fchuilplaats te zoeken in de baai zijn, Des Flamands. Stad Kaap De ftad Kacp Frangois. François, in der daad de hoofdftad der volkplanting, is gelegen in eene kleine vlakte, als het ware uit de Morne du Cap, eenen die berg, aan beide zijden der baai oprijst Morne, die flechts 7 uitgehold, De door eene naauwe engte toegang tot de vlakte bergbonden met de geeft, is vergebergten ten noorden, zich uitirekkende tot aan Fort op den kant der rots Picolet, herwelk geplantst is, en den ingang der reede befchermt. Hoewel flad deze (behaive ten aanzien van hare te baai) op eene onvoordeelige gefchikbouwd was, en door hare plaats gehet ongemak ligging dikwerf van eene drukkende lucht ondervond; was zij echter tot eenen luister trap van geftegen, aan de cilands belangrijkheid des voegende, en waarin zij met menige Eu- , en den ingang der reede befchermt. Hoewel flad deze (behaive ten aanzien van hare te baai) op eene onvoordeelige gefchikbouwd was, en door hare plaats gehet ongemak ligging dikwerf van eene drukkende lucht ondervond; was zij echter tot eenen luister trap van geftegen, aan de cilands belangrijkheid des voegende, en waarin zij met menige Eu- --- Page 177 --- I'61 Caventeleng 2 tnris rvere t velles * B at4 @ Txvtu (tas PLAN filts: a1 DE LA VILE A y Calle : E DT D CAP FRANCOIS --- Page 178 --- RPJC --- Page 179 --- LAND DER ZWARTEN. 137 Europifche fteden van den eerften rang en HOoFDST. rijkdom konde wedijveren. Zij begreep in I. zich meer dan dertig welaangelegde fraten, 1789. die elkander met regte hoeken doorfneden, Plaatsbeen waaronder niet weinig prachtige geteld fehrijying, enz. werden. De huizen waren van gehouwen Fransch en gebakken fteen gebouwd, en niet zel- gedeelte, den fraai en gemakkelijk. Ook vond men in dezelve twee prachtige pleinen, dat van Notre Dame en van Clugny, met fonteinen verfierd; alsmede openbare winkels en lange rijen van pakhuizen, tot gemak van den handel, waarvoor deze gehecle plaats was aangelegd, De voornaamfte openbare gebouwen, behalve de kerk, die nog niet veel jaren geleden gefticht was, waren het Couvernementshutt, voorheen een klooster der Jezuiten, de Barakken, het tuighuis, de fchouwburg en de gevangenis. Ook Waren er, geloof ik, twee gasthuizen in denzelfden finaak als de onze (de Engelfche), en twee geflichten, welke RAYNAL Huizen der Voorzienigheid noemt. Ofhet Hipital de la Charité (een aalmoezeniers- of werkhuis) op den weg naar PHaut du Cap, niet ver van de ftad, van deze foort geweest zij, weet ik niet zeker, hoewel ik I 5 het wburg en de gevangenis. Ook Waren er, geloof ik, twee gasthuizen in denzelfden finaak als de onze (de Engelfche), en twee geflichten, welke RAYNAL Huizen der Voorzienigheid noemt. Ofhet Hipital de la Charité (een aalmoezeniers- of werkhuis) op den weg naar PHaut du Cap, niet ver van de ftad, van deze foort geweest zij, weet ik niet zeker, hoewel ik I 5 het --- Page 180 --- 138 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST, het geloof: hoe het I. zij, dit waren, gelijk RAYNAL aanmerkt, 1789. 92 echt vrome en GodPlaatsbe- 9> vruchtige inftellingen," 9> beftemd ten dienfehrijring, fe van zulke Europeanen, die enz. bronnen zich zonder Fransch van beflaan in de volkplanting begedeelte. vinden mogten, of, voor dat Zij de gelegenheid gevonden hadden, om zich, door hunne vlijt, een middel van beftaan te bezorgen, door ziekten, niet zelden doodelijk, werden overvallen. Mans- en vrouwsperfonen werden afzonderlijk verzorgd, en onderhouden, tot dat men hen beftelde aan het eene of andere bedrijf, waarin zij zich zelven konde helpen. De fchouwburg was met een aanzienlijk gezelfchap tooneelfpelers bezet, die'het geheele jaar door, met weinig tusfchenpoozen, fpeclden. Bovendien vond men er veel andere vertooningen en vermakelijkheden. Fort Dau- Fort Dauphin, phin, ongeveer dertig (Engelfche) mijlen van de Kaap gelegen, van waar er een voortreffelijke weg, op een' kleinen afftand van de kust, naar toe loopt, is in de plaats gekomen van eene oude flad, Bayaha geheeten, die op een' grooteren afftand van de kust gelegen was: het was de laatfte ftad der Franfchen naar de oostelij- --- Page 181 --- LAND DER ZWARTEN. lijke grenzen, en ligt ZOO ver mogelijk ach- HOOFDST, ter aan in eene ruime baai of haven, die I. flechts eenen naauwen ingang heeft. Zij 1789. heeft eene kleine rivier, die langs het dorp PlaatsbeTrou heenvloeit, ten westen, en de kust fchrijring, enz. der baai Machenillo ten oosten. Het fort Fransch lige op eèn klein fchiereiland ten noorden, gedeelte. en wordt, aan de zuidzijde, begrensd door diezelfde weelderige en uitgeftrekte vlakte, die ZOO veel tot den aanwas der men van de pas befchrevene ftad rijkdomHet was goed verfterkt, en zoude, toebragt. tijd lang, eene aanzienlijke eenen hebben kunnen magt tegenfland bieden. Men had er mede een' welbezetten fchouwburg, en Asfambleen Cancerten. Hoewel het grootte gedeelte van de voortbrengfels der vlakte Kaap François gevoerd werd, had Fort naar Dauphin meer dan zijn wettig deel aan den fluikhandel, benevens verfcheidene voordeelen, uit de nabijheid van het verlatene deelte der Spaanfche geheerfchappij voortkomende, Pors Paix heeft eene ging dan eene der ongunfliger lig- Port Paix. de twee vorige fteden, van eerfte van welke het omtrent (Engelfche) mijlen afigt. Het veertig was de eerfte hin meer dan zijn wettig deel aan den fluikhandel, benevens verfcheidene voordeelen, uit de nabijheid van het verlatene deelte der Spaanfche geheerfchappij voortkomende, Pors Paix heeft eene ging dan eene der ongunfliger lig- Port Paix. de twee vorige fteden, van eerfte van welke het omtrent (Engelfche) mijlen afigt. Het veertig was de eerfte --- Page 182 --- 140 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. I. fte plaats op het eiland, waar de niers zich nederzetten, Bukka1789. toen zij, de levensPlaarsbe- wijs van vrijbuiters verlatende, zich fehrijring, meer vreedzame tot cene enz. vormen. maatfchappij begonnen te Fransch Port Paix is eene gezonde gedeelte. hoewel er niet ver van daan plaats, ten een uitgeftrekt ten noordoosmoeras gevonden ook heeft de wordr; landbouwkundige alle mogelijke middelen nijverheid in het werk te haren voordeele gefteld, zelfs tot het flichten van verfcheidene welangelegde waterleidingen toe. Harc afgelegenheid was zeer flig voor den fluikhandel, gundeel van de tot groot voorde Amerikanen, die op deze en naastvolgende haven voeren, welke de grensplaats is van de noorder Nicholas, Kaap St. De ftad Kaap St. Nicholas provincie. is op den onvruchtbaren gelegen welken plek gronds, van zij haren naam leent, en die voor den fleutel der doorvaart boven den gehouden wordt, naardien wind haven zij tegenover de van Maif in Kuba ligt. Haar uitftekendst voordecl beftaat in hare die ruim en volmaakt haven, veilig gemaakt is door eene moelje (Mole), of een ten noordwesten, fchiereiland, herwelk, met de ten noordoosten, eene baai bergen vormt, die bijna --- Page 183 --- LAND DER ZWARTEN, na zes (Engelfche) mijlen lang, en alle winden befchut is. Achter de ftad tegen HOOFDST, I. heffen zich de vergebergten van de kaap, welk 1789. alles zamengenomen de plaats een geducht Plaatsbeaanzien geeft. Zij was, om de onvrucht- fehrijying, enz. baarheid van haren grond (die reeds gemeld Fransch is), en om inwoneren naar dezelve toe gedecite. lokken, door de Franfchen te haven tot eene vrije gemaakt, waarom de Franfche ring hier ook eene regediers volkplanting van Akaen Duitfchers had nedergezet. Port-au-Prince was de fchijnbare hoofd- Port-auftad der Franfche Prince. tel. volkplanting, en de zevan derzelver regering, behalve in tijd van oorlog, wanneer deze naar Kaap Frangois verplaatst werd. Het moet aan eene dier onverklaarbare grilligheden, die malen op het flichten van fteden haren meervloed hadden, worden intoegefchreven, dat men aan deze plaats, le onverdedigbaar aan alzijden als zij was 2 het voorregt heeft, hetwelk zij verkreeg. gegeven Zij was noch gezond noch uitlokkend, en nograns wel bebouwd en van alle rijk, gemakken voorzien, hoewel de gebouwen meestal hout waren. Het water was er van brakken van een' en anderzins onaangenamen fmaak. De oegefchreven, dat men aan deze plaats, le onverdedigbaar aan alzijden als zij was 2 het voorregt heeft, hetwelk zij verkreeg. gegeven Zij was noch gezond noch uitlokkend, en nograns wel bebouwd en van alle rijk, gemakken voorzien, hoewel de gebouwen meestal hout waren. Het water was er van brakken van een' en anderzins onaangenamen fmaak. De --- Page 184 --- 142 ST. DOMINGO, OF HET HoorDsT. I. De plaats had, even gelijk de voornaamfe feden der andere provincien, het voordecl 1789. van de Plaatsbenabuurfchap cener rijke vlakte, de fchrijving, Cul de Sac, welke niet enz. minder dan 150 Fransch fuikerplantaadjen bevatte, die van alle gegedcelte. makken, ten voordeele van haren handel bedrijf, wel voorzien en waren; terwijl de bergen achter dezelve, die zich aan de Spaanfche geheel tot volkplantingen te Riquille uitftrekten, met koffijplantaadjen bedekt ren. De vreesfelijke Waaardbeving, die in 1770 voorviel, gaf aanleiding, dat de ftad aanmerkelijk vergroor en verfraaid werd. Er waren veel lange en volkrijke, hoewel geen fraaije, ftraten. Een klein getal bare gebouwen verfierden hunne openfen, die niet al te wel gefchikt flandplaatdezelve te waren om ontvangen; onder deze muntten het paleis van den Intendant en de fchouwburg allermeest uit. Er zijn twee havens, door eenige eilandjes gevormd, die voor iederen aanval open liggen. De ftad, die zich in het middelpunt van de westkust langs het ftrand uitbreidt, is vochtig en akelig, hetwelk alleen door de drukte van den handel verminderd wordt. Men kan dezelve, van de landzijde, op alle punten na- --- Page 185 --- LAND DER ZWARTEN, naderen. Van hier loopt een trent 40 (Engelfche) weg, om- HOoFDST, mijlen lang, naar het I. dorp Sale Trou, tusfchen twee kleine rivieren, nabij L'Ance à Pitre, op de zuidkust Plaatsbe- 1789. gelegen. fehrijring, De flad St. Mark, die enz. de baai zich, achter in Fransch van dienzelfden naam, langs het gedeelte. frand uitbreide, was tamelijk fraai St. Mark. van hardfteen, herwelk gebouwd men haalde van de heuvelen, die achter dezelve eenige voorbeeld oprezen; het van het gebruik dezer bouwitof in de volkplanting. De ftad was niet groot, maar bezat eenen goeden handel, en ontving al de vruchten van het omgelegene land, tot Kaap St. Nicholas toe. Zij ligt geen tien (Engelfehe) len van den mond der mijgroote rivier Ariebonite, die door de vlakte, den naam geeft, haren waaraan zij kronkelenden loop neemt, en achter dezelve naar het dorp Tapion, omtrent vier mijlen binnen 's lands gelegen, voortvloeit. Dewijl dit de rivier op de vlakte is, was het, ter vrucht- eenige baarmaking van dezelve, noodig, het water door kunst over eene groote heid uitgeftrektgronds te leiden, ten einde denzelven te bevochtigen; en dit belette deze vlakte ZOO araan zij kronkelenden loop neemt, en achter dezelve naar het dorp Tapion, omtrent vier mijlen binnen 's lands gelegen, voortvloeit. Dewijl dit de rivier op de vlakte is, was het, ter vrucht- eenige baarmaking van dezelve, noodig, het water door kunst over eene groote heid uitgeftrektgronds te leiden, ten einde denzelven te bevochtigen; en dit belette deze vlakte ZOO --- Page 186 --- 144 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. ZOO rijk te worden als dc andere, dic (geI. lijk het doorgaans het geval was) door tal1789. rijke ftroomen of riviertjes bewaterd werPlaatsbefchrijving, den. enz. Leogane ligt omtrent anderhalf (EngelFransch gedeclte. fche) mijl van de kust tegen over het eiLeogane. land of fchierciland Gonaye, tusfchen het kanaal van Gonave en de baai van St. Mark; het is eene ruime, fraaije ftad, van vruchtbaarheid omringd, en in dc nabijheid van verfcheidene Itroomen van voortreffelijk Water. Door hare ligging is zij zeer wel te verdedigen, en verdient in vecl opzigten de voorkeur boven Port-au-Prince. Herwaarts was de zetcl der regering van Goave overgebragt, voor dat dezelve in de laatfte hoofdftad werd gevestigd. Petit Goa- Petit Coave, oorfpronkelijk de zetel van ve. de regering der gehecle Franfche volkplanting, was reeds fints langen tijd in cen' zeer vervallen' flaat, in weerwil van zijne belangrijkheid ten tijde van de cerfte nederzetting der Bukkaniers, cn de voortreffelijkheid zijner haven, die nog uitftekend goed, en waaraan het weinige voordecl, dat het nog bchouden heeft, toc te fchrijven is. L'An- --- Page 187 --- LAND DER ZWARTEN: LAnfe de yérémie , of La Grande Anfes is eene HOOFDST. welvarende, I; gezonde en nette ftad. Haar welgelegene, handel op eenen voet ingerigt, die was Plaatsbe- 1789. nopens den aanwas geenen twijfel van haren voorfpoed feinijring, enz. overliet ; de kapers bragten de Fransch welke zij in de naburige zeeën prijzen, gedeelte. gemeenlijk alhier maakten, Yeremie. op. Het dorp Gonaves is gelegen zuidzijde dér baai aan de Gonaves. van dien naam, regt tegenover de vooruittekende punt der linie, ZOO dat de Franfche grensdit gedeelte volkplanting in (herwelk teri naaste bij het middelpunt is van haar nig meer dan grondgebied) weitwintig Engelfche breedte heeft. In al de mijlen den is geen plek Antillifche eilangronds ZOO rijk in voortbrengfelen, ZOO dankbaar voor des fchen arbeid, als deze. De haven mennaves muntte uit in van Goveiligheid, als zijnde door een klein eiland, gevormd baai van het eene einde herwelk de tot het andere befloeg, niet meer dan een naauw kanaal, eene genoegzame met latende. diepte van water, open Aux Cayes ligr diep gezonken in een' mocrasfigen grond, zonder eene haven JaxCayes,. I. DEEL. K of ge- deze. De haven mennaves muntte uit in van Goveiligheid, als zijnde door een klein eiland, gevormd baai van het eene einde herwelk de tot het andere befloeg, niet meer dan een naauw kanaal, eene genoegzame met latende. diepte van water, open Aux Cayes ligr diep gezonken in een' mocrasfigen grond, zonder eene haven JaxCayes,. I. DEEL. K of ge- --- Page 188 --- 146 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. gezonde lucht, die het ter aanprijzing kan I. verftrekken: doch ZOO groot is de vrucht1789. baarheid, die deze ftad aan alle zijden omPlaatsbe- ringt, dat de keus van iederen nieuwen fchrijving, enz. planter naar hare moerasfige kusten en ftilFransch ftaande meren gelokt werd. Hierdoor was gedeelic. hare bevolking veel talrijker, dan men konde verwacht hebben. Ook heeft zij een aantal baaijen en dorpen in hare nabuurfchap, welke allen tot haren bloci medewerken. Menig een fehip is hier verloren geraakt, door het onveilige en gevaarlijke der ankerplants; nogtans, gelijk de Abt RAYNAL heeft aangemerkt, 99 be92 hooren de grilligheden der nijverheid 22 zelfs door de regering ontzien te wor22 den," en 27 de handel, even gelijk eene 22 plant, die alleen bloeit op cenen grond 22 van hare eigene keuze, verfmaade aller29 lei foort van bedwang." Het ciland La Fache. Vache, op deze kust gelegen, was cene vermaarde wijkplaats der vrijbuiters, gedurende derzelver rooverijen regen de Spanjaarden, en is nog een voordeelige wijk Voor de kapers van eenen vijand. Jaguemcl. Aan dit eiland had de volkplanting, even als aan Tortuga op de kust aan de andere zij- --- Page 189 --- LAND DER ZWARTEN. zijde gelegen, de flichting te danken van eene ftad, dic, hoewel klein, HOorDST, van eenige I. aangelegenheid is. Jaquemet de beste tijden, bevatte, in 1789. trekt het geen honderd huizen; ook Plaatsbegeen voordeel van fehripring, die niet vruchebaar, zijnen grond, enz. der de en bij vergelijking on- Franics omgelegene heuvels weggedoken is. gedeclie. Hetgeen Port-au-Princé is. voor LAnce a Pitres, is Jaquemel voor Petis gelegen zijnde Goave, uitftekende tegenover de zuidelijke len de punt der bogt, die fomwijBigt van Liogane wordt noemd. Het is derhalve geeene foort van voorraadfehuur, of magazijn 2 voor de volkplanting, en ontving in tijd van oorlog (hetwelk Op geene andere plaats fchieden kon) allerlei foort gefland, die van de van onderkonde worden westzijde gemakkelijk van maar anngebrnge, langs eenen weg twintig (Engelfche) naar mijlen, die Liogane en van daar naar Prince liep. Port-auBehalve de reeds gemelde fteden pen van Gonaves en en dornog eene menigte Arcahaye, zijn er door koophandel andere, weike, het zij fchoonheid of landbouw, of door de of fterkte hunner K ligging, aan- Dorgen. zien- van maar anngebrnge, langs eenen weg twintig (Engelfche) naar mijlen, die Liogane en van daar naar Prince liep. Port-auBehalve de reeds gemelde fteden pen van Gonaves en en dornog eene menigte Arcahaye, zijn er door koophandel andere, weike, het zij fchoonheid of landbouw, of door de of fterkte hunner K ligging, aan- Dorgen. zien- --- Page 190 --- ST. DOMINGO, OF HET voordeelen bezàten: onder deze HOoFDST. zienlijke worden 2 hetwelk I. mag St. Louis geteld hui1789. voorheen arm was, en flechts weinig Plaatsbebevatte, ja zelfs geen water had om fchrijring, zen tot dat eenige Joden, ter verenz. te drinken, welke zij hier Fransch gelding van de befcherming, deden, om gedeclte. hadden, het vooritel genoten hunne cigene kosten eene waterleiding op hetwelk in lateren tijd de rete maken; en dienften bewezen gering geen onbeduidende heeft, door het bergen van de oorlogfchedie daar verfchenen, en het befcherpen, dien weg, van den handel en men, langs waardoor het de welvaart van Aux Cayes, het eihet aanzien van een bolwerk voor land heeft verkregen. Baunette, omtrent (Engelfche) mijlen van Jaquemel, vijftien niet ZOO ver van Aux Cayes, en Acul nog toevallige aangelebezitten dergelijk eene op alsmede Nipes en Miragoane genheid, de andere zijde: 3 doch Cul de de kust aan binnen Sac, Petit Fond en Plaifance 2 zijn in andere opzigten 's lands gelegen, veel plaatfen belangrijk. Hier zouden nog meer van de noordkust kunnen bijgevoegd worden: maar er is genocg gezegd, om tusfchen het voorkomen van het verfchil de --- Page 191 --- LAND DER ZWARTEN. de Franfche en de Spaanfche aan te toonen; ten overvloede volkplanting HOoFDST, I. zij er nog bijgevoegd, dat alle deelen des lands we- 1789. melden van volkrijkheid, en het bekoor- Plaatsbelijkfte gelaat vertoonden door de alom heer- fhrijring enz. fchende nijverheid, Fransch Het bebouwde land in de gedeclte. bedroeg 2,289,410 Engelfche volkplanting Acres welke verdeeld waren in koffij-, 789 793 fuiker-, 3,117 katoen-, 3,160 indigo-, kakao- of Chocolade plantaadjen, benevens 623 kleinere planterijen tot het telen van koren, ignamen en andere levensbehoeften van het groeijende rijk (t). Aan de gefchillen, welke de volkplantingen ontrust hebben, had de Godsdienst regering. Kerkelike gelukkiglijk geen deel ; want beide erkenden zij, hoewel van den invloed Rome van ontflagen, 2 aan den eenen kant door eene uirdrukkelijke aan de andere zijde door de vergunning, en gematigde-inrigring van het kerkelijke beftuur, den vast- (*) Of 763:923 Carreaux van de Franfehe (+) Deze laatfte opganf, welke alle teekens maat. echtheid heeft, is overgenomen van den Ileer van Hlist, Surv, p. 136, EDWARDS, K 3 Rome van ontflagen, 2 aan den eenen kant door eene uirdrukkelijke aan de andere zijde door de vergunning, en gematigde-inrigring van het kerkelijke beftuur, den vast- (*) Of 763:923 Carreaux van de Franfehe (+) Deze laatfte opganf, welke alle teekens maat. echtheid heeft, is overgenomen van den Ileer van Hlist, Surv, p. 136, EDWARDS, K 3 --- Page 192 --- ST. DOMINGO, OF HET vastgeftelden vorm harer kerk, en onderHOOFDST. I. hielden al de bijhangfelen van derzelver Hier was de orde der Je1789. flaatsregeling, bekwame, maar lisplaatsbe- zuiten gevestigd, dat fehrijving, hetwelk, zonder zijne enz. tige genootfchap, kuipeFransch tijdelijke ontwerpen en flaatkundige gedeelte. weldoeners van het menfchelijke gerijen, hebben kunnen worden. Meer flacht zou worden van behoeft er niet gezegd te fchikkingen betrekkelijk den de plaatfelijke wier inGodsdienst in cene volkplanting, woners in der daad maar weinig werks van denzelven maakten, en wier fchrijvers ons minder verhnald hebben De genog eerdienst weken, ftichten tot den openbaren bouworde, voor geene andere; in prachtige uitmuntende kerkelijke en dat er menige uit den defambten waren, is op te maken voet, waarop veel kerkelijken daar tigen hebben weten te leven. der Franfche volkplanting StaatsreDe regering was geling. Behalve de vertelfels van cenige dweepers Onl- () zendelingen, die veel flaven befchrijder de Franfche terwijl het genoeg beven als Godsdienfige perfoonen, kend is, dat deze lieden, in cenen flant van flavernij, den uiterlijken vorm zelfs van den Christelijken eerdjenst niet eens begrijpen, veel min onderhouden. --- Page 193 --- LAND DER ZWARTEN: was in 1 handen van twee hooge ambtenaren, een' Gouverneur Generaal HOOFDST: I. Intendant of en een' algemeen' beftnurder, wier 1789. ambt drie jaar duurde. Zij ontvingen hun- Plaatsbene nanftelling van den Minister der zee- fohrijpring, enz. zaken, en hunne magt was onbepaald; want Fransch in der daad maakten zij de wetten, vervul- grdeclte. den alle openvallende posten, en hadden het hoogfte befluur over alle raadsvergaderingen-of geregtshoven. De Gouverneur had; de ganfche land onder krijgsmage ter zce en te zijn bevel, en de perfoonlijke vrijheid van alle inwoneren door het geheele eiland ftond te zijner befchikking. Ook had hij het vermogen om het van cenig beflag, door eene andere leggen wettige magt, door zekere hinderpalen te beletten, en den- loop der regtspleging gedeeltelijk te fuiten, De Intendant had het beftuur en toeverzige over alle Departementen; betrekkelijk de openbare inkomften, waarin hij, bij fommige gelegenheden, werd van een hof, belagchelijk geholpen genoeg de Vergadering der Volkplanting geheeten, in hetwelk alle openbare hooge ambtenaren zitting hadden. Te Port-au-Prince een ondergefchikt geregtshof was gevestigd, ten K 4 dien- Intendant had het beftuur en toeverzige over alle Departementen; betrekkelijk de openbare inkomften, waarin hij, bij fommige gelegenheden, werd van een hof, belagchelijk geholpen genoeg de Vergadering der Volkplanting geheeten, in hetwelk alle openbare hooge ambtenaren zitting hadden. Te Port-au-Prince een ondergefchikt geregtshof was gevestigd, ten K 4 dien- --- Page 194 --- 152 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. dienfle der I. provincien. In hetzelve bekleedden de voornaamfte 1789. eerften ambtenaren den Pizatsberang, benevens eenen fehrijring, twaalf raadsheeren voorzitter, 2 enz. en vier bijzittende Fran ch ters. In dit hof, hetwelk voorheen reggedeelte, fchen deze ftad en Kaap tusFrangois verdeeld was, werden al de koninklijke bevelfchrif. ten, benevens die van de regering der volkplanting, aangeteckend. Veel, zeer veel van het geluk der volkplanting den Gotyerneur hing van foon af, die doorgaans een perde van hoogen rang, en zcer uit land- of dikwijls alle zec-magt gekozen was. Van vonnisfen konde men zich op den koning beroepen, bij wien men zich verzekerd hield regt te zullen verkrijgen, welke hinderpalen er in St. Domingo tegen deszclfs loop ook mogten in den zijn, weg gelegd KrijgsDe voornaamfte magt. fchoon krijgsmage des cilands, zekerlijk zelfs ongenoegzaam tot desverdediging, beftond in de van welke ieder militic, benden kerspel van een tot drie blanken, cene van Mulatten en eene van vrije zwarten leverde, die allen zonder foldij dienden ; en des konings troepen 2 in de volkplanting geplaatst 2 be- --- Page 195 --- LAND DER ZWARTEN. bedroegen doorgaans tusfchen twee- en HOOFDST, drie duizend man. I. De inwoners beftonden, gelijk gewoon- 1789. lijk, in zuivere blanken, lieden van de Plaatsbe. kleur, zwarten van den vrijen ftaat en ne- /ehripring, enz. gers in cenen ftaat van flavernij. Al de Fransch menfchen van eenigerlei tusfehenkleur, in de gedeclte. verfchillende graden, werden met den Imvoners. gemeenen naam van Mulatten genoemd. Het karakter van den Europeaanfehen planter in St. Domingo was-heerschzuchrig, en in hoogere mate wellustig dan in de andere eilanden; en dit karakter vertoonde zich ook bij iedere gelegenheid: hij was ongeduldig zelfs onder het bedwang der wetten, gierig naar rijkdommen en eereposten en een dweepend vereerder van alle kunften der weelde. De gastvrijheid kende onder hen geene palen, en tevens heerschte er een algemeene geest van uitftekende liefdadigheid. 2> Dit is de erfenis," der LE PERS welke zegt va27 zij meest onge- () > L'Heritage, qu'ils ont confervé le pius estier >> de leurs Peres, est Hopitalité, >9 respire cette betle vertu avec l'air BcHfemible, de. St.. Domingue," qui'on CHARLEVOIX, Hist. de St. Domingue, K 5 tevens heerschte er een algemeene geest van uitftekende liefdadigheid. 2> Dit is de erfenis," der LE PERS welke zegt va27 zij meest onge- () > L'Heritage, qu'ils ont confervé le pius estier >> de leurs Peres, est Hopitalité, >9 respire cette betle vertu avec l'air BcHfemible, de. St.. Domingue," qui'on CHARLEVOIX, Hist. de St. Domingue, K 5 --- Page 196 --- 154 ST. DOMINGO, OF HET! HOOFDST. 99 gefchonden van hupne voorvaderen:i chebI. 9 ben overgehouden; en het was als of 1789. 22 men deze uitmuntende deugd te Plaatsbegelijk fehrijving, 92 met de lucht van St. Domingo inademenz. 29 de." Fransch gedeclte. Er liepen veel omftandigheden zamen, om den toeftand der Mulatten alhier gunftiger te maken, dan in eenig ander eiland, hoewel in cenige opzigten erger. Ook waren zij talrijker. De vrije man van de kleur had de volle magt om over zijnen eigendom te befchikken, zonder alle bepaling, Z0O wel in zijn leven als bij zijn fterven 5 hij: konde zelfs tegen de blanken als getuige optreden : hij konde trouwen. 2 wanneer. het hem behaagde, en zijne vrijheid ging op zijne kinderen over; en hij mogt het bedrijf cens vrijmans ter hand nemen: maar niet zelden verijdelde het vooroordeel zijne pogingen, en vernederde hem dieper, dan eenc vijandige wet zoude hebben kunnen doen. De Inagheid zijner geboorte werd nimmer in zijn cigen land vergeten. Dit noodzaakte hen, om dienst te nemen in ecne der benden paardenvolk, welke door al de kerspels, onder den naam van Maréchausftes, werden geleverd. De rc- --- Page 197 --- LAND DER ZWARTEN. 155 reden van het groote aantal menfchen van HOOFDST," I. deze klasfe was in verfcheidene omftandigheden te zoeken, waaronder men tellen kan Plaatsbe- 1789. de meerdere voordeelen, welke lieden van feltrijving, den laagiten rang onder de blanken geno- enz. Fransch ten, die in het beftuur der plantaadjen ge- gedeelte, bruikt werden, als mede de innemende zeden der vrouwen van de kleur, welke nict zelden bevallig, indien niet zelfs nu en dan, waarlijk fchoon zijn. Veel Mulatten waren rijke en zeer geachte lieden. 34 De volgende klasfe,: die der negerflaven, fchijnt bij vergelijking gelukkig, veel eer dan ongelukkig, geweest te zijn: tot geen onmatig langdurenden : arbeid veroordeeld, werden zij van alle noodwendigheden voorzien, zonder, dat zij zich over hun toekomend beftaan, eenigzins behoefden tc bekommeren. Zij hadden tuinen, die hun de noodige levensbehoeften opleverden : varkens, gevogelte en zelfs panrden ; en zij werden wel gekleed, overeenkomitig mer het luchtsgeftel; maar men befchouwde en behandelde hen als ver beneden den gewonen rang der menfehelijke wezens flaande, Nogtans zegt de Heer, DE CHARMILLY, wiens oordeelin deze bijzonderheid van cenig ge- Zij hadden tuinen, die hun de noodige levensbehoeften opleverden : varkens, gevogelte en zelfs panrden ; en zij werden wel gekleed, overeenkomitig mer het luchtsgeftel; maar men befchouwde en behandelde hen als ver beneden den gewonen rang der menfehelijke wezens flaande, Nogtans zegt de Heer, DE CHARMILLY, wiens oordeelin deze bijzonderheid van cenig ge- --- Page 198 --- 156 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. gewigt mag gerckend worden, 22 dat dit I. van menfchen natuurlijk goed is; 29 gellacht 1789. 29 dat, indien de natuur hun de oplettendPlaatsbe- 22 heid, de bedachtzaamheid, den geest van fehrijving, enz. 22 waarneming, de ftandvastigheid, en al Fransch die voordeelen, waarin de blanken hen gedeelte. >2 2> te boven gaan, al onthouden hebbe, zij daarentegen > met betrekking tot het luchtsgeftel, waarin zij leven moeten, 27 alles voor hen gedaan heeft, niet flechts in natuurlijke voordeelen, maar ook in >> die van het hart; want zij heeft hun die 92 aandoenlijkheid voor het vrouwelijke ge29 flacht gefchonken, welke ZOO menige onheilen vergeten doet, en de teeder22 fte liefde voor hunne kinderen, welke 37 alles voor hen verdragelijk maakt." (*) Het zelfde voorkomen, hetwelk wij aan de (*) i1 >> Que cette race d'hommes est naturelle- >2 ment bonne; que f la nature lui refufe Pattention, >5 la-réflexion, Pobfervation, la perfévérance, et tous 27 les avantages, qui rendent les blancs fupérieurs à 27 eux, elle e tout fait pour eux du côté du climat, 29 des avantages phyfiques, et méme du caur; car 29 clle a leur donné cette fenfibilité pour les femmes, 22 qui fait oublier tant de malheurs, et le plus vif ? GmONr pour leurs enfans, qui leur rend tout fup- >2 por- --- Page 199 --- LAND DER ZWARTEN. 157 de Spaanfche kust reeds hebben toegefchre- HOoFDST. I. ven, had ook die van het Franfche gedeelnatuurlijk is te onderftellen; met 1789. te, gelijk Plaatsb-e dat onderfcheid nogtans 2 hetwelk moest fchrijying, voortgebragt worden door eene, onafgebro- enz. Fransela ken reeks van welbebouwde landen, die gedeelte. of in het heerlijke zonnelicht, aan de gewesten tusfchen de keerkringen eigen, glinsterden, of zich in lommerrijke dreven flingerden rondom woningen, welke men ligtelijk voor een ander Paradijs zou aanzien. De moelje van Kaap St. Nicholas, die met regt voor den fleutel der doorvaart boven den wind gehouden wordt, maakt naar de zijde des oceaans, eene vertooning van barheid en trotschheid, die haar eigenaardig voegt. Door het zuidelijke gedeclte van het fchicreiland hoorde men de taal des woeligen koophandels, op de noordkust die der wapenen en van den landbouw. Geheel Or gelijk aan hunne naburen, deden de Franfche volkplanters hun land, zelfs tot aan de toppen der bergen toe, vrucht dragen, van waar hunne rietportablef" VENAULT DE CHARMILLY, Lettre 2 M. 9> BRYAN EDWARDS &cc., P. 41. het fchicreiland hoorde men de taal des woeligen koophandels, op de noordkust die der wapenen en van den landbouw. Geheel Or gelijk aan hunne naburen, deden de Franfche volkplanters hun land, zelfs tot aan de toppen der bergen toe, vrucht dragen, van waar hunne rietportablef" VENAULT DE CHARMILLY, Lettre 2 M. 9> BRYAN EDWARDS &cc., P. 41. --- Page 200 --- 158 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. riergewasfen Z0O veel kreupelbosfchen geI. leken, terwijl zij iedere uitvinding, welke 1789. met vrucht tot hun oogmerk kon dienstbaar Plaatsbe- gemaakt worden, gereedelijk aanmoedigfchrijving, enz. den. Hunne wegen waren doorgaans voorFransch treffelijk, tot welker aanleg en onderhoud gedeelte. clke planter het zijne moest toebrengen, door het zenden van een evenredig getal flaven, om aan dezelve te werken, welke last de Corvées genoemd werd. Somwijlen ftonden zij 's morgens onder water, en ftoven 's avonds weder, hoewel zij aan beide kanten door lindeboomen befchaduwd werden. De verfchillende gronden waren door heggen van citroenboomen afgefchut. Men naderde de woning van eenen planter door eene laan van deze twee foorten van boomen; en derzelver uitzigt werd door den peper- en palmboom zeer bekoorlijk gemaakt. Hunne voornaamfte rivieren zijn de Artibonite, die, van haren oorfprong in het midden des eilands af, door de vlakte van dien naam heenftroomt, tot dat zij zich in de golf van Gonaves ontlast; voorts dic, welke de Drie Rivieren genoend wordt, waarvan de mond te Port Paix is, en de groo- --- Page 201 --- LAND DER ZWARTEN. 159 rivier (La Grande Riviere), die HOOFDST. I. groote dige bij gérémie de zee bereikt. van de voortbrengfe- 1789. Eene befchrijving Do- Plaatsbelen der Franfche volkplanting van St. fchrijvings eene van die van al enz. mingo zou optelling Frànsch de' Antillifche eilanden zijn. De voornaam- gedeeite. hiervoor fte derzelve waren nogtans, gelijk reeds is opgegeven, fuiker, koffij, katoen, indigo en kakao of Chocolade, waar men een weinig tabak bij kan voegen. In ruiling voor de nuttige driften Nagten werkvee, het gerookte vleesch 2 het fpek, de huiden, en het grootte gedeelte het hetwelk uit Spanje werd van geld, hunne nabuovergezonden, 2 voorzagen zij ijzerwerk en ren van kleederen, gemaakt fchietgeweer. De bevolking werd gefchat op ongeveer 40,000 blanken, 500,000 negerllaven, en vrije lieden van de kleur; en de 24,000 gemiddelde fom der uitgevoerde goederen beliep, volgens de opganf van den Heer MARBOIS, Intendant der volkplanting, ruim zeven en vijftig millioen guldens. Men heeft geen oogmerk, den weetlust van den onderzocker der natuur, ten aanzien van St. Domingo, te dezer plants te vol- 000 blanken, 500,000 negerllaven, en vrije lieden van de kleur; en de 24,000 gemiddelde fom der uitgevoerde goederen beliep, volgens de opganf van den Heer MARBOIS, Intendant der volkplanting, ruim zeven en vijftig millioen guldens. Men heeft geen oogmerk, den weetlust van den onderzocker der natuur, ten aanzien van St. Domingo, te dezer plants te vol- --- Page 202 --- 160 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. voldoen, hoewel de fchrijver, benevens de I. zucht voor deze wetenfchap, ook eenige 1789. gelegenheden gehad heeft, om dezelve in Plaatsbe- te volgen, welke hij nict heeft verwaarfchrijving, enz. loosd, doch waarvan hij de vruchten (paart Fransch voor eene toekomende gelegenheid. Dc gedeelte. beminnaar van deze bevallige nafporingen zal, ongerwijfeld, voldoening voor zijnen weetlust vinden in de, reeds voor langen tijd uitgegevenc, fchatbare gefchiedenisfen van een naburig ciland, hetwelk in deze opzigten Z0O veel overcenkomst heeft met het onderwerp mijner befchrijving, dat er flechts weinig verfchil tusfchen beide is waar te nemen. Het voedfel der vroege bewoneren van St. Domingo fchijnt in dezelfde foorten van voorrbrengfelen uit het groeijende rijk beftaan te hebben, welke hedendangs dat der negers uitmaken: 1 planteinen, Indiaanfche tarwe, giersts de kasfavawortel, aardappelen on Karibifche kool. Tot hunne viervoetigedierten behoorde ook eene kleinere ge hedendaags de lekfoort van hagedis, nog kernij cener Westindifche tafel; de Agoutirot, van welke er nog eenc foort in fommige der eilanden te vinden is; en de Alko, een --- Page 203 --- LAND DER ZWARTEN. 161 hond, die niet blafte; HOOFDST. een kleine, kortlijvige niet I. met nog cenige andere, welker namen 1789. zijn. De visfcherij gaf tot ons gekoinen iedere Plaatsbehun cen' grooteren overvloed, dewijl fchrijvings enz. baai en kreek een? rijken voormad ople- Fransch verden, gelijk vele derzelve nog doen in gedeelte. tijd. De Europeaanden tegenwoordigen dieren leveren nu het noofche viervoetige volkdige voedfel aan den Europeaanfchen planter, en hetgeen er, van het land zelf, bijkomt, beftaat in voorwerpen van lekkernij, of is door het gebruik ingevoerd; onder deze mag men noemen den landkreeft, den ortolaan, en eene verfeheidenheid.van wild gevogelte, van een' lekkeren fimaak De inlandfche eetwaren uit het en geur. benevens de groeijende rijk blijven nog, planteinen en ignamen, eene foort van kasfava, Indiaanfche fpinngie, 2 aardappelen, tarw en kool; waarbij de Europeaanfche wortelen, kruiden en peulvruchten worden gevoegds en er is geen gebrek aan kool, knollen, gele of witte penen, erwten, artisjokken enz. Eene verfcheidenheid van de weelde der tavruchten vermeerderden fel, onder welke de meloen en de pijnappel, perzikken en aardbezien, oranjeappels I. DEEL. L en aardappelen, tarw en kool; waarbij de Europeaanfche wortelen, kruiden en peulvruchten worden gevoegds en er is geen gebrek aan kool, knollen, gele of witte penen, erwten, artisjokken enz. Eene verfcheidenheid van de weelde der tavruchten vermeerderden fel, onder welke de meloen en de pijnappel, perzikken en aardbezien, oranjeappels I. DEEL. L en --- Page 204 --- 162 ST. DOMINGO, oF HET HOorDST. en limoenen, de kasjoe, appelen, peren, I. pruimen en noten, in grooten overvloed, 1789 gevoegd zijn bij eene verfcheidenheid van Plaatsbe- voortbrengfelen, welke uit onderfcheidene fehrijving, enz. landen worden ingevoerd. Fransch Eene befchrijving van de natuur, eigengedeelte. fchappen en wijze van aankwecking dier voorcbrengfelen d 7 welke de verfcheidene voorwerpen van den handel alhier uitmaken, zoude dit hoofdftuk nutteloos tot eene onmatige lengte uitrekken, dewijl de berigten daarvan te vinden zijn in werken, bijzonderlijk aan deze onderwerpen toegewijd Genoeg is er nu reeds gemeld, om (*) Suiker, kofij.en katoen zijn bijna allen lezeren gemeenzaam bekend. Doch ik zal hier nog kortelijk bijvoegen eene opperviakkige befchrijving van de twee andere voortbrengfelen der markt van St. Domingo, de kakao en indigo. De kakaoboom fchenkt geen ZOO fraai gezigt als wezenlijk voordeel aan zijuen planter; want zijne takken vormen ZOO veel ftammen, welke zich onmiddellijk boven den moederftam van clkander fcheiden, ett zich dan terftond met hunne afzonderlijke takken naar den grond buigen. Zelden wast hij daarom hoog op. Zijne bladen zijn langwerpig, eindigen in eene punt en wafemen een' aangenamen geur uit. In het ftamperje (zaadhuisje) der bloemen, die allerwege aan den aan zijuen planter; want zijne takken vormen ZOO veel ftammen, welke zich onmiddellijk boven den moederftam van clkander fcheiden, ett zich dan terftond met hunne afzonderlijke takken naar den grond buigen. Zelden wast hij daarom hoog op. Zijne bladen zijn langwerpig, eindigen in eene punt en wafemen een' aangenamen geur uit. In het ftamperje (zaadhuisje) der bloemen, die allerwege aan den --- Page 205 --- LAND DER ZWARTEN. 163 lezer bekend te maken met het HOoFDST. om den 1. heerlijke gezigten en onJand, van welks 1789. bePlaatshefehrijvings boom bloeijen, is eene peul, in de gednante van enz. den meloen, die doorgaans tot de lengte van zes, Fransch een' de breedte van vier of vijf duim groeit, en Za- gedeeites en kleine perkjes, waarin mengefteld is uit verfcheidene beftaande in een aantal de vrucht gevonden wordt, kleine noten van de gedaante van amandelen. Deze vrucht komt uit het zaad voort, heeft in den cerften tijd van haren groei cene groene kleur, maar verkrijgt de gele tegen dat zij rijp wordt. Wanneer zij eene donkere kleur annneemt, moet, zij onmiddellijk ingezameld en gedroogd worden; jaarlijks heeft men er twee gewasfen van, van welke het eene niet minder weardig is dan het andere. Zij vereisclit fchaduw en vocht, en wil gaarne de befcherming genieten boomen, mits op een' gevoegelijken afvan groote hetwelk ook ten aanzien van hare ftand geplaatst, eigene planten moet worden in acht genomen. Zij vereischt veeleer eene zorgvuldige oppasfing, en eert weinig noodzakelijke voorzorg, dan eenigerhande moeijelijke of kostbaare aankwecking, en hare opbrengften mogen onder de allervoordeeligite worden gerekend. Hare voedzame en andere fiuttige hoedanigheden zijn te wel bekend, om opgenoemd te worden, en hare waardij in den handel zal men uit andere afdeelingen dezes werks gevoegelijker leeren kennen. De indigo, een artikel van zulk een' algemeenen huishoudelijken dienst, daar het gebruikt wordt tot verfiering van de fraaifte ftukken onzer kleeding, en een belangrijk L 2 voor- worden gerekend. Hare voedzame en andere fiuttige hoedanigheden zijn te wel bekend, om opgenoemd te worden, en hare waardij in den handel zal men uit andere afdeelingen dezes werks gevoegelijker leeren kennen. De indigo, een artikel van zulk een' algemeenen huishoudelijken dienst, daar het gebruikt wordt tot verfiering van de fraaifte ftukken onzer kleeding, en een belangrijk L 2 voor- --- Page 206 --- 164 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. bewolkten hemel zijne aandacht zal geroeI. pen worden naar tooneelen van verwocs1789. ting Plaatshefoirijring, voorwerp van den koophandel, bloeit nergens ZOO goed enz. als in St. Domningo. Het is cen heester met cen' dikken, Fransch gedeelte. takkigen wortel, omtrent twee voet hoog, en heeft een' flaauwen, doch niet onaangenamen, geur. De fam heeft een droog aanzien en verfclcidene kleuren. Dc bladen zijn van cene eironde gedaante, en met een' korten fteel aan de plant verbonden. Het ftapertje van zijne kleine en geurclooze bloemen verandert in eenen dop, dic zich opent en zijne zaden vertoont, welke veel naar buskruid gelijken. Ilet blaauw vindt men aan de bladen kleven, die op de takken ingezameld, en in eene tobbe met water geworpen worden, alwaar men hen laat gisten ; daarna giet men het over in ecne andere tobbe, waarop men de ftof in het water ontdckt, in de gedaante van eene fijne aarde. Dan roert men het water om, hetwelk op veelerlei wijze gefthiedt, doch met de uiterfte omzigtigheid, ten eitlde de klcurdeeltjes met elkander te vercenigen, waarna men dezelve naar den bodem laat zinken. Ilet vocht, nu eene dikkere zelftandigheid geworden 2 wordt in een ander vat overgegoten, om te bezinken, en daarna door zakken afgetapt, uit welke de ftof in kisten overgedaan wordt, waar zij hare behoorlijke droogte verkrijgt, en bekwaam wordt voor den handel. Men verdeelt detindigo in tivee foorten, grillig genoeg de echte en de bastaard indigo gchecten. De eerfte is firazijer, maar de laatfte zwaarder en voordecliger, en wordt daarom algemeener anngekweekt. Bei- en, om te bezinken, en daarna door zakken afgetapt, uit welke de ftof in kisten overgedaan wordt, waar zij hare behoorlijke droogte verkrijgt, en bekwaam wordt voor den handel. Men verdeelt detindigo in tivee foorten, grillig genoeg de echte en de bastaard indigo gchecten. De eerfte is firazijer, maar de laatfte zwaarder en voordecliger, en wordt daarom algemeener anngekweekt. Bei- --- Page 207 --- LAND DER ZWARTEN. 165 ting, en de ijsfelijkheden eener algemeene HlOOFDST. flagting. I. Beide zijn zij aan menigvuldige toevallen onderhevig, Plaatsbe- 1789. onder welke 'het allerverderfelijkite is het uitwerkfel fohrijving, eener rups, die in weinig morgens de bladen met der- enz. zelver voortbrengfel verflindt. Zij is fpoedig rijp, en Fransch wordt gemeenlijk om de zes weken afgefheden, Na gedeclte. het verloop van twce jaren ontaardt Zij, en heeft men nieuvve planten noodig. Vocht en fchaduw zijn voor deze plant volfrekt onontbéerlijk, en de voornaamfte zorg heeft men te befleden, om haar tegen het onkruid te beveiligen, dat haar anders oogenblikkelijik zou verftikken. Zij put den grond zeer fterk uit, en men zet, bij gelegenheid, aardappelen en andere dergelijke planten in hare plaats, , om de biaden tot mesting te verbranden, Dezulken, die naar eene oordeelkundige en keurige verhandeling over de fuiker begeerig zijn, behooren het belangrijke verflag van Dr. MOSELY in te zien, in zijn werk getiteld Medical Miscellanies &c, N L3 II. --- Page 208 --- 166 ST. DOMINGO, OF HET II. HOOFDSTUK Oorfprong yan den geest van omwenteling van den tegenwoordigen tijd in St. Domingo. HOOFDST, D Jen oorfprong van gevoelens heeft men II. niet altijd in de naafte oorzaken eener ge1789. beurtenis te zoeken; want even gelijk in Oor/prong van den de natuurlijke wereld, ZOO liggen ook, in omvente- de zedelijke, de zaden van menigvuldige lings geest, voortbrengfelen gedurende verfcheidene faizoenen te flapen, tot dat het oogenblik daar is, wanneer ecne onbemerkte oorzaak hen ten voorfchijn roept: van hier, dat de kunst, om de teekenen der tijden tc onderfcheiden, altijd voor cen onichatbaar vermogen gehouden is 2 dewijl zij niet zelden invloed heeft gehad op de wijziging van het lot eens lands, ja zelfs des menfchelijken geflachts, Maar niet dikwijls heeft men grond om te hopen, dat iemand het naderende kwaad naauwkeurig van het goed zal on- orzaak hen ten voorfchijn roept: van hier, dat de kunst, om de teekenen der tijden tc onderfcheiden, altijd voor cen onichatbaar vermogen gehouden is 2 dewijl zij niet zelden invloed heeft gehad op de wijziging van het lot eens lands, ja zelfs des menfchelijken geflachts, Maar niet dikwijls heeft men grond om te hopen, dat iemand het naderende kwaad naauwkeurig van het goed zal on- --- Page 209 --- LAND DÉR ZWARTEN. onderfeheiden, vooral in omftandigheden, welke misfchien niet alleen zijn HOOFDST. II. maar zelfs zijn perfoonlijk geluk betreffen: belang, en dit is de reden, dat 1789. men ZOO dikwerf Oorfprong moet verbaasd ftaan over de doorflaande van' den blindheid voor het tockomende, waarmede lings omwente- geest: grondbeginfelen en gebruiken, lijnregt tegen de infpraaken van natuur en wijsbegeerte over ftaande, en frijdig tegen de algemeene ervaring van alle eeuwen, 200 dikwerf met geweld in de den ingevoerd, Men maatfchappij worverdedigt dezelve met toevallige omtandigheden, welke men als algemeene bewijzen wil doen met deze gelden; en mogen Zij cenen tijd lang hun aanwezen behouden: maar de waarheid is ecuvig. Is een geest van naanwkeurige onderfcheiding niet altijd in wijsgeeren te vinden, in eene groote en gemengde maatfchappij mag men denzelven in het geheel niet verwachten; en nog minder in zulk eene, uit welke de bevolking van flaat, vooral volkplantingen bevan eene ZOO uirgeftrekte volkplanting, als die, welke het, onderwerp dezer befchouwingen is. De grootte zijn door rijken overfiroomingen uit fleden naar L 4 volk- --- Page 210 --- 168 ST. DOMINGO, OF HET HooFDST. volkplantingen ontilaan, en het zoude dwaas II. zijn te beweren, dat er gecne drabbigheid 1789. met den ftroom is medegevocrd. Oorfprong sln den Het zoude belagchelijk zijn, aan eene geonwente- hcele maatfchappij van volkplanteren, die, lings geest. toevallig te zamen geviocid, noodzakelijk de treffendfe verfeheidenheid moet opleveren, cen algemeen kenmerkend karakter tae te fehrijven : evenwel is het zeker, dat onder zulke menfehen, die zich naar veraf gelegene landen begeven om hun fortuin te maken, velen gevonden worden, welke geene bijzondere bekwaamheid, of geene gelegenheid, hebben tot cenig bedrijf in hun cigen land; velen uit de hoogere ftanden, die geene uitzigten, en velen uit de lagere, die geen karakter bezitten; lieden, welke hunne beftemming zekerlijk uit geen ander oogpunt befchouwen, dan ais het middel, om in al hunne bchoeften te voorzien, en die alle zulke middelen voor de beste houden, welke de gemakkelijkfte zijn. Bij dezen mag men, ongetwijfeld, velen vocgen, in welke de kiemen van een groot vernuft verholen liggen, doch voor welker ontwikkeling het te vreezenis, dat de warmge der zon tusfchen de keerkringen niet altijd ekerlijk uit geen ander oogpunt befchouwen, dan ais het middel, om in al hunne bchoeften te voorzien, en die alle zulke middelen voor de beste houden, welke de gemakkelijkfte zijn. Bij dezen mag men, ongetwijfeld, velen vocgen, in welke de kiemen van een groot vernuft verholen liggen, doch voor welker ontwikkeling het te vreezenis, dat de warmge der zon tusfchen de keerkringen niet altijd --- Page 211 --- LAND DER ZWARTEN. 169 tijd gunfliger zijn zal, dan de fehuinfche HOOFDST. zonneftralen in hun cigen land; en waarII. fehijnlijk cenigen met hoedanigheden be- 1789. fchonken, die hen tot alle levensflanden, Oor/prong welke zij verkiezen mogten, bekwaam zou- van omwente- den den maken, en welke alleen door eene zucht lings geest. voor ondernemingen gedreven werden om hun land te verlaten, De oordeelvellingen van iemand, die zelf belang in eene zaak heeft, zullen zich altijd naar de uitkomst zijner cigene beprocving regelen; en van het gros der menfchen moet men niet verwachten, dat zij of het vermogen of de gencigdheid bezitten, om wetgevers, en veel min zedemeesters, te zijn. De ambtenaars der regering mogen bekwaam en goed zijn: maar hunne regering is te kort van duur, om de toegenegenheid des volks in eenige mate te winnen, en eene faatkundige infchikkelijikheid naar de omftandigheden zal en moet zelfs de gewone deugd altijd krachteloos maken, Over de Franfche Westindifche volkplanters hebben wij, volgens de berigten der hedendangfche fchrijveren van die natie, geene reden om gunftiger te denken, dcwijl RAYNAL hun eene levenswijs ZOO onL 5 deu- --- Page 212 --- 170 ST. DOMINGO, oF HET HOOrDST. deugend te Jast legt, dat men moeite heeft II. om te gelooven, dat dezelve in menfchen 1789. kan vallen; en DE CHARMILLY, die zelf Oorfprong een volkplanter was, diegenen onder hen, van den omvente- van welke men het beste gedrag had molings geest. gen verwachten, befchrijft als posten in de regering der volkplanting ontvangende, als belooningen van een listig hof aan deszelfs langfe afhangelingen en verachtelijkite handlangers! Hun karakter, ZOO als het zich bij buitengewone gelegenheden vertoond hecft, gedurende het tijdperk, hetwelk het o0gmerk dezer bladen is te befchrijven, was ongelukkiglijk dikwijls weinig gefchikt, om de verzekeringen van zulke bevoegde getuigen tc wederleggen. De man, die het allercerfte cr aan gedacht heeft, om arbeidslieden bij duizenden tc koopen cn in beflotene vaartuigen over (*) Het begin van den Afrikaanfehen flavenhandel fchijnt, even gelijk veel andere zaken van groot aanbelang, uit een zeer beuzelachtig toeval zijnen oorfprong genomen te hebben. In 1440 maskte ANTHONY GONSALES, een Portugeesch zceman, op zijne ontdekkingreize nabij Kaap Bojador, zich meester van ceaige mooren, welke hij met zich voerde, doch welke prins IIENDRIK hem naderhand gelastte terug te brengen. Toen hen flavenhandel fchijnt, even gelijk veel andere zaken van groot aanbelang, uit een zeer beuzelachtig toeval zijnen oorfprong genomen te hebben. In 1440 maskte ANTHONY GONSALES, een Portugeesch zceman, op zijne ontdekkingreize nabij Kaap Bojador, zich meester van ceaige mooren, welke hij met zich voerde, doch welke prins IIENDRIK hem naderhand gelastte terug te brengen. Toen --- Page 213 --- LAND DER ZWARTEN. 171 over te voeren, in eenen toeftand, waar HOOrDST. zij noch gelegenheid hebben om te rusten II. noch om zich te bewegen, en verftoken 1789. van alle voedfel, hetwelk in eenigerlci ge- Oorfprong van den legenheid goed zou mogen genoemd wor- omwenteden, err ZOO veel te meer dan van zulk lings geest. voedfel, hetwelk gefchikt is voor eene akelige reis naar cen vreemd land; indien hij geweten hebbe, dat deze menfchen, hoewel luttel afgeweken van den flaat der natuur, vatbaar zijn voor indrukfelen, die met de hoogfte verfijningen der befchaving den fpot drijven, en tot fommige van welke de zedekunde zelve zich dikwerf vruchteloos poogt te verheffen; moet zeer vermetel geweest zijn met zich in te beelden, dat zij Toen hij, omtrent twee jaar later, weder op eene Ontdekkingreis op de kust van Afrika was 2 voerde hij dezen last uit, zette hen te Rio del Oro aan land, en ontving, ter vergelding, van de mooren tien zwarten en eene hoeveelheid goudftof, Zijn voorfpoed in dezen handel fpoorde zijne landslieden aan, om zijn bedrijf te hervatten, tot dat zij eindelijk fchepen tot dit oogmerk uitrustten, en naderhand kantoren voor den handel in zwarte flaven oprigtten. Ten laatfte werden er patenten voor uitgegeven, en de handelaars in menfehenvleesch door eene bul van den heiligen ftoel gewettigd, --- Page 214 --- Sr. DOMINGO, OF HET alrijd geduldig zouden blijven onder hunHooFDST. zij tot eenen II. ne verongelijkingen., en gewillig arbeid, al ware het dan ook 1789. gedwongenen Oorfprong in eenen toefland, dien men bij vergelijvan den noemen, vooral daar omrente- ( king voordeelig mag landslielings geest. gedurig verkeeren met hunne zij den, die even min als zij het geheugen leven verloren hebben, en van hun vorig welker aantal jaarlijks door verfchen tocvermecrderd wordt: nogtans fchijnt voer tegen zijn het, dat Cr geene zwarigheid in hem is opgerezen; en men heeft' ontwerp tot dat zij, die er gehetzelve gevolgd, bruik, van maakten, met eene minderheid twaalf, zich verbecldden in van cen tegen honderd duizend van flaat te zijn, om vijf behalve dc nakomelingen deze menfehen, anderc, te bedwingen, zonder eenig van en beflisfend betoon van kloekmoedigheid omzigtigheid, van deugd, of cenigerlei hunne zijde. Het zou eene misvatting zijn, ZOO iemand dat men hier de bédoczich verbeeldde, in het ling had, het gedrag der planters of den opfland van algemeen te berispen, foort ook 2 in onderhoorigen, van welke licht voor te flellen, vecl min cen gunftig hun- en beflisfend betoon van kloekmoedigheid omzigtigheid, van deugd, of cenigerlei hunne zijde. Het zou eene misvatting zijn, ZOO iemand dat men hier de bédoczich verbeeldde, in het ling had, het gedrag der planters of den opfland van algemeen te berispen, foort ook 2 in onderhoorigen, van welke licht voor te flellen, vecl min cen gunftig hun- --- Page 215 --- LAND DER ZWARTEN. hunne zaak te verdedigen ; ik bepaal mij ceniglijk tot het opgeven van daadzaken, die HOOFDST. II. noodzakelijk bij het onderwerp behooren, 1789. hetwelk ik voornemens ben voor te dragen. Oorlprong De Afrikaanfche neger wordt van den ven als befchre- onwente22 ligtzinnig, onflandvastig, ijdel, lings geest. vreesachtig, ijverzuchtig en bijgeloovig; nogtans goedhartig en edelmoedig, niet ver vooruitziende, altijd beftuurd door den indruk van het tegenwoordige met deze karaktertrekken oogenblik, en flaven cigen, de ondeugden aan namelijk luiheid, zwelgerij, oneerlijkheid en valschheid, vereenigende; cindelijk als wraakzuchtig, gelijk alle zwakke wezens, en door wanhoop gedreven wordende" onregrvaardigheid tot dit Ik houd karakter in het algemeen voor ftaan, uit hoofde van des fchrijvers onder- toegevinding, en de verfchillende gelegenheden, wel- (*) 2 Ligers, inconfans, sains, timides, peureus, jaloux, bons, géndreux, Jans fuperfitieux, toujours conduits par prevayance, moment; ; 2 ils joignent à cela les vices l'impresfion: des esclaves: du paresfeux, gourmands, voleurs, menteurs, comme tous les étres faibles, P'injustice les vindicatif, De CHARMILY, Lettre, p. 41. desespère: --- Page 216 --- ST. DOMINGO, OF HET welke hij gehad heeft, om daar grondig HOOFDST. II. over te oordeclen. Dat men nu het welzijn 1789. der volkplantingen in den aanvang aan zulOorfprong ke wezens heeft toevertrouwd, was eene van den verdraaidheid van het menfcheomwente- wonderlijke heeft kunnen lings geest. lijke verftand: maar dat men verwachten, dat de zaken, eeuwen lang, dezen voet zouden voortgaan, zonder op het betoon van een overwigt van menfchelijke wijsheid en deugd (terwijl men, integendecl, van beide maar zeer geringe blijken gaf), kan alleen aan de ZOO even gemelde blindheid worden toegefchreven. De uitkomst heeft de waarheid mijner ftelling bewezen; want van het cerfte oogenblik den invoer der Afrikaanfche Alaven af, van uitwerkfelen van heeft men menigvuldige al de kwade hoedanigheden, aan hen toegefchreven, gezien, in oproeren, verradebloedvergietingen en zelfmoord; terrijen, de voorbeelden van bedrijven 1,4 wijl tevens niet weinig in uit edeler -driften geboren, zijn, in welke zij aan hunne getal geweest bewijzen gaven van meesters of aanhoorigen liefde, dankbaarheid, eene onverwinnelijke of heldenmoed; onfchendbare getrouwheid waar- ven, gezien, in oproeren, verradebloedvergietingen en zelfmoord; terrijen, de voorbeelden van bedrijven 1,4 wijl tevens niet weinig in uit edeler -driften geboren, zijn, in welke zij aan hunne getal geweest bewijzen gaven van meesters of aanhoorigen liefde, dankbaarheid, eene onverwinnelijke of heldenmoed; onfchendbare getrouwheid waar- --- Page 217 --- LAND DER ZWARTEN. waarvan nog voorbeelden worden haald, welke met de gefchiedenisfen opge- HoorDst, II. oude gemeenebesten der hier is niets mogen wedijveren. En 1789. meer gezegd, dan tot het plan Oorfprong dezes werks noodzakelijk van den her is des behoore; want omwentefchrijvers oogmerk in geenen lings geest. deele, het gefchilftuk wegens den flavenhandel, hetwelk reeds al te veel in ons land gemaakt heeft, alhier gerucht zoeken te onder2 maar alleen den dien oorfprong van geest van omwenteling op te welke ZOO doodelijk in zijne fporen, geweest is voor de uirwerkingen Frankrijk. volkplantingen van Door de dagelijkfche boven, achteloos gewoonte, daarenwordende in verfcheidene lage bezigheden, die gefchikt mensch zijn om den ongeduldig in de flavernij te maken, werd de arbeid in de op den duur aan hen toevertrouwd, volkplantingen dat men cenige andere zonder dan door voorzorg gebruikte, middelen, welke flechts om de uitberfling van het kwaad dienden, hoofd van een' volgenden op het cigenaar te doen nederkomen. Van hier, dat men hen eerst met huisfelijke ftraffen bedwongen, daarna als --- Page 218 --- :t ST. DOMINGO, OF HET als op wilde beesten jagt op hen gemaakt, HoorDST. Il. als cen' buitenlandfchen hen vervolgens beltreden, en zich eindelijk genood1789. vijand heeft, om met hen als eene Oorfprong zaakt gezien van den mogendheid tc handelen! onwente- onafhankelijke zijn de menlings geest. Nogeans, ZOO gencigd fchen, om te gelooven hergeen zij wenvoedde men naauwelijks cenifchen; der zultwijfel nopens de gezindheid gen waren, noch ken, die niet weggeloopen dan andere middelen, werden er cenigerlei ten in het werk gefteld die van bedwang, welke waren gebleaânzicn van diegenen, ven; cn men ging op denzelfden voet voort, nieuwe Mlaven te koopen in plaats van met en met de oude fchikkin: de ontbrekende, welke, om hen op prijs gen te volgen, In plaats te houden, waren vastgefteld. toon te van zulk eene magt en deugd ten waardoor hij eerbied en ontzag fpreiden, inboezemen, was de planter een konde die, in een ligtzinnig zwakke wellusteling, velden, geftoci met de flavinnen van zijne het heilzame van zedelijke grondbeginfelen, De geheel vergat. en dc welvoegelijkheid, ten aanuitwerkfels van zulke voorbeelden, zien gefteld. toon te van zulk eene magt en deugd ten waardoor hij eerbied en ontzag fpreiden, inboezemen, was de planter een konde die, in een ligtzinnig zwakke wellusteling, velden, geftoci met de flavinnen van zijne het heilzame van zedelijke grondbeginfelen, De geheel vergat. en dc welvoegelijkheid, ten aanuitwerkfels van zulke voorbeelden, zien --- Page 219 --- LAND DER ZWARTEN. 177 sien van perfoonlijke deugd, zelfs buiten HOOFDST: derzelver betrekking tot de pligten van den II. Godsdienst, zijn onbétwistbaar; en men 1789. behoeft niet vernederd te zijn tot de laagte Oorfprong van den van den verachtelijkften flavenftaid, om te oiienteontdekken; dat de gevolgen der ongebon- lings geest. denheid, die des volks deugd ondermijnt, den onfeilbaren grond leggen tot opfiand en omwentelingen. Aldus hebben allereerst éen gebrek van kennis aan de menfehelijke natuur, eene blindheid voor werkelijk plaats hebbende omflandigheden en het gemis van perfoonlijke deugd in de planters, den geest van omwenteling in St. Domingo voortgebragt, dic, wel verre van door de gebeurtenisfen, welke er tusfchen de volkplanting en het moederland, ingevolge van de verandering der regering van het laatstgenoemde, voorvielen, eigenlijk veroorzaakt te zijn, door dezelve flechts tot een' vefflindenden brand is aangeblazen. Volftrekt onmogelijk is het, de volkplantingen te onderhouden door middel van Afrikaanfche flaven, in een aantal ZOO onevenredig aan de overige bevolking, als men genoodzaakt is gedurig, bij herhaling, I. DEEL. M aan --- Page 220 --- : ST. DOMINGO, OF HET uit hoofde van de geaardHoorDST. aan. te koopen, en II. heid van dit geflacht van menfchen, 1789. de moeijelijkheid om hen te verkrijgen: Oorfpromg doch al ware dit ZOO niet, ZOO zoude het van den de die er vereischt wordt, omswente- gebrek van magt, lings geest. en van eene ftaatkunde, listig en nogtans verlicht genoeg, om hen te befturen, zulks den duur onuitvoerlijk maken : zelfs op ZOO bedorvenen ftaat als zoude, in eenen de Franfche volkplanting in St. Domingo, anders voor het houden der flaven al, wat vervallen door nog konde gezegd worden, beide deze aanmerkingen, die ZOO fterk tegen dit ftelfel geruigen. Het is misfchien noodig hier eene aanmerking af te fnijden, die anders niet onwaarfchijalijk zou gemaakt worden: men wete dan, dat de onmogelijkheid van het voortdurende beftaan des flavenhandels in decle beweerd wordt. Men heeft geenen niet vergeten, dat er een tijdperk geweest wanneer, in dat zelfde gelukkige land, is, in hetwelk ik mij thans met de overweging dit bezig houd, ouders hunne van onderwerp vreemd land verkinderen tot flaven naar een kochten, en zelven wederandere erfden, die of door andere middehunne gevangenen, len nde beftaan des flavenhandels in decle beweerd wordt. Men heeft geenen niet vergeten, dat er een tijdperk geweest wanneer, in dat zelfde gelukkige land, is, in hetwelk ik mij thans met de overweging dit bezig houd, ouders hunne van onderwerp vreemd land verkinderen tot flaven naar een kochten, en zelven wederandere erfden, die of door andere middehunne gevangenen, len --- Page 221 --- LAND DER ZWARTEN. 179 len in hunne magt gekomen waren IloorDST. maar fchoon dezen misfchien behandeid II. werden, als behoorende tot de laagfte klas- 1789. fe in het maatfehappelijike leven (gelijk men Oorfprong het nuctigite gedeelte des menschdoms hc- van oiwente- den dendangs al te algemeen doet); droegen lings geest, zij echter geen zigtbaar merkteeken (t), waaraan zij gekend werden als de zulken, welke de natuur zelve onderfcheiden had als naauwelijks tot het menfchelijke geflacht behoorende; gelijk het toch het geval is met lieden van de kleur. Ook (*) Men leze een berigt van de flavemnij in Eu. ropa in ROBERTSON's CHARLES V. Vol. I. p. 272. Alsmede eene verzameling van de verfchillende wetten betrekkelijk dit onderwerp, in HUNTINGFORD's Laws ef Master and Servant confidered, Chap. I, P. 36. (+) Men vindt ergens aangeteekend, waar, kan ik thans niet opgeven, dat St. GREGORIUS, eenige fchoone Engelfche kinderen op de favenmarkt te Rome ziende, met éene Latijnfehe woord(peling, ZOO ik deze uitdrukking eens gebruiken mag, uitriep, dat zij geene Engelfchen, maar Engelen Zouden zijn, ZOO zij maar Christenen waren: - 99 Non Angli, led An- >> geli." Doch het blijkt, dat deze handel nog voortgeduurd heeft, na dat zij den zegen van den Christelijken Godsdienst ontvangen hadden. Zie ANDERSON's Ilistory of Commerce, Voi. I. B.99. M 2 ene Latijnfehe woord(peling, ZOO ik deze uitdrukking eens gebruiken mag, uitriep, dat zij geene Engelfchen, maar Engelen Zouden zijn, ZOO zij maar Christenen waren: - 99 Non Angli, led An- >> geli." Doch het blijkt, dat deze handel nog voortgeduurd heeft, na dat zij den zegen van den Christelijken Godsdienst ontvangen hadden. Zie ANDERSON's Ilistory of Commerce, Voi. I. B.99. M 2 --- Page 222 --- à 180 ST. DOMINGO, Of HET Ook verzet de fchrijver zich thans niet HOOFDST. Hij is II. tegen het bedrijf des flavenhandels. 1789. alleen een vijand van denzelven, voor ZOO Oorfprong het is van ieder bedrijf, hetwelk ver hij van den magt in de hand van veomwente- cene onbchoorlijke lings gecst. len ftclt, die wanrfchijnlijk de achterlijkften zullen om dezelve te misbruiken, niet zijn het ecn handel is, in en voor ZOO ver beginfelen Atrijdig tegen de menfcheijne niet belijkheid, en in zijne uitwerking ancwoordende aan de bedoclingen. Hij is onbewust, dat de tocftand der flaven niet heden ten dage, in in de volkplantingen, dien verkieslijk is boven menige opzigten in Brittander arbeidslieden en kunftenaars hebben, het is waar, je. De eerstgemelden maar de het regt niet om heen te gaan: hebben er de magt twee laatstgenocmden den arbeid, ZOO niet toe; want ftaken zij Wanhouden ook deszelfs voordeelen op. neemt 2 dat de neer men in aanmerking genoodzankt is rond te reizen, kunftenaar en zich moet tevreom werk te zocken, loon, dat den houden met het ongelijke die gebruik van hem maken 5 degenen, herhaalde weigeringen, na dat hij, door heeft eene menigte van wederwzardighoden on- --- Page 223 --- LAND DER ZWARTEN. 181 ondervonden, goedvinden aan hem te ge- Hoornsr. ven; ZOO zal de flaaf, hoewel hij fomwijIl. len al te geftrenge ligchamelijke ftraffen tc verduren heeft, ons echter gelukkiger Oorfprong 1789. toefchijnen, omdar hij zich over voedfe! van d'en en huisvesting niet behoeft te bekomme- lings omnyente- geest. ren, en verzekerd is, dat hem geen werk, en ook, zonder dat, dezelfde niet zal ontbreken. verzorging Even min wil de fchrijver ZOO verftaan Zijn, als of hij de middelen wettigt, welke aangewend zijn om eene den handel, dien hij afkeurt, affchalling van door te drijven; en vecl min, als of hij de vrijlating van die. flaven, welke er reeds in de volkplantingen zijn, voorflaan zoude. De menschlievendheid van dezen laatften maatregel zou even' zeer in twijfel mogen getrokken worden, als die van het een' armen vogel, die, lang in vrijlaten van huisfelijke gezelligheid en weelde opgevoed, niet zou worden vrijgelaten, dan om eene wijle in eenzame vrijheid rond te Aladderen, tijds ecn als vreemdeling voor zijn cigen en onbefland regen de guurheden der geflacht, lucht. Al het aangemerkte kome voort uic de overtuiging, dat de befchrevene omftanM 3 dig- die, lang in vrijlaten van huisfelijke gezelligheid en weelde opgevoed, niet zou worden vrijgelaten, dan om eene wijle in eenzame vrijheid rond te Aladderen, tijds ecn als vreemdeling voor zijn cigen en onbefland regen de guurheden der geflacht, lucht. Al het aangemerkte kome voort uic de overtuiging, dat de befchrevene omftanM 3 dig- --- Page 224 --- a fun 182 ST. DOMINGO, OF HET alleenlijk aanleiding hebben geHOOFDST digheden zich II. geven, dat de gecst van omwenteling vroeger door St. Domingo ver1789. ecnigzins de Britfche volkOorfprong fpreid heeft: en om voor van den een baken aan te wijzen in dieomweite- plantingen voor deze aanlings geest. zelfde zee, die het bewijs merkingen, en eene ZOO verfchrikkelijke heeft opgeleverd, zal er over fchilderij, aan het einde dezes werks, dit onderwerp, nog meer, en met meer welvoegelijkheid, gezegd worden. baZich in overvloed en verkwisting dende, had het grootle gedeelte der planters in St. Domingo de allerondeugendfte en nict min bedorvene zeden, gevoclens, terwijl de flaven, door een aangenomens : voorbeeld anngeftoken 2 Z0O befineteelijk dan die van losbandiger waren geworden, Britsch ciland. Was de meester eenig de Naaf trotsch, wellustig en bedriegelijk; en dikwerf oproerig; was even ondeugend, niets anders de ftraf van den eenen was dan het gevolg van zijne eigene buitenfporigheden: maar die van den anderen De was dikwijls wreed en onnatuurlijk. landeigenaar konde, in zijn kerspel, geen' mededinger dulden, en betoonde zelfs voor de --- Page 225 --- LAND DER ZWARTEN. 183 de regterlijke uitfpraken en wetten geenen HOOFDST, eerbied. De Kreoleflaven zagen op de II. nicuwelijks ingevoerde Afrikanen met ver- 1789. fmading neder, en werden op hunne beurt Oorfprong veracht van de Mulatten 2 welker kleur onrwente- van den bruiner was, terwijl zij allen, in den om- lings geest. gang, door de blanken op eenen grooten affland werden gehouden. En het is eene droevige aanmerking, dat zelfs de fchoone kunne hare kenmerkende karaktertrekken, in onderfcheiding van de ongevoeligheid harer mannelijke bloedverwanten, niet behield; terwijl de girzwarte fchoonheid onder de flaven, hoewel naauwelijks eene inboorting des eilands, alle gemeenfchap met de zulken, welke niet als zij op hetzelfde voorregt konden roemen, zorgvuldig vermeed. Dusdanig was de toeftand der inwoneren van St. Domingo in het begin des jaars 1789, zeer vatbaar voor iederen indruk, welke eene gisting onder hen verwekken, of de eene partij aanleiding ven konde, om zich tegen de andere aan gete kanten. Nogtans was de gefteldheid des lands, terwijl bijzondere vijandfchappen begeerig naar eene gelegenheid uitzaM 4 gen vuldig vermeed. Dusdanig was de toeftand der inwoneren van St. Domingo in het begin des jaars 1789, zeer vatbaar voor iederen indruk, welke eene gisting onder hen verwekken, of de eene partij aanleiding ven konde, om zich tegen de andere aan gete kanten. Nogtans was de gefteldheid des lands, terwijl bijzondere vijandfchappen begeerig naar eene gelegenheid uitzaM 4 gen --- Page 226 --- eyit 184 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. gen om in een' openbaren twist uit te II. berften, zoodanig als befchreyen is, gelijk 1789. de groene oppervlakte van eenen vulkaan, Osrfureng van den onbewust van de vlam, die op het punt lings onyente- flaat om in zijnen boezem uit te berften: geest, het volk was vrolijk, de markten overvloedig voorzien, de landen met vruchten overdekt, en, ZOO de volkplanting al gezegd mogt worden met fchulden overladen te zijn was zij echter aan alle kanten in cen' bloeijenden ftaat. Het groote koningrijk, onder welks befcherming deze volkplanting tot hare tegenwoordige grootheid was opgewasfen, Çn van hetwelk zij nog eene vaderlijke onderfteuning Çn verzorging verwachtte, begon middelerwijl, door belemmerende omitandigheden in wanorde gebrnge 2 en gefchokt door verdeeldheden en frijdige belangen 7 dat tijdperk tc naderen, hetwelk, reeds langer dan ecne halve eeuw te voren, door wijsgeeren als onvermijdbaar was befchouwd. In weerwil van de vol- ()- 2> La colotrie, qui, ayant encore beaucoup de dettes, ravait pas beloir de payer celles de 1 crunge?" Lettre à Edwards, P. 48. --- Page 227 --- LAND DER ZWARTEN. 185 volftrekte dwingelandij, die er, in andere IlOorDST, opzigten, in Frankrijk had geheerscht, II. was hetzelve, onder de zwakke regering 1789. des ongelukkigen LopEwIJks, de voedfter Oorfprong geyeest van zedelijkheid en van den wijsbegeerte; ouventeen her kwam nier, , zonder des bewust lings geest, te zijn, op den ocyer van dien flanckundigen dood, waaraan het fehijnt dat allc flaten zijn onderworpen; want dezelve was, Onder de muren zijner hoofdflad zelve, door zijne dichteren bezongen, en bij herhaling aangekondigd door voorbeduidfelen, welke niet feilden. De volkplantingen waren niet onkundig yan de verfcheidene ke hulpmiddelen, tot welmen de toevluge genomen deze misten ook niet die' had, en welke men er van verwachten uitwerkfelen, iedere klasfe van derzelyer mogt, bij inwoneren te wege te brengen. De landeigenaars uit naar vermeerdering, het zagen zij yan hunne bezittingen of van. hun aanzien, onder nieuwe eene regering; de vrije lieden van de kleur freelden zich met den voorfinaak eene gunftige van verandering in hunnen toeAand; en zelfs de flaven bemerkten, de flaatkundige in veranderingen, welke de M 5 aan- wege te brengen. De landeigenaars uit naar vermeerdering, het zagen zij yan hunne bezittingen of van. hun aanzien, onder nieuwe eene regering; de vrije lieden van de kleur freelden zich met den voorfinaak eene gunftige van verandering in hunnen toeAand; en zelfs de flaven bemerkten, de flaatkundige in veranderingen, welke de M 5 aan- --- Page 228 --- 186 Sr. DOMINGO, OF HET IOOFDST. aandacht hunner meesters begonnen Il. bezig te houden, iets, dat hunne nicuwsgierig1789. heid kon gaande maken, en waren niet Oorfprong van den achterlijk om dezelve te bevredigen. Iconrvente- dere maatregel van het Franfche hof werd lings geest. onder alle klasfen, door het gehecle eiland heen, ernflig uitgeplozen. Wanneer cen geest van navorfching over onderwerpen, welke men gewoonlijk boven de vatbaarheid van het gemeen verheven acht, begint algemeen te worden, cindigt hij zelden even ZOO als hij begon : en hoedanig ook de uitkomst wezen moge, mist hij toch nimmer bijzonderheden en gevoclens aan het licht te brengen, welke zich niet ligtelijk wederom laten verdringen, en 2 tot derzelver onderfchraging 2 perfonen in aanzien te verheffen, die anderzins, hun leven lang, 2> in ftille onvermaardheid 27 hun pad" zouden hebben afgeloopen. Deze geest deed al zijne uitwerking in St. Domingo, alreeds Z0O rijp om denzelven te ontvangen; en toen men het nieuws ontving , dat de Staten Generaal van Frankrijk ftonden Zamengeroepen te worden (de laatite fuiptrekkende poging der zieltogende koninklijke regering), befloten al- --- Page 229 --- LAND DER ZWARTEN. alle partijen, hare eigene belangen tot een HOOFDST. voorwerp der algemeene zorg te maken. II. Strijdig tegen de wenfchen van een klein 1789. getal lieden van beter oordeel (onder wel- Oarfprang ke de verltandige DE CHARMILLY ran den en zelfs tegen het herhaalde verbod was), lings omsente- geest, der regering, riepen de oniluimige naars landeigegewestelijke en kerspels vergaderingen te zamen, 2 met zelyen oogmerk 2 om zich tot leden van de wergevende te doen magt verkiezen; hier werden driftige befluiten genomen, en achttien afgevanrdigden verkozen, om het eiland in de vergadering der Staten Generaa! te vertegenwoordigen, zonder eenig ander dan dat van het gefchreenw der gezag, belhamels van het volk, en dar van hunne cigene verkiezing. Twaalfhunner werden in Frankrijk nimmer erkend, en de andere Zes bezwaarlijk toegelaten. De die buiten de Mulatten, verkiezing van dit eigengefchapene ligchaam waren titgefloten, rekenden het nu natuurlijk hun tijd te om cenige zijn, oplertendheid aan zich .zelven te betoonen ; en fonden, niet flechts in dienvolgens, aantal hunner verflandhouding met een broederen, toen in het moe der- werden in Frankrijk nimmer erkend, en de andere Zes bezwaarlijk toegelaten. De die buiten de Mulatten, verkiezing van dit eigengefchapene ligchaam waren titgefloten, rekenden het nu natuurlijk hun tijd te om cenige zijn, oplertendheid aan zich .zelven te betoonen ; en fonden, niet flechts in dienvolgens, aantal hunner verflandhouding met een broederen, toen in het moe der- --- Page 230 --- 188 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. derland derzelver verblijf houdende, maar II. vocgden aan die veel vermogende voor1789. fpraken nog andere te hunnen bchoeve toe, Oorfprong met veel meer uitwerking, dan het eigenvan den der afgevanrdigden omente- gengemankte ligchaam lings geest. in ftaat was te wege van de volkplanting Manr de negers, voorfpoedite brengen. verkregen, zonder afgeger dan zij allen, vaardigden of onderhandelars, ongevrangd de deelneming van zulk een vermogend ligchaam in hunne belangen, dat daardoor de oplettendheid van alle andere voorwerwerd afgetrokken. Een genootfchap, pen onder welks leden de namen van verfcheidene groote en goede mannen waren aangeteekend, onder den titel van 27 De Vrienden der Zwarten" (Amis des Noirs), verfpreidde zijne plegtige tegenbetuigingen met ZOO veel nadruks, dat en beroepingen dat zij zelven, hoe drifde negers, voor ook in hunne navortig en voortvarend aandeel, hetfchingen, van het belangrijke welk zij in de berandflagingen van het moederland verkregen hadden, kennis droegen, reeds het voornaamite onderwerp der gein de helft der ftefprekken en klagten, waren den van Eurepa, uitmaakten. Zij ech- --- Page 231 --- LAND DER ZWARTEN. 189 echter niet achterlijk in dit narigt te HOOFDST, ontvangen; en, fchoon het moeijelijk valII. len zoude, 2 cenigen trek der menfehelij- 1789. ke natuur in ecn Z0O ongunftig licht te Oorfprong befchouwen, dat men onderftelde van den 5 dat onwenteeen ZOO cerbiedwaardig ligchaam, als dit lings geest, genoorfchap uitmaakte 2 of ecne dergelijke ftichting, die reeds vroeger te Londen is gevestigd geweest, niet door de verhevenfle en beste beweegredenen dreven gewas; waren nogtans de rampzalige wellprekendheid, waarmede de ellenden der flavernij door hen afgefchilderd werden, en het flerke licht, waarin zij al de dwalingen hunner tegenfirevers ften, zekerlijk de oorzaak, plaatwaardoor die geest van opfland algemeen in werking werd gebrage, die flechts in den Afrikaanfchen flaaf of deszelfs afltammeling fluimert, en ZOO wel van hunnen kant, als van de zijde der blanke bewoneren der volkplantingen 2 ijsfelijkheden heeft uitgewerkt, waarover 29 zelfs de Engelen weenen." Ik befluit dit verflag van den der oorfprong omwventeling in St. Domingo met aan te merken, hoe veel beter het voor, hen zel- brage, die flechts in den Afrikaanfchen flaaf of deszelfs afltammeling fluimert, en ZOO wel van hunnen kant, als van de zijde der blanke bewoneren der volkplantingen 2 ijsfelijkheden heeft uitgewerkt, waarover 29 zelfs de Engelen weenen." Ik befluit dit verflag van den der oorfprong omwventeling in St. Domingo met aan te merken, hoe veel beter het voor, hen zel- --- Page 232 --- 190 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. zelven', en misfchien voor het menschII. dom, zoude geweest zijn, indien de plan1789. ters dezer bekoorlijke en bloeijende volkOorfprong san den planting (hoedanigheden wclke niemand omwente- geweigerd heeft aan dezelve toc te lings geest. fchrijven), gelukkiglijk acht gevende op de tcekenen der tijden, door het verloochenen van eene laardunkende zucht naar heerfchappij en cene onmatige begeerte naar winst, dc vijandigheid dergenen, wier belang zelf hen tot cen minnelijk verdrag zoude genoopt hebben, veel liever verzacht dan aangehitst hadden, en, door het verligten der ellenden van eenen ftaat, die in zijne beste gedaante ZOO flccht is, de tocgenegenheid gewonnen hadden van diegenen, van wier arbeid, in den tegenwoordigen ftaat van zaken, al wat tot welvaart en voorfpoed bevorderlijk was, noodzakelijk moest afhangen. Ecne gedeeltelijke infchikkelijkheid ter gunfte van hen, dic, uit hoofde van hunne kleur zelve, ten halve aanfpraak hebben op een faatkundig aanwezen ? zou voldoende geweest zijn, benevens cen weinig achting voor de Zedelijkheid van cen volk, hetwelk dezelve allermeest noodig heeft, en cene hervorming --- Page 233 --- LAND DER ZWARTEN. 191 ming in hunne cigene zielen, voor ZOO HOOFDST. ver die in de menfehelijke natuur kan valII. len. Dit zou de menfchen, die thans in 1789. eene treurige ballingfchap verkwijnen, in- Oorfprong van den dien zij niet haastiglijk als flagtoffers hunner omwentevalfche ftaatkunde zijn omgekomen, in hct lings gcest. bezit gelaten hebben van een eiland, dat de rocm der nieuwe, en cen magtige fteun der oude wereld was. Indien zij dan naar eenige meer wettige middelen, ter voortzetting van den arbeid in hunne volkplanting, hadden omgezien, zouden zij welligt, hoewel niet dan langzamerhand, eenen duurzamer' grondflag voor de welvaart hunner nakomelingfchap, dan het erfdeel van onmatigen rijkdom, gelegd, en cene regtmatige aanfpraak gchad hebben op de goedkeuring der menfchelijke maatfchappij- * III. ige meer wettige middelen, ter voortzetting van den arbeid in hunne volkplanting, hadden omgezien, zouden zij welligt, hoewel niet dan langzamerhand, eenen duurzamer' grondflag voor de welvaart hunner nakomelingfchap, dan het erfdeel van onmatigen rijkdom, gelegd, en cene regtmatige aanfpraak gchad hebben op de goedkeuring der menfchelijke maatfchappij- * III. --- Page 234 --- ig2 St. DOMINGO, OF HET III. IOOFSTUK. Gefchiedenis van de grondlegging en voltooijing der one/hankelijkilcid van St. Domingo. HOOFDST. Ten tijde van hct begin dier verandeIll. ringen in de regering van het moederland, 1789. welke Z0O veel andere in die der volkDuchilleau plantingen tot gevolgen hadden, was de Gouverncur. Heer DUCHILLEAU Gouverneur van Fransch St. Domingo, cen man van meer dan middelbare vermogens, maar dic zijnen post ceniglijk behouden had, door zich te VOCgen naar de inzigten dcs nieuwen ftaatsraads van Frankrijk. Doch welras verloor dezelve bijna al zijn' invloed en aanzien: : want op de cerfte bijeenkomst der boven befchrevene vergaderingen 2 werden zijne afkondigingen in den wind geflagen, en zijnc regering befpot, indien nict veracht. De Staten Generaal, in weike twee afgevaardigden uit iedere provincie verfchc- --- Page 235 --- LAND DER ZWARTEN. 193 fchenen, verklaarden in Mei, 1789, de IlOOFDST, Nationale Vergadering te zijn, en kon11I: N digden den 2often van Augustus hunne 1789. Verklaring van de Regten af. In het korte verloop tusfchen deze twee tijdftippen, was de algemeene haat tegen de blanke volkplanters door Z0O velerlei middelen aangeftookt, dat zij, door denzelven, met eene volftrekte vernieling bedreigd werden. De afkondiging van de Verklaring der Regten diende geenszins, om dezen ongunftigen indruk bij het volk, tegen cend klasfe, die cen gedeelte van deszelfs eigen ligchaam uitmaakte, uit te wisfehen; want het artikel, dat 22 alle menfchen vrij en gelijk, ten aanzien van hunne regten, geboren Zijn en blijven," floot eene geheele omkeering van de bezittingen dezer lieden in, en veroorzaakte ecne algemeene gisting onder al de Franfche laudeigenaars. Zij begrepen, 5 en de Franfehe regering fehijne naderhand hetzelfde gedaan te hebben, dat het uitwerkfel van deze verklaring zijn moest, dat de negers opftonden, om zich van die regten te verzekeren, welke het fcheen dat hun gegeven werden. I. DEEL. N Be- ele omkeering van de bezittingen dezer lieden in, en veroorzaakte ecne algemeene gisting onder al de Franfche laudeigenaars. Zij begrepen, 5 en de Franfehe regering fehijne naderhand hetzelfde gedaan te hebben, dat het uitwerkfel van deze verklaring zijn moest, dat de negers opftonden, om zich van die regten te verzekeren, welke het fcheen dat hun gegeven werden. I. DEEL. N Be- --- Page 236 --- ST. DOMINGO, OF HET Bevreesd voor; het ontfaan van onlusten HOorDST. de GouverIII. in de volkplanting, ontving weldra bevelen van zijne nieuwe aan1789. neur Nationale Vergadering, om ftellers 1 de tot regede inwoners zamen tc roepen, In deling van het inwendige befluur. was dc regering reeds voorzen maatregel der eigekomen door de voortvarendheid reeds wetgevers., 7 en er was genmagtige Vergadering voor het nooreene Provinciale bijeengeder gewest te Kaap François hetwelk fpoedig komen : een voorbeeld, werd door de wester en zuider provincien van welke de eerfte hare vergagevolgd, en de dering vestigde te Port-au-Prince, andere te Aux Cayes. Tot bevordering gemeenfchap van eene meer onmiddellijke tusfchen het volk in de onderfcheidene en om alle klasfen te gerijven, gewesten, Committé's opgewerden er ook kerspels zulk Deze Committé's hadden juist rigt. als men van dezelve eene gencigaheid, dienden flechts, door mogt verwachten, en verdecldheden over hunne onophoudelijke zaken om de negers alle voorkomende te onderrigten, van hunne beuzelachtigheid hun geen dezelve aan te zetten, om met brek --- Page 237 --- LAND DER ZWARTEN, brek aan eensgezindheid en mage te doen: het voornaamfte voordeel HoorDST. III. hunne befluit, waarop de handelingen uitliepen, was dat van 1789. noodzakelijkheid eener volledige en fpoedige vertegenwroordiging der Doch het bevel des volkplanting, in Januarij, konings, herwelk men 1790, einde 1790, ontving, maakte een aan hunne madplegingen, door het zamenroepen van eene algemeehe le Vergadering, Coloniawelke moest men in de flad bijeen kole in het Leogane, meest van almiddelpunt gelegen. De waarop de leden, volgens dit wijs, ten verkozen worden, bevel, moesciale voldeed de ProvinVergaderingen niet, weshalve een ontwerp van haar zij daar in de plaats felden, eigen maakfel voor flad St. Mark 2 verkiezende ook de voor Leogane tot de en ftellende eerst den plaats, en naderhand den 25ften van Maart, tot den tijd der 16den van April, vast bijeenkomst. De Mulatten, ken zich bemerkende, dat de blantegen iederen maatregel der regering aankancten, 7 betoonden zich zind, om zich in ongeovertreffen, werkzaamheid te laten en befloten eenen te gaan, weshalve ftap verder zij overgingen, om het N 2 voor- st den plaats, en naderhand den 25ften van Maart, tot den tijd der 16den van April, vast bijeenkomst. De Mulatten, ken zich bemerkende, dat de blantegen iederen maatregel der regering aankancten, 7 betoonden zich zind, om zich in ongeovertreffen, werkzaamheid te laten en befloten eenen te gaan, weshalve ftap verder zij overgingen, om het N 2 voor- --- Page 238 --- 196 ST. DOMINGO, OF HET HoornST. voordècl van gelijkheid van regten met de III. blanken gewapenderhand tc cifchen. Zij 1790. vercenigden zich te vrocg, en werden fpocdig overweldigd. Er werden verfcheidenc partijen van hen tc Jacmel en Artibonite in hechtenis gebragt, aan welke, op hunne onderwverping, hoewel de verbittering der blanken tegen hen in het algemcen zeer groot was, cene onvoorwaardelijke vergiffenis werd gefchonken. Bij de toeneming der verdeeldheden zag men ook, hoe onbeftaanbaar het fehijnen mogt, cenige blanken, en onder dezelve perfonen van vecl achring en aanzien, dic het belang der licden van de kleur omhelsden, en derzelver neiging tot cenen opftand zclfs aanmoedigden. Onder dezen was een oud overheidsperfoon, met name FERRAND DE BEAUDIERRE, de cerfte, dig in het oog liep, door zijne pogingen ter afwending van de ongunst, in welke hij gevallen was, door het doen van cen huwelijks voorftel aan cenc vrouw van dc kleur. Hij ftelde ecn vertoog tC hunnen behoeve op, hetwelk nog gecn' tijd gchad had, om aan het kerspels Committé tc worden aangeboden 2 toen hij reeds in de handen yan ecn --- Page 239 --- LAND DER ZWARTEN. een razend graauw vicl, en door hetzelve werd ter dood gebragt. Ook de Stb- HOOFDST. III. fthut Procureur Generaal, de Hecr Du- 1790. BOIS, wiens plige het was een' vlak overgeftelden weg in te flaan, werd tegen- Z00 dwaas, dat hij tegen de flavernij der negers in derzelver bijwezen begon uit te varen: doch hij onderging een Zachter lot; hij werd flechts door het volk in nis hechtegenomen, en uit de volkplanting bannen door den Gouverneur, gewelhaast zelf s die hem volgde. Zoodanig was de verwarde flaat der volkplanting, en iedereen fcheen Z0O om de regering in de hoofdftad gencigd len, dat men, met te kwelgroote reden, in Frank. rijk beducht werd, dat het eiland het punt ftond, om zich zelf op onafhankelijk te verklaren, of zich aan eene vreemde gendheid te moonderwerpen. De ontfteltenis verfpreidde zich door alle ke in cenige plaatfen, welbetrekking tot St. Domingo fonden; ; hetwelk de Nationale Vergadering, ernftiglijk aangezocht zijnde naar de beste middelen 2 om tot behoud van eene ZOO kostelijke bezitting om te na eene rijpe beraadflaging zien, over het onN 3 der- ene vreemde gendheid te moonderwerpen. De ontfteltenis verfpreidde zich door alle ke in cenige plaatfen, welbetrekking tot St. Domingo fonden; ; hetwelk de Nationale Vergadering, ernftiglijk aangezocht zijnde naar de beste middelen 2 om tot behoud van eene ZOO kostelijke bezitting om te na eene rijpe beraadflaging zien, over het onN 3 der- --- Page 240 --- 198 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. derwerp, dced befluiten, >7 dat het oogIII. merk der Vergadering niet was, zich met 1790. het inwendige beltuur der volkplantingen te bemoeijen, of dezelve te onderwerpen aan wetten, onbeflaanbaar met derzelver plaatfelijke inrigtingen : weshalve zij de inwoneren van iedere volkplanting magtigde, om hun cigen ontwerp van wetgeving en van befchikkingen omtrent den handel op te geven 2 mits dat men cenc overeenftemming met de beginfelen vail het moederland, en de wederzijdfche belangen van beide 2 daarbij in het oog hicld. 19 Hier was nog bijgevoegd, dat men geene verandering bedoelde te maken in eenigen tak van koophandel, waarin de volkplantingen reeds waren betrokken. Men zal ligtelijk begrijpen, dat dit bevredigende befluit, ZOO noodzakelijk als het was ten aanzien van de misnoegde blanke volkplanters, door de lieden van de kleur in een geheel ander licht moest befchouwd worden. Het bragt cen algemeen geroep onder hen te wege 2 hetwelk zich alom verfpreidde, waar hunne zaak (dic door de gewone middelen, bij zulke gelegenheden, ver genoeg klonk) be- --- Page 241 --- LAND DER ZWARTEN. 199' bekend, of waar flechts van dezelve ge- HOoFDST. hoord was. III. Toen het tijdftip, tot hetwelk de 1790. meene AigeVergadering van St. Domingo was 16 April. verfchoven, nu daar was, kwam zij, in de Peynier Gouverftad St. Mark, ten getalle van twee hon- neur. derd dertien leden bijeen. Zij beftond uit twee vertegenwoordigers van ieder kerspel, vier en twintig van de flad Kaap Frangois, zestien van Port-au-Prince en acht van Aus-Cayes. Evenwel volhardden de Provinciale Vergaderingen nog in haar aangematigd gezag, en ftelden zelfs Committé's aan 2 om in de tusfehentijden, wanneer zij geene zitting hielden, uit haren naam, te. handelen. De nieuwe dering begon hare werkzaamheden vergaoverzien van de misbruiken met het in de oude regering der ftellen volkplanting 9 en het voorvan middelen tot derzelver herftelling; en onder deze onderwerpen maakten de faackundige onbevoegdheden der Mulatten, en de herziening der wetten ten aanzien van de flaven, een voornaam deelte uit. Men ftelde de gehet kriigswezen, Mulatten, in op gelijken voet met de blanken, en verbood des konings OfficieN 4 ren, regering der ftellen volkplanting 9 en het voorvan middelen tot derzelver herftelling; en onder deze onderwerpen maakten de faackundige onbevoegdheden der Mulatten, en de herziening der wetten ten aanzien van de flaven, een voornaam deelte uit. Men ftelde de gehet kriigswezen, Mulatten, in op gelijken voet met de blanken, en verbood des konings OfficieN 4 ren, --- Page 242 --- 200 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. ren, die in dc fteden het bevel voerden, IH1. die onderdrukkende maatregelen, waardoor 1790. zij fomwijlen waren verongelijkt; men onderzocht dic misbruiken in de geregtshoven, welke ecn onmiddellijk herftel vercischten ; en men maakte tocbercidfelen tot het daarftellen van cenc nieuwe ftaatsregeling. Tot vermecrdering der verdecidheden, wcike er, onder de landeigennars en derzelver vertegenvoordigers, vecleer toc- dan afnamen, was de Gouvernetr Generaal, in zijne perfoonlijke denkwijs, hcr oude felfel gehecilijk toegedaan; en mct hem vercenigden zich terftond alle dezutken, welke door hun belang aan de oude wilickeurige regering verbonden waren, ten cinde de omwenteling in de volkplanting tegen tc gaan, die dc bronnen van hun fehandelijk voordeel waarfchijnlijk ftond af te fnijden. Dewijl onder dezen begrepen waren al de ambtenaars von het befluur der geldmiddeien, de gaarders der belastingen, de bedienden der burgerlijke en lijfitraffelijke geregtshoven, cn de mecsten dergenen, dic in de krijgsmagt eenigen post op des konings aanftelling be. kleed- --- Page 243 --- LAND DER ZWARTEN. 201 kleedden; maakten Zij eene magt uit, wel- HOoFDST, ke geenszins te verachten was, en nog dit III. voordeel had, dat zij allen opregt waren 1799, in hunne verkleefdheid aan eene en dezelfde zaak, terwijl de onlangs opgekomene partij door eene verfcheidenheid van begrippen gedreven werd. Bij dit bondgenootfchap had zich een man gevoegd (hoedanigen er in lateren tijd velen geweest zijn, die hun land grootelijks hebben benadeeld), die, met uitftekende bekwaamheden 2 en cen' ondernemendea geest, er op gezet was om alle handelingen der Algemeene Vergadering tegen te werken : dit was de Colonel en ridder MAUDUIT, bevelhebber van het Regiment van Port-au-Prince, bij hetwelk hij zeer bemind was. Hij was uit Frankrijk, over Italie, terug gekomen, cn onlangs gefcheiden van den Graaf VAN ARTOIS, 2 wiens belangen hij zeer toegedaan was. Aldus met eene meer dan gemeene Warmte bezield voor de zaak, in welke hij thans een ZOO werkzaam deel nam, miste hij geenszins den belangen der volkplanting een' zwaren flag toe te brengen: door zich in te dringen tusfchen de Vergadering en die, N 5 - ge: uit Frankrijk, over Italie, terug gekomen, cn onlangs gefcheiden van den Graaf VAN ARTOIS, 2 wiens belangen hij zeer toegedaan was. Aldus met eene meer dan gemeene Warmte bezield voor de zaak, in welke hij thans een ZOO werkzaam deel nam, miste hij geenszins den belangen der volkplanting een' zwaren flag toe te brengen: door zich in te dringen tusfchen de Vergadering en die, N 5 - ge: --- Page 244 --- / 202 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. genen, tot welker voordeel zij ZOO zeer III. werkzaam was 9 wist hij verdeeldheden 1790. onder hen te zaaijen; te welken einde PEYNIER, die een zwak en onkundig man was 2 al zijne magt 2 of zijnen invloed, in deszelfs handen overgaf. Even als of men de listige ftaackunde van MAUDUIT wilde in de hand werken, borften de verdeeldheden der nieuwe wetgevende magten in openbare onlusten uit, door het gedrag der Provinciale Vergadering' van het noorden, die hare uiterite krachten infpande, om de maatregelen der Algemeene Vergadering tegen te werken. 28 Mei. Het befluit, dat den uitlag harer raadplegingen uitmaakte, was voltooid, en nu werd het ontwerp eener nieuwe flaatsregeling afgekondigd, hetwelk, even als of alles met den ongunftigen ftaat der zaken moest zamenloopen, van dien aard was, dat het naauwelijks eenige partij behagen konde, en de aanhang van den Heer PEYNIER de fehoonfchijnendte bewcegredenen verkreeg, om vijandelijkheden te beginnen. De voornaamite artikelen dezer faatsregeling (welke er in het geheel tien had) beftonden in I. --- Page 245 --- LAND DER ZWARTEN. 203 I. De Algemeene Vergedering van het HOOFDST, Franfche gedeelte van St. Domingo te III. bekleeden met het geheele beftuur van de 1790, inwendige belangen der volkplanting. II. De vastftelling, dat geenerlei befluit der wetgevende vergadering, betrekkelijk tot de inwendige belangen der volkplanting, eene wet zou worden, voor dat hetzelve door de vertegenwoordigers des volks bekrachtigd, en door den konning bevestigd was. III, IV en V. De vergadering te magtigen, om bij voorraad wetten te maken voor haar eigen beftuur; de uitvocring dezer wetten, nogtans, als cen afzonderlijk punt te houden; en, ingevalle de Gouverneur Generaal (aan wien de befluiten zouden bekend worden gemaakt, ten einde dezelve met nadruk te doen uitvoeren) eenige aanmerkingen op dezelye aan de Vergadering zond, te bevelen, dat deze in de dagbladen zouden aangeteekend worden, dat de befluiten vervolgens zouden worden overzien, 2 en er eindelijk, wegens derzelver bekrachtiging of verwerping 9 met eene meerderheid van twee derden zou worden befloten. VI, befluiten zouden bekend worden gemaakt, ten einde dezelve met nadruk te doen uitvoeren) eenige aanmerkingen op dezelye aan de Vergadering zond, te bevelen, dat deze in de dagbladen zouden aangeteekend worden, dat de befluiten vervolgens zouden worden overzien, 2 en er eindelijk, wegens derzelver bekrachtiging of verwerping 9 met eene meerderheid van twee derden zou worden befloten. VI, --- Page 246 --- a 204 Sr. DOMINGO, OF HET HOoFDST. VI. Het vastftellen van de mededeeling III. van alle gemeene en handelkundige belan1790. gen aan de Nationale Vergadering, ? zonder hetwelk derzelver befluiten, die daarenboven ook door de Coloniale Vergadering moesten bekrachtigd zijn, 2 geene kracht zouden hebben. VII. De vergunning van den invoer van artikelen van noodzakelijkheid, in dringende gelegenheden 2 en met voorkennis van den Gouverneur Generaal. VIII. De onderwerping van ieder befluit, bij voorraad door de Porgadering genomen 2 aan de bekrachtiging des konings, en de opfchorting van hetzelve bij weigering daarvan. IX. De verkiezing van eenc nieuwe Algemeene Vergadering om de twee jaren. X. De mededeeling van het tegenwoordige befluit aan den koning, de Nationale Vergadering 2 den Gouverneur der volkplanting en de verfcheidene provincien en kerspels. Overtollig zou het zijn te herhalen, dat er, ten aanzien van dit befluit, eenc groote verfcheidenheid van gevoelens ontitond, als zijnde zulks uit alle omflandigheden natuur- --- Page 247 --- LAND DER ZWARTEN. tuurlijk te verwachten. De der magt, welke HOoFDST Vergadering aan zich zelve had III. houden, geging al, wat men in de volkplantingen immer 1790: beoogd had, ver te buiten. Doch de heerfchende ren, onder degenen, gevoelens wawelke de meeste bevoegdheid hadden om van de zaak te oordeclen, dat men het oogmerk had om het eiland tot een' verklaren, of dat onafhankelijken het ftaat te reeds door eene tij aan de parEngelfchen was verkocht. Dat beide deze geruchten niet geheel grond waren. , fchijnt door de ongegebeurtenisfen volgende eenigermate bewezen te ook heeft de heer DE zijn; zelf een lid dezer CHARMILLY, die Vergadering geweest is, bekend, dat het cerstgenoemde >> een onderwerp van ontwerp raadpleging is weest bij een klein aantal gedat op dat tijdftip de inwoneren; maar fpoed der rijkdom en voormoederen volkplanting eenige driftige geverbijsterden en het was () 29 Se conviens, qu'il a été question geen 3). dance parmi un petit nombre d'indtipen9, la richesfe de la dhabitams; mais eolunie, Ja prospérité, avaient 53 trompé quelques caractères ardens, &c." Lettres p. 52. est bij een klein aantal gedat op dat tijdftip de inwoneren; maar fpoed der rijkdom en voormoederen volkplanting eenige driftige geverbijsterden en het was () 29 Se conviens, qu'il a été question geen 3). dance parmi un petit nombre d'indtipen9, la richesfe de la dhabitams; mais eolunie, Ja prospérité, avaient 53 trompé quelques caractères ardens, &c." Lettres p. 52. --- Page 248 --- 206 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. geen drie jaar later, toen diezelfde heer III. de Britfche regering overhaalde, om de 1790. onderwerping van cen gedeclte der landcigenaars van het eiland aan te nemen. De bewoners van de Kaap, en van eenige der westelijke kerspels 2 wachtten deze bekrachtigingen van hunne gevoelens niet af; want onmiddellijk na de afkondiging van het nieuwe ontwerp van rege-- ring, verzaakten zij alle gehoorzaamheid aan de Vergadering, en boden den Gouverneur ecn vertoog aan, waarin Zij de ontbinding van dezelve verzochten. Deze ftap konde niet anders dan aangenaain aan PEYNIER zijn, indien dezelve zelfs niet door den invloed van zijne eigene partij bewerkt was 5 en weldra bezorgde cene andere gebeurtenis hem de gelegenheid , naar welke hij blijkbaar verlangde, om tot eene openbare breuk te komen. Een zekere heer GALISONIERRE, bevelhebber van het liniefchip Léopard, toen in de haven van Port-au-Prince liggende, keurde openlijk de handelwijs van den Gouverneur en deszelfs aanhang goed; en hierop vond zijn volk goed, hunne gehoorzaamheid hem te onttrekken, en hem te noodzaken om het fchip --- Page 249 --- LAND DER ZWARTEN. fchip te verlaten; waarna zij het bevel aan den eerften Lieutenant opdroegen, HoorDST, III. klaarden, de bevelen der en verAlgemeene Ver- 1790. gadering af te wachten. De Vergadering, van zulk een offer in het niet afkeerig, zond geheel 27 July. hun, in erkentenis, een befluit van dankzegging toe, en beval hun, in naam.van de wet en den met het fchip op de reede te koning, daar tot nadere bevelen blijven, en einde zich in het te wachten. Ten bezit van deze vermeerdering hunner magt te handhaven, zij aan eenige lieden van hunnen gaven de vrijheid, om het aanhang gane in bezit te kruidmngazijn te Léonemen. Het is een onderwerp van gefchil geweest, of het volk van des heeren GALISIONIERRE's den aanhang, die de fchip door fteunde, vergadering onderomgekocht, dan of hetzelve door eene dier grilligheden, welke den ZOO dikwerf invloed op zeeliedreven hebben, zij gegeweest: : maar naardien het dat hunne volgende fchijnt, kennis der bewegingen buiten Vergadering zijn ZOO is het redelijk te gefchied, 9 - het eene noch het gelooven, dat noch andere de oorzaak weest is; maar dat zij geheel uit gecigene be- of hetzelve door eene dier grilligheden, welke den ZOO dikwerf invloed op zeeliedreven hebben, zij gegeweest: : maar naardien het dat hunne volgende fchijnt, kennis der bewegingen buiten Vergadering zijn ZOO is het redelijk te gefchied, 9 - het eene noch het gelooven, dat noch andere de oorzaak weest is; maar dat zij geheel uit gecigene be- --- Page 250 --- co8 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. beweging hebben gehandeld, zijnde er, IH. onder deze lieden, waarfchijnlijk mcerma1790. len cenige perfonen van veel mcer aangelegenheid, dan diegenen 2 welke hen blootelijk in hun gewoon bedrijf befchouwen, in ftaar zijn op te merken. Zulke toevallige gebeurtenisfen zijn het, die uitwerkfelen voortbrengen, welke het lot van gehecle landen beflisfen. De heer PEYNIER meende nu de middelen in handen te hebben, om de partij te befchuldigen, wier magt aan de zijne ZOO veel afbreuk deed. Terftond verklaarde hij, in eene afkondiging, de Vergadering ontbonden, dezelve van ontwerpen 2 om de volkplanting onafhankelijk te maken, befchuldigende, en dat zij zich verraderlijk, door het omkoopen van het volk, meester had gemaakt van een van des konings fchepen; verklarende al hare leden, met derzelver aanhangers, voor verraders der volkplanting, der Franfche natie en des konings, en zijn oogmerk, om hen ter verdiende ftraf te brengen, en vijandelijkheden tegen hen te beginnen. Hij had ZOO dra niet gedreigd, of hij poogde zijne bedreigingen ten uitvoer te brengen. Hij --- Page 251 --- LAND DER ZWARTEN. 209 Hij maakte gereedheid, om de oude orde HoorDsT. van zaken weder in te voeren, en verIII. voegde zich zelfs naar het naburige Kuba, 1790. om onderfland van vreemde troepen ; en hij gaf bevel aan MAUDUIT, om het Committé der wester Provinciale Vergadering, hetwelk door deszelfs aankleving aan de maatregelen zijner vijanden bij hem in het oog liep, bij gelegenheid dat het des nachts te Port-au-Prince vergaderd was, in hechtenis te nemen. Doch MAUDUIT vond hen door vier honderd man van de Nationale Guarde (voorheen de militie der volkplanting) befchermd, en vond zich genoodzaakt, daar hij zelf niet meer dan honderd man bij zich had, om na eene ligte fchermucfeling terug tc trekken, zonder iets anders te kunnen uitwerken, dan het nemen van het Nationale vaandel, hetwelk hij door het eene. of andere onwettige middel moet verkregen hebben, en waarmede hij in zegepraal aftrok. De Algemeene Vergadering riep het volk uit alle deelen der volkplanting te wapen, tot befcherming van deszelfs vertegenwoordigers; en dit ontbod fcheen algemeen met vaardigheid te worden gehoorzaamd. De I. DEEL. wes- kunnen uitwerken, dan het nemen van het Nationale vaandel, hetwelk hij door het eene. of andere onwettige middel moet verkregen hebben, en waarmede hij in zegepraal aftrok. De Algemeene Vergadering riep het volk uit alle deelen der volkplanting te wapen, tot befcherming van deszelfs vertegenwoordigers; en dit ontbod fcheen algemeen met vaardigheid te worden gehoorzaamd. De I. DEEL. wes- --- Page 252 --- 210 ST. DOMINGO, OF HET HCOFDST. wester en de zuider provincien gaven hare III. onbepaalde goedkeuring tc kennen, en zon1790. den onmiddellijk eene magt van twee duizend man naar den kant van Port-auPrince. Maar de Provinciale Vergadering van het noorden omhelsde de partij van den Couverneur, en zond hem ecn gedeelte der geregelde troepen, in dicn oord liggende, met eene bende van twee honderd Mulatten, tc hulp. Aldus ftonden de vlammen van den burgerkrijg onmiddellijk uit tc berften, en verwachtte men van beide kanten een' vreesfelijken frijd, toen er eene gebeurtenis voorviel, die denzelven voor het tegenwoordige voorkwam, en aan de algemeene zaken ecnen gunftiger kecr gaf, dan dezelve tot hier toc hadden genomen. Hct volk van Le Leopard, befloten hebbende naar Frankrijk terug te keeren, brage het fchip in den ingang der baai van St. Mark, om de vergadering berigt van hun vertrek te geven, en derzelver Depeches voor den koning en de Nationale Vergadering af te wachten. De Algemeene Vergadering was, in dit tijdfip, door de zickte en het vertrek van velen, tot be- --- Page 253 --- LAND DER ZWARTEN. CII beneden de honderd leden verminderd, en IlOoFDST. nam nog dagelijks af: zij hadden zich, 11I. in deze eerfte proeve 2 niet genoegzaam 1790. bedreven gevonden in de kunst van wetgeving, en hunne taak was van dag tot dag moeijelijker geworden. Voor het grootfle gedecite waren zij vaders van huisgezinnen, 2 en konden niet nalaten op té merken, dat er een ftorm grocide 2 in welken de meesten. hunner, indien niet zij allen, gevaar liepen van medegefleepe te worden. Wat ook. hunne. beweegreden geweest, en of het gedeeitelijk, of in het geheel niet, aan eene zekere uitfporigheid, welke men hun in dezen te last lege, toe te fehrijven zij; zeker is het, I dat vijf en tachtig leden der Algemeene Vergadering het oogenblikkelijke en onverwachte befluit namen, om zich van deze gelegenheid, tot het doen van eene reis naar Europa, te bedienen, ten einde hulp te verkrijgen in hunne voigende handelingen, en zich ten aanzien van het reeds gebeurde te regtvaardigen, 2 en tevens het vergieten van menfehenbloed voor te komen. Zij gingen, dienvolgens, aan boord 8Angu:tus. van het fchip Léopard op reis; en het - S 2 cer- zich van deze gelegenheid, tot het doen van eene reis naar Europa, te bedienen, ten einde hulp te verkrijgen in hunne voigende handelingen, en zich ten aanzien van het reeds gebeurde te regtvaardigen, 2 en tevens het vergieten van menfehenbloed voor te komen. Zij gingen, dienvolgens, aan boord 8Angu:tus. van het fchip Léopard op reis; en het - S 2 cer- --- Page 254 --- 212 Sr. DOMINGO, OF HET HOorDST. ecrite geluk, hetwelk hen bij hunne af1il. reis bejegende, was, dat Zij, voor het al1790. lereerst, , zeer algemeen werden bewonderd: gehecle menigten volgden hen tot aan het flrand met hare tranen en zegenwenfchen, en overal werden er gebeden opgezonden om dien voorfpoed, welken hun gematigd gedrag hen fcheen waardig te maken. De krijgstoerustingen werden wederzijds opgefchort. De hoofden van den aanhang des Gouverneurs befchouwden deze gebeurtenis met gemengde aandoeningen van verbazing en fehrik, en de heer PEYNIER hervatte bevende zijnen post. Aldus zoude men hebben mogen hopèn, dat de vrede ongeftoord blijven zou, gedurende den overtogt der leden naar Frankrijk, en tot dat men van den uitllag hunner reis berigt verkreeg; te meer nog, dewijl het achtergeblevene gedeelte zich met fchiklingen voor hun volgend gedrag bezig hield, en de Franfche regering ten nadeele van de Algemeene Vergadering 9 tegen derzelver aankomst, zocht in te nemen: doch naauwelijks was de eene oorzaak van berocrte weggeruimd, of er kwam eene anderc, van ecnen vijandelijker aard, en --- Page 255 --- LAND DER ZWARTEN. 213 en die minder wezenlijken grond had, in HOOFDST. derzelver plaats, het oproer van JA- Ill. KOB OGÉ, een' Mulat, wiens moeder eene 1790. koflijplantaadje bezat, omtrent dertig (En- 120ctober. Oproervan gelfche) mijlen van Kaap François. Ge- Ogé. durende zijn verblijf te Parijs, alwaar hij zich ter voltooijing van zijne opvoeding had onthouden, had hij, boven en bchalve de natuurlijke gezindheden aan zijne klasfe cigen, al de vooroordeelen ingezogen, welke men, te dezer tijd, in hét moederland, tegen de blanke planters koesterde. Met het genootfchap van de Amis des Noirs in eene verbindtenis gekomen zijnde, en opgeblazen door een hoog gevoelen van zijne eigene bekwaamheid, werd hij door ROBESPIERRE en- andere geweldige leden ligtelijk overreed, om zich te voegen bij ecne zamenzwering, die onderfteld werd reeds rijp te zijn in St. Domingo, en eeniglijk de bekwaamheden van een' ijverig' aanvoerder noodig te hebben, ter uitvoering van de begeerde ontwerpen ten behocve van de lieden van de kleur. Door hunne hulp gewapend, en met al den ingekankerden haat van zijnen aanhang bezield, landde OGÉ in St. Domingo 2 om- om zich te voegen bij ecne zamenzwering, die onderfteld werd reeds rijp te zijn in St. Domingo, en eeniglijk de bekwaamheden van een' ijverig' aanvoerder noodig te hebben, ter uitvoering van de begeerde ontwerpen ten behocve van de lieden van de kleur. Door hunne hulp gewapend, en met al den ingekankerden haat van zijnen aanhang bezield, landde OGÉ in St. Domingo 2 om- --- Page 256 --- 214 ST. DOMINGO, OF HET HCOrDST. omtrent twee maanden na het vertrck der IlI. Vergadering 2 en maakte onmiddellijk toc1.0. bercidfelen tot het aanvaarden van een ingebeeld opperbevel, waartoe hij van alle vercischten ontbloot was. Hij vond middel, om cene hoeveelheid wapenen en krigsvoorraad te brengen naar eene plaats, Grande Riviere geheeten, omtrent vijfticn (Engelfche) mijlen van de Kaap liggende, 2 alwaar zijn broeder de gelegenheid bezorgd had, om dezelve te ontvangen; en omtrent twee honderd aanhangers verzameld hebbende, 2 zocht hij nu glom misnoegen tC verwekken 3 hij fchreef op cen' gebiedenden toon aan den heer PeyNICR 9 zich beroepende op het Code Noir (), hetwelk men in den wind had geilagen, cn vorderende, dat hetzelve zou bekrachtigd worden, alsmede de uitfrekking van de voorregten, bij de blanten genoten 2 tot alle licden zonder onderfcheid. Hij nam de waardigheid van Befchermzer (Protector) der-Mulatten aan, en verklaarde zich gereed, om des noods de wa- (*) De wct tot befcherming der Zwarten, door LoDEnIR XIV. gemaakt. --- Page 257 --- LAND DER ZWARTEN. 215 wapenen tc hunnen behoeve aan tc grij- HoOFDST. III. pen. Hij flocg zijn kamp neder ter plaatfe, alwaar hij zijn magazijn van krijgsbe- 1790. hoeften had gevestigd, en benoemde zijne twee broeders, 2 benevens cenen anderen Mulat, van een wreed karakter, met 11ame MARK CHAVANE, tot zijne Lieutenants. Deze licden begonnen hunne ongeregelde bedrijven, met het vermoorden van twee blanke perfonen, welke zij tocvallig ontmoctten 7 en met dezulken van hunne cigene kleur, welke ongezind Waren om zich bij den opfland te voegen, met de uiterite wreedheid te ftraffen; eenen die zich verfehoonde, op grond dat hij cene vrouw en zes kinderen had, vermoordden zij met deszelfs geheele huisgezin. Gclukkiglijk was hun rijk van korten duur; want er werd eene bende geregelde trocpen, en de militie van de Kaap, algezonden, om hun kamp te omfingelen, waarna zij, na een' zwakken tegenfland, geheel werden verflagen ; velen hunner fmeuvelden, zestig werden gevangen gemaakt, en de opperhoofden ontvlugtten naar hct Spaanfche gedcelte des eilands. Dit oprocr, hoewel Z0O gemakkelijk geO 4 dempt, eene bende geregelde trocpen, en de militie van de Kaap, algezonden, om hun kamp te omfingelen, waarna zij, na een' zwakken tegenfland, geheel werden verflagen ; velen hunner fmeuvelden, zestig werden gevangen gemaakt, en de opperhoofden ontvlugtten naar hct Spaanfche gedcelte des eilands. Dit oprocr, hoewel Z0O gemakkelijk geO 4 dempt, --- Page 258 --- 216 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. dempt 2 veroorzaakte eene aanmerkelijke 111, verbittering tegen de lieden van de kleur, 1790. dic van hunnen kant , als of zij voor cene wedervergelding van wreedheden beducht waren 7 naar de wapenen grepen, en in verfcheidene deelen des eilands kampen oprigtten 2 welke alle, hoofd voor hoofd, aanzienlijker waren dan dac van OGÉ. De blanke inwoners verzamelden zich in aanmerkelljken getalle, om hun het hoofd te bieden. Maar Colonel MAUDUIT wist, door middelen, die niet algemeen bckend zijn, in cen gefprek, hetwelk hij alleen, en van niemand vergezeld, had met dc aanvoerders der Mulatten 2 in derzelver voornaamite kamp te Verrettes, hen te bewegen om onmiddellijk uit elkander te gaan. Verfchillende vermoedens koesterde men, ten aanzien van die middelen, welke men onderftclde niet zeer vereerende te zijn voor den heer MAUDUIT: doch het is zeker, dat dc Mulatten nict gchecl waren tevreden gefteld; want hun opperhoofd te dux Cayes, RIGAUD, verklaarde, dat 99 het cenc voorbijgaande en be29 driegelijke kalmte was, en dat er geen 97 beftendige vrede zoude zijn, voor dat 27 de --- Page 259 --- LAND DER ZWARTEN. 217 97 de eene volksklasfe de andere geheel had HooEDST. 2) uitgeroeid III. De opftand der Mulatten was niet ZOO 1790. dra voor de tweede maal gefmoord, ofer rees een, nieuw voorwerp van onlusten, verderfelijker dan een der vorige, en meer onverwacht. Dit was de aankomst van een Novenber. befluit der Nationale Vergadering, waarin de handelingen der Algemecne Vergadering van St. Domingo met groote bitterheid berispt, en dezelve van kwade gezindheid jegens Frankrijk, en van weder/pannigheid befchuldigd, al derzelver handelingen vernietigd 1, en derzelver leden voor altijd onbekwaam verklaard werden om wederom te dienen; met goedkeuring van het gedrag van den aanhang des Gouverneurs, en in het bijzonder van de noorder Provinciale Vergadering en Colonel MAUDUIT; en met het bevel, om eene nieuwe Coloniale Vergadering te vormen, volgens het beginfel des befluits van den 8ften van Maart, en der voorfchriften van den 28ften dier maand, en de bepaling, dat de leden, welke het eiland verlaten hadden, en (*) EDWVARDS, St. Domingn, p. 45. O 5 Gouverneurs, en in het bijzonder van de noorder Provinciale Vergadering en Colonel MAUDUIT; en met het bevel, om eene nieuwe Coloniale Vergadering te vormen, volgens het beginfel des befluits van den 8ften van Maart, en der voorfchriften van den 28ften dier maand, en de bepaling, dat de leden, welke het eiland verlaten hadden, en (*) EDWVARDS, St. Domingn, p. 45. O 5 --- Page 260 --- 218 Sr. DOMINGO, OF HET HOoFDST. en zich, nog te Parijs bevonden, Z0O lang JII. de nieuvve Vergadering het goedvond, zou1790. den in hechtenis blijven. Nog werd er in hetzelve aanbevolen het zenden van eene vermeerdering van krijgsmagt, ZOO in fchepen als landtroepen, naar dc volkplanting, tot mcerdere thijving van hct gezag der regering. De vije en tachtig leden der Coloniale Vergadering waren, bij hunne aankomst te Brest (den 3den van September), met de uiterfte cerbicdenis en oplettendheid, door lieden van allerlci rang ontvangen cn op de edelmoedigfte wijze van allerlei noodwendigheden voorzien: doch de heer PEYNIER was met ZOO grooten ijver werkzaam geweest, dat er reeds voor hen afgevaardigden van de Provinciale Vergadering van het noorden waren aangekomen, dic, met derzelver medehelpers, den geest van den heer BARNAVE, den ftaatsdienaar voor dit Departement 2 derwijze hadden ingenomen, dat zij tc Parijs allerlei O1waardige behandelingen ondervonden; verachtelijk van de balie der Nationale Vergadering weggezonden werden, en hun verzoek, om regen hunne vijanden te worden --- Page 261 --- LAND DER ZWARTEN. 219 den gehoord, geweigerd werd. Op den HoorDsT. I6den van October werd het verflag van III. hct Committé voor de volkplantingen over 1790. deze zaak, door den heer BARNAVE, deszelfs voorzitter, uitgebragt, en werden de leden in hechtenis genomen. Op de aankomst van dit befluit openbaarde er zich eene zeer algemeene verbaasdheid en verontwmarliging, en de denkwijs, die algemeen de overhand nam, verfchilde zeer veel van die, welke de Nationale Vergadering bedoeld had te doen geboren worden : MAUDUIT en zijn Regi- 1 mnent werden bij iedereen de voorwerpen van den bitterften hant. Veel kerspels wilden, ter zamenftelling van de nicuwe Coloniale Vergadering, geene andcre afgevaardigden zenden, omdat zij diegene, welke zich in' Frankrijk: bevonden, hielden voor hunne wettige vertegenwoordigers, de vernietiging van wier befluiten zij eenigijk aanmerkten als de herleving van het oude felfel van willekeurige regering. Of het gefchiedde uit bevreesdheid wegens deze achtereenvolging van onlasten, of op het verlangen der Nationale Vergade- Coloniale Vergadering, geene andcre afgevaardigden zenden, omdat zij diegene, welke zich in' Frankrijk: bevonden, hielden voor hunne wettige vertegenwoordigers, de vernietiging van wier befluiten zij eenigijk aanmerkten als de herleving van het oude felfel van willekeurige regering. Of het gefchiedde uit bevreesdheid wegens deze achtereenvolging van onlasten, of op het verlangen der Nationale Vergade- --- Page 262 --- 220 Sr. DOMINGO, OF HET ilOoFDST dering, blijkt niet: doch de heer PEYNIER III. gaf, te dezer tijd, tot groot genoegen van 1790. de meerderheid der planters. 2 zijn ambt over aan den heer, die na hem de cerfte Blanche- in rang was, den Generaal BLANCHELANlande GottFranfchen dienst, yerneur. DE, cenen veldoverfte in die het Gouverneurfehap mct uitftckende wakkerheid aanvaardde. Zijne cerite ambesverrigting was eene daad, welke men weinig had verwacht, namelijk het opcifchen der vlugtelingen van December. den opfand vail OGÉ van de Spanjaarden, welke dienvolgens uitgeleverd, en in de gevangenis tc Kaap François werden geplaatst, tot dat er regters zouden benocmd zijn, om hen te verhooren. Dit werd fpoedig in het werk gefteld; doch er verlicp met het regtsgeding een aanmerkclijke tijd, gedurende welken zij fcherp onderzocht, en cindelijk veroordeeld werden. OGÉ en zijn Licutenant CHIAVANE wer1791. Niaart. den gevonnisd, om ievende geradbraalt tc worden, en in dien ftaat op het rad den dood afte wachten. Zijne aanhangers, en onder dezelve cen zijner broederen, terwijl de andere niet gevonden was, werden, ten ge- --- Page 263 --- LAND DER ZWARTEN. getalle van twintig, tot de galg veroordeeld. OcÉ was geen HOoFDST, man, 2 bekwaam om het III. hoofd van eenen opftand te zijn. Zijne moeder het Dewijl 1791. vermogen bezeten had, om hem in Frankrijk als een heer te doen leven, ZOO had hij eene fijnheid van gevoel ingezogen, die met de wreedheden, aan eenen opfand verbonden 2 geheel onbeflaanbaar is; doch het fchijnt ook, dat hem perfoonlijke moed, en die getrouwheid aan zijne makkeren, ontbroken hebben, welke alleen in ftaat zijn, om eerbied voor man in zijne eenen omflandigheden in te boezemen. Toen, hij het vonnis zijner hoorde, fchreide hij regteren bitter, en fineekte de verachtelijkfte wijze om genade; op tot redding van zijn leven belovende, de verborgenheden van talrijke ke hij verzekerde dat de zamenzweringen, welhoofd volkplanting over het hingen, te zullen openbaren: tans konde hij deszelfs nogdoor middel verlenging flechts, van eene opfchorting voor vier en twintig uren 2 verwerven even tijds 9 maar genoeg, om eene korte verklaring af te leggen wegens feiten hooglte Van de aangelegenheid, indien men onmiddellijk acht op dezelve had geflagen; waar- welhoofd volkplanting over het hingen, te zullen openbaren: tans konde hij deszelfs nogdoor middel verlenging flechts, van eene opfchorting voor vier en twintig uren 2 verwerven even tijds 9 maar genoeg, om eene korte verklaring af te leggen wegens feiten hooglte Van de aangelegenheid, indien men onmiddellijk acht op dezelve had geflagen; waar- --- Page 264 --- 222 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. waarna hij ter ftraf werd geileept met eenc IlI. haastigheid, die men barbaarsch mag hee1791. ten, en eene onflarkundigheid, welke naderhand niet zonder gevolgen is gebleven. CHAVANE betoonde tot het uiterfte toe een' ongemeenen mocd, en verdroeg zijn lot, zonder zich eenen zucht te laten ontglippen. De perfonen, voor welke OGé zijne verklaring had afgelegd (RUOTTE en VERTIERRES 7 leden der noorder Provinciale Vergadering), waren aangefteld tot het onderzocken van de opfandelingen in het algemeen ; zij waren de oude orde van zaken toegedaan, en befloten, om welke reden, gelijk misfchien hierna zal gezien worden, het zij op de begeerte van den voornaamften ambtenaar in de regering der volkplanting, of van de noorder Provinciale Vergadering, is niet nanuwkeurig bekend, de onderrigting, door OGÉ medegedeeld, geheel te "onderdrukken, en berigtten, dat hij niets van aanbelang gezegd, maar zijn geheim, ZOO hij er een bezeten had, met zichzelven had begraven. Dat dit onwaarachtig was, zal hierna blijken. De --- Page 265 --- LAND DER ZWARTEN. 223 De kloekmoedige geest van den nicuwen HOOFDST, Gouverneur konde niet beletten, dat het ILI. volk de gevangenhouding Van hunne ver- 1791. tegenwoordigers in Frankrijk algemcen met misnoegen, en diegenen 2 aan welke hec oorfpronkelijk daarvan de fchuld gaf, met nog grooter afkeer befchouwde. MauDUIT bleef in den hoogften trap het voorwerp der algemeene verontwaardiging; onbewimpeld keurde men dat bedrijf te St. Mark af, hetwelk de Nationale Vergadering hare bijzondere goedkeuring waardig had geoordeeld; eene daad, daartoc behoorende, ftelde men met reden in een ongunftig licht voor : namelijk, dat hij eene bende der Nationale Guarde, gelijk boven verhaald is, derzelver vaandel afgenomen 2 en hetzelve in het geheel niet had terug gegeven. De geheele Nationale Guarde merkte deze berooving aan als eene beleediging van haar ligchaam, welke zij onmiddellijk zoude gewroken hebben, indien het oude Regiment van Portau-Prince niet Z0O uitftekend geweest was door zijne meerdere krijgstucht en gehechtheid aan zijnen bevelhebber, die het met goedheden overlaadde. Lang had hetzelve hem 2 en hetzelve in het geheel niet had terug gegeven. De geheele Nationale Guarde merkte deze berooving aan als eene beleediging van haar ligchaam, welke zij onmiddellijk zoude gewroken hebben, indien het oude Regiment van Portau-Prince niet Z0O uitftekend geweest was door zijne meerdere krijgstucht en gehechtheid aan zijnen bevelhebber, die het met goedheden overlaadde. Lang had hetzelve hem --- Page 266 --- 224 ST. DOMINGO, OF HET HooFDST. hem een bijzonder bewijs van achting geIIl. geven, door het aannemen van eene wit1791. te pluim, het welbekende teeken van koningsgezindheid, in plaats van de Nationale Cocarde. Het Regiment werd dienvolgens, ZOO wel als deszelfs Colonel, het voorwerp van den haat der gehecle gewapende magt, weike de nieuwe itaatsregeling was tocgedaan. Omtrent dezen tijd kwam er, met de fregatten Le Fougeux en Le Borée, eene verfterking van troepen uit Frankrijk, beftaande in twee Bataillons der Regimenten van Ariois en Normandic, welke manfehappen, eenige verftandhouding hebbende gehad met het volk van Le Léopard, het fchip, dat de Coloniale Vergadering naar Frankrijk had overgevoerd. , Z0O dra niet te Port-auPrince geland waren 2 of zij betoonden dezelfde verbittering tegen het Regiment van MAUDUIT 2 welke de Nationale Guardes lieten blijken. Zij behandelden de foldaten van dit Regiment als verraders, hetwelk, door de bijzonderheid van de witte pluim, in der daad werd bevestigd, en weigerden eenigerlei gemeenfchap met hetzelve te houden. Het gedrag --- Page 267 --- LAND DER ZWARTEN. drag der Nationale Guardes had hier toe onopgemerkt men tot IlOoFDST. gelaten: maar II, twee ahdere toen Regimenten, en dat wel welke uit het moederland die, 1791. men, zich tegen hen waren aangekodit een' verbonden, maakte zigebaren indruk op den der Officiers en der manfchappen. geest gonnen elkander met een Zij bewen aan te oog van wantrouzien, en de achting, welke hunnen vergoden bevelhebber zij hadden tot hier toë bewezen, bijkans als eene, aan te merken. Een misdaad ftond op ieders morrend misnoegen ne gelaat uirgedrukt, en hunhandelingen, waaronder ook het verachtelijke wegfmijten van de witte duidden geen gunftige pluim, gens den man, die, gezindheden aan jemaar weinig wcken te voren, de geheele wereld met-hen doorgetrokken zijn. MAUDUIT konde bewust van deze Was nict O1lomkecring, en van de waarfchijnlijkheid des gevaars; en hij maakte cenige fehikkingen, om het goede voelen van zijne getroepen te maar voor dat hij de procf herwinnen: hij Zoo branf, dat hij den ondernam, was deszelfs huisgezin Gotyerneur en drong, om den te nemen naar Kaap François, wijk I. DEEL. opdat dezelP ve deze Was nict O1lomkecring, en van de waarfchijnlijkheid des gevaars; en hij maakte cenige fehikkingen, om het goede voelen van zijne getroepen te maar voor dat hij de procf herwinnen: hij Zoo branf, dat hij den ondernam, was deszelfs huisgezin Gotyerneur en drong, om den te nemen naar Kaap François, wijk I. DEEL. opdat dezelP ve --- Page 268 --- 226 ST. DOMINGO, or HET IloOFDST. ve geen gevaar zoude loopen, van medeII. geilecpt te worden in zijnen ondergang; 1791. indien deze onvermijdbaar was; waarin de heer BLANCHELANDE, cenigzins laaghartig, toeftemde. Colonel MAUDUIT befloot, als cene cerfle poging tot bevrediging, het vaandel, die rampzalige oorzaak der afkeerigheid van zijne eigene trocpen 2 aan de Nationale Guardes terug te geven; en deed den voorflag, om, indien zij hem befchermen wilden, hetzelve, aan haar hoofd, met eigene handen naar de kerk tc dragen, alwaar het zoude bewaard worden. Te dien cinde deed hij cenc aanfpraak aan zijne granadiers, en zij beloofden, hem met hun leven tc zullen befchermen. Den volgenden dag bragt hij zijn voornemen ten uitvoer, onder het oog der gehecle burgerij van Port-du-Prince. Er ontflond cen luid gemor; doch er werden door de burgers (onder welke men zegt dat cr velen waren, welke hij grootclijks had verongelijkt) middelen beraamd, om alle ongelukken voor tc komen Hij had nu het vaandel (*) Het bedrijf van den braven BEAUSODRE, bij deze --- Page 269 --- LAND DER ZWARTEN. del op de beflemde plaats de zich gebragt, en keer- HOoFDST, om, ongerwijfeld meenende de III. gelukwenfchingen te zullen ontvangen van 1791. ne troepen, die hem Z0O dikwerf hadden zijgeliefkoosd, toen een uit den hoop hem overluid beval, de Nationale Guardes zijne kniën om op vergiffenis te vragen. Met veronrwaardiging deinsde hij op dit voorftel terug, en gezind, om hun liever leven dan zijne eer op te offeren, bood Zijn hun zijn' ontblooten boczem hij aan. In cen oogenblik fchenen honderd elkander te bajonetten met wedijveren, wie hem de fe wonden zoude dicpheel geven; en hij viel, gemet bloed bedekt, terwijl er zich nanuwelijks een arm van de menigte, welke hij ZOO dikwijls gelukkig had gemankt, hief om hem te redden, of eene flem opvan die ze gelegenheld, was te treffende, om met te worden vooi bijgegnan, Hij was door flilzwigen gewond, toen hij het Committé der Coloninle een fchot dering hielp verdedigen, in die ontmoeting, VergaMAUDUIT thans ecnigermate welke tans was hij, met een poogde te vergoeden: noggeévenaard, grootmoedigheid, maar zelden een der eerflen, welke, bij deze genheid, vooruit traden, en werd hij, in de verdedi- geleging van MACDCn's leven, met cenen fabel gewond, P 2 hij het Committé der Coloninle een fchot dering hielp verdedigen, in die ontmoeting, VergaMAUDUIT thans ecnigermate welke tans was hij, met een poogde te vergoeden: noggeévenaard, grootmoedigheid, maar zelden een der eerflen, welke, bij deze genheid, vooruit traden, en werd hij, in de verdedi- geleging van MACDCn's leven, met cenen fabel gewond, P 2 --- Page 270 --- 228 Sr. DOMINGO, oF HET Hoo"DST. die allen, welke Z0O dikwijls tot zijnen III. lof gefproken hadden, om rust te bidden 1791. voor zijne ziel De aanfchouwers, hoe ongenegen zij den gefneuvelden ook mogten geweest zijn, ftonden verftijfd van verbazing en afkcer. Niet tevreden met de uitblusfching van zijn leven, nict tevreden met de vernieling van zijn huis, cn van al wat hem tocbchoorde, vierde deze Inaghartige en verraderlijke hoop, wiens gedrag het te hopen is dat geene wederga heeft, zijnc woede den ruimen teugel, in het lijk van hunnen welecr beminden bevelhebber te fchenden; makende, door duizenderlei uitgezochte onmenfchelijkheden, dic gedaante affchuwelijk in den dood, welke bij haar leven altijd bemind en geéerd, en fomwijlen geéerbicdigd en bewonderd was geweest. Dit fhoode Regiment ontving het wel verdiende lot van al zulke laf- (") Twee Oficiers, met name (ALEFEAU en GERMAIN, verlicten, het zij tot hunne cer gemeld, hunnen Colonel niet tot het laatite oogenbik toe: maar hunne pogingen waren van geene kracht; el, terwijl de wocde der foldaten in een oogenblik tot den hoogflen trap fteeg, was er geen tijd om eenige voorbercidfelen te maken. --- Page 271 --- LAND DER ZWARTEN. lafhartige fchelmen. Het werd veracht zelfs bij die foldaten, welken HOOrDST. dienst meende het cenen III. de te doen, genoodzaakt om- 1791. wapenen neder te leggen, en naar Frankrijk gezonden, alwaar gevangen de onder deze of ftraf, hen gene gedaante, niet miste te treffen. Gedurende deze fchrikkelijke voer het bedrijven, genootfchap van de Vrienden der Zwarten voort, als het ware verfche brandftof ijverig om te bezorgen tot ontflc. king van een vuur in dit land, nieuwe ongelukkige eidit ontwerpen te fineden, welke oogmerk ten volle bereikten. De zitter van het Committé voorvoor de tingen te Parijs; de heer volkplanook, na den kloekmoedigen BARNAVE, had planters, erkend, dat alle ftrijd tegen de het moederland bemoeijingen van met derzelver inwendige fchikkingen behoorden op te houden. de voornaamfte leden Maar van dat en onder dezelve GREGOIRE, genootfchap, LA en BRISSOT, befloten anders; FAYETTE want de grondfag van hun ontwerp was, dat de nale NatioVergadering tot het middelpunt werd gemaakt, in overcenkomst met een hoofdfuk in her voorfchrift voor derzelver hanP 3 de- * derzelver inwendige fchikkingen behoorden op te houden. de voornaamfte leden Maar van dat en onder dezelve GREGOIRE, genootfchap, LA en BRISSOT, befloten anders; FAYETTE want de grondfag van hun ontwerp was, dat de nale NatioVergadering tot het middelpunt werd gemaakt, in overcenkomst met een hoofdfuk in her voorfchrift voor derzelver hanP 3 de- * --- Page 272 --- 230 Sr. DOMINGO, OF HET HooFDST. delingen, waarop ook hct befluit van den IIL.* Sften van Maart gegrond was. Dit voor1791, fchrift, in achttien artikelen beftaande, bepaalde, 99 dat ieder perfoon van vijf en 29 twintig jaar en daar boven, eigendom 27 bezittende, of twee jaar in de volkplan29 ting gewoond, en belastingen betaald 29 hebbende, bevoegd zoude zijn om te 99 flemmen in de verkiezing van de leden 27 der Coloniale Fergadering." Degenen, die deze bepaling, viak frijdig tegen het cigente befluit, waarbij dezelve gevocgd wos, doordreven, verzekerden, dat zij ceniglijk opzigt had op het voorregt van femming in de kerspels Vergaderingen ; want dewijl het bekend was, dat deze, onder de oude regering, ceniglijk uit blanken beftonden, ZOO hadden de Mulatten geenerlei gezindheid doen blijken, om zich in tc dringôn. Ten einde hen over te halen, om dir te doen, werd hun gelcerd, dat zij, niet uitgefloten zijnde, in kracht waren ingefloren, en door fterken aandrang haalde men hen cindelijk over, om afgevaardigden naar Frankrijk te zenden, tot het vragen van opheidering van de Nationale Vergadering, Dit WCS de hoofdzaak, welke men had verlangd; --- Page 273 --- LAND DER ZWARTEN. langd; want het bragt éen' detwist over de groote zaak openlijken te re-- HOOFDST. II. welken de aanfpraak der Mulatten wege, in op al de 1791. voorregten der blanken mede behandeld werd. De abt GRÉGOIRE befleedde betooverende zijne welfprekendheid aan dit onderwerp, met het gewone krachtdadige volg, en, of dit nict genoeg gede dood van Océ ware, werd te zelfder tijd bekend, en leverde een volkbehagelijk onderwerp voor het tooneel op. Allerlei gingen werden er aangewend, poom de eigenaars der volkplantingen in algemeene verfoeijing te brengen, met dat dat zij ten laatfte niet veilig in het gevolg, baar konden verfchijnen. open29 Laat de volk27 plantingen verloren gaan," 99 riep RopEsPIERRE, 2> liever dan daë wij onze beginfe22 len zouden opofferen !" GRÉGOIRE, ConDORCET, LA FAYETTE en BRISSOT, namen, die dikwerf de bewondering maakten, vereenigden zich allen gaande zen kreet. De Nationale met devergadering, eensklaps hare vorige handelingen, en de beginfelen welke zij erkend had, vergetende, kende aan het volk van de kleur 15 Mfei. 92 gelijke >> regten toc, als aan de blanke landeigeP # 22 naars, GRÉGOIRE, ConDORCET, LA FAYETTE en BRISSOT, namen, die dikwerf de bewondering maakten, vereenigden zich allen gaande zen kreet. De Nationale met devergadering, eensklaps hare vorige handelingen, en de beginfelen welke zij erkend had, vergetende, kende aan het volk van de kleur 15 Mfei. 92 gelijke >> regten toc, als aan de blanke landeigeP # 22 naars, --- Page 274 --- de 232 Sr. DOMINGO, OF HET HooFDST. 29 naars, tot het verkiezen van vertegenIil. 99 woordigers, en tot de ftem en zitting in 1791. 22 de regering der volkplantingen." Onmiddellijk verklaarde het Committé voor de volkplantingen te Parijs 2 hetwelk zich voorheen tegen de Algemeene Vergadering had aangckant, zich zelf nutteloos; en de afgevaardigden der volkplantingen weigerden, voortnan hunne opwachting bij hetzelve te maken. Dezc beflisfende ftappen hadden echter geene anderc uitwerking, dan dat hçt vertrek van dric bewindsmannen naar St. Domingo (welke cenigen tijd te voren waren benoemd, om deszelfs Zaken op cenen geregelder voet re brengen) door dezelve verhaast werd. De handelwijs der ambtenaren van de volkplantingen, welke zich in het moederland bevonden, vertoonden flechts eene flaauwe fchets van de fiappen, welke men in St. Domingo nemen zoude, op de aanlanding der eerJuntj. fte tijding van het latstgenomene befluit in dit land. Aldaar beftond toen eene verfchcidenheid van ftrijdige gevoclens, en Vail partijen, welke ecn? ingewortelden haat tcgen elkander koesterden : doch dit verecnigde hen allen tot één ligchaam. Bij het --- Page 275 --- LAND DER ZWARTEN. het ontvangen van het eerfte berigt twijfelden zij nog; maar fpocdig veranderde de HOOrDST. I11. cwijfeling in de uitzinnigheid der Al de verfchillende wanhoop. 1791, partijen zich tegen het moederland; vereenigden men oncwierp, men begon allerlei gemeldige de toebereidfelen. maatregelen; den tot het verbondsfeest van 14den Julij werden opgefchort; befloot den men de burgeréed te weigeren; op al fchepen, welke zich in de haven bevonden, werd beflag er in de noorder gelegd; en zeifs werd Provinciale een voorftel Vergadering, gedaan, om de Britfche in plaats van de Nationale vlag fchen; alie op te hijgchoorzaamheid aan de regering werd afgelegd, en. men zegt, dat het >2 volk van de kleur, gedreigd 7, >) dat men in de flraten hen wordende, op fchieten 2> zou, uit de ftad vlugtte, en in de bos- >? fchen en andere fchuilplaacfen >) zocht Eindelijk befloot veiligheid nieuwe algemecne Coloniale men, eene te verkiezen, welke, ten Yergadering derd zes en zeventig getalle van honleden, eerst tc Liogane bij- (*) Inquiry into the Caufe: ef the St, Doningo, Gc. 1792. Infurredion of P 5 ieten 2> zou, uit de ftad vlugtte, en in de bos- >? fchen en andere fchuilplaacfen >) zocht Eindelijk befloot veiligheid nieuwe algemecne Coloniale men, eene te verkiezen, welke, ten Yergadering derd zes en zeventig getalle van honleden, eerst tc Liogane bij- (*) Inquiry into the Caufe: ef the St, Doningo, Gc. 1792. Infurredion of P 5 --- Page 276 --- #34 ST. DOMINGO, OF HET HoornST. bijeenkwam, van waar dezelve verplaatst HI. werd naar Kaap Frangois, met het oogIT91. merk om na verloop van veertien dagen aldaar hare zitting te openen. Onder aile deze gebeurtenisfen blecf de algemeene Gouverneur, de heer BLANCHELANDE, cene faackundige nul, geenc andere magt overhoudende, dan om welflaanshalve zijne toeftemming te geven aan handelingen, welke hij konde beletten noch herfellen. Ilij gaf in cenen briéf aan des konings Aaatsdienaars ecn berigt van de onlusten, zijne vrces te kennen gevende, dat het genomene befluit bij de uitkomst, 22 het 79 doodvonnis van veel duizenden der in57 woncren 79 zijn zoude ; en van dezen brief zond hij een affchrift aan de Provinciale Vergadering, met ecne plegrige verzckering, dat, wanneer het befluit tot hem komen mogt, hij de uitvoering van hetzelve zou opfehorten. - Door de menigvuldige bewijzen van vijandelijkheid, welke de Mulatten allerwege ontvingen, verontrust, kwamen zij op verfcheidene plaatfen in gewapende benden bijeen; ZOO dat men voor nieuwe gevechten tusfchen hen en de blanken begon te vrec- --- Page 277 --- LAND DER ZWARTEN. vreezen: doch de laatften werden al te met gunftige verwachtingen zeer HOorDST. de van de aanftaan- III. bijeenkomst der Coloniale Pergadering 1791. vervuld, om op de anderen acht te flaan; en, in der daad, verkeerde men in de volle hoop op eene volmaakte alle bezwaren. ophefling van Gelijk men tot nog toe weinig zingen had gehad, tusfchen het verpoogewckene onheil, eene pas en het anderc.dar weder over het hoofd hing; ZOO rees er onder de ook, verwachting van vredelievende maatregelen, gegrond op de lende heilvoorfpelgevoelens der nieuwe eene nieuve Vergadering, ramp, welke, hoezeer men dezelve rceds lang had mogen verwachten, nog minder was vooruit gezien dan andere. De negers, cenige geruigen van de algemeene cpfchudding in de bemerkende volkplanting, cn dat, terwijl er ZOO veel oplettendheid, door het volk van de kleur moederland, aan het befteed werd, er te hunnen aanzien gecn voorftel was gedaan, behalve de melding, welke er nu en tot opfiering der dan, redevocringen, cn in lict voorbijgaan, van hun lijden gemaakt was; begonnen op eene verbetering van hunnen toe- bemerkende volkplanting, cn dat, terwijl er ZOO veel oplettendheid, door het volk van de kleur moederland, aan het befteed werd, er te hunnen aanzien gecn voorftel was gedaan, behalve de melding, welke er nu en tot opfiering der dan, redevocringen, cn in lict voorbijgaan, van hun lijden gemaakt was; begonnen op eene verbetering van hunnen toe- --- Page 278 --- 236 ST. DOMINGO, OF IET HooFDST. tocfland bedacht te worden, onder de nicuII. We fchikkingen, welke men thans invoer1791. de. Ongelukkig hebbende waargenomen 2 dat de cerfte flappen van hunne meesters, in al de twisten, in gewelddadigheden beflaan hadden, befloten zij diczelfde maatregeien te volgen, welke hun ccn' ZOO gewisfen voorfpocd beloofden, en tevens voor een volk in cenen ftaat van flavernij ZOO vcel behagelijks in zich hadden. Het kan niet ontkend worden, dat zij waarfehijniijk geen groot genoegen zullen gefehep: hebben, in te zien, dat de Mulatten eene vermeerdering van magt. verkregen, naardien dezen, volgens derzelver eigenc berigten, met hunne gewoonten gemeenzamer bekend, en van hunne neigingen beter onderrigt zijnde, altijd door de negers waren befchouwd als hunne geftrengfte mecsters ; en het is zeer waarfchijulijk, dat zij de negers met dezelfde of nog grootere geftrengheid behandelden, dan dic zij zelven van de blanken ontvingen. Hoe dit ook zij; terwi:l al de firijdige belangen in eene volmaakte kalmte fchenen tc rusten, verfpreidde er zich, op #3 Augus- cenen vrocgen morgen, vgor het aanbreken --- Page 279 --- LAND DER ZWARTEN. 237 ken van den dag, censklaps ccne bijflere HOnFDST. ontiteltenis op het verwarde berige, dat de III, flaven in de naburige kerspels opgeflaan, 1791. en bezig waren met het vermoorden der blanken en het in brand fleken der plantaadjen. Onmiddellijk verzamelde de Gouverneural de krijgsbevelhebbers; doch men konde niets zekers vernemen voor dat de dag aanbrak, wanneer de geruchten maar al te jammerlijk werden bevestigd docr de aankomst van eene menigte vlugtelingen, welke, ter naauwernood met behoud huns levens ontkomen, in de ftad befeherming fmeekten, en de bijzonderheden mededcelden. Uit deze lieden verftond men, dat de negers eener plantaadje, Noë geheeten, in het kerspel van Acul, de belhamels waren, veertien van welke, na de voornaamfte opzieners der plantaadje te hebben vermoord, gevolgd van de overige, zich naar de naast bijgelegene fpoedden, en aldaar dezelfde ijsfelijkheden herhaalden. De flaven van dit landgoed vereenigden zich oogenblikkelijk met hen, Het fcheen, dat zij als eenen maatregel van noodzakclijkheid hadden vastgefteid, dat zij niemand zouden la- , na de voornaamfte opzieners der plantaadje te hebben vermoord, gevolgd van de overige, zich naar de naast bijgelegene fpoedden, en aldaar dezelfde ijsfelijkheden herhaalden. De flaven van dit landgoed vereenigden zich oogenblikkelijk met hen, Het fcheen, dat zij als eenen maatregel van noodzakclijkheid hadden vastgefteid, dat zij niemand zouden la- --- Page 280 --- 238 ST. DOMINGO, OF IIET IIOOFDST. laten ontkomen; want zij maakten zulk een III. onderfcheid niet, als zij naderhand hebben 1791. in acht genomen. Dc heer CLEMENTS, cigenaar van de laatstgemclde plantaadje, onderging den dood door de handen van cenen man, welken hij met vecl liefde behandeld. 2 cn onlangs bevorderd had (althans befchouwde men dit ais cene bevordering) tot zijnen postrijder. Hetzelfde viel voor op de grootite plantaadje in de vlakte van de Kaap, namclijk dic van den heer GALIFET, de goede behandeling van wiens negers ecn fpreekwoord was geworden: nograns voegden zij zich allen bij den opftand. Bijna dezelfdc bijzonderheden hadden, te zelfder tijd, ook plaats op het goed van den heer FLAVILLE, weinig (Engelfehe) mijlen van de vorige gelegen, van hetwelk de vrouw cn drie dochters des opzieners, na dat men hem voor hare oogen vermoord had, werden weggelleept. Ilet deglicht ontdekte aan de verbaasde inwoners, dat de opfiand volgens een vooraf beraemd plan gefchiedde; want eenige partijen 7 om kondfchap ter ftad uirgezonden, werden welras gewaar, dat hij zich algemcen door de gehecle provin- --- Page 281 --- LAND DER ZWARTEN. 239 vincie uitftrekte; ook zag men fpoedig aan HoornsT. alle kanten de vlammen der brandende planIII. taadjen opgaan. Nu klom de fchrik der 1791. geheele burgerij tot den hoogften trap, en het gegil van vrouwen Cnl kinderen, welke, onder het hand over hand toenemen der ijsfelijkheden, in eene verbijstering van zinnen van deur tot deur liepen, elkander wanhopend vragende wat hun lot Zijn zoude, leverde ecn allerdecrlijkst tooneel De mannen wapenden zich, en de Alge- op. meene Vergadering gaf den Gouverneur het bevel over de Nationale Guardes. Zoo dra men in ftaat was, om eenig plan te beramen, werd er befloten, de blanke vrouwen en kinderen aan boord der fchepen in de haven te zenden; werwaarts ook de bekwaamfte huisnegers uit de flad in bewaring werden gebragt, uit vrecze, dat zij in cene verraderlijke verliandhouding faan mogten. De eerfte maatregel 2 welken men nu nam, had opzigt op eene aanzienlijk ligchaam Mulatten in de ftad, die, hoewel zij zich in de vorige twisten niet gemengd hadden, onmiddellijk bij de lagere klasfen van het blanke volk als voorwerpen van der- ers uit de flad in bewaring werden gebragt, uit vrecze, dat zij in cene verraderlijke verliandhouding faan mogten. De eerfte maatregel 2 welken men nu nam, had opzigt op eene aanzienlijk ligchaam Mulatten in de ftad, die, hoewel zij zich in de vorige twisten niet gemengd hadden, onmiddellijk bij de lagere klasfen van het blanke volk als voorwerpen van der- --- Page 282 --- 240 Sr. DOMINGO, OF IIET IlOOFDST. derzclver wraak werden aangezien : weshalIII. ve de Vergadering het noodzakelijk achtte, 1791. hun befcherming te verlcenen. Deze omflandigheid werd het middel tot cene aangename verzoening; want in vergelding boden al de bekwame mannen onder hen zich zeiven aan, om tegen de oproerigen uit te trekken, hunne vrouwen en kinderen als gijzelaars voor hunne getrouwheid achterlatende. Zij werden dienvolgens in de militie opgefchreven; cn cr greep, tot cene zekere hoogre, cen wederzijdsch vertrouwen tusfchen hen en de blanken plaats. Zoo vcel zcelieden, als er van de fchepen konden gemist worden, werden.er bij de inwoners gevoegd, en al de manfchappen in den vorm van een regelmatig gewapend ligchaam gebragt; waarna de heer DE FOUZARD, cen Oflicier, dic zich in Noord Amerika had onderfcheiden, het bevel over eene'bende militie en linictroepen op zich nam, met welke hij nittrok, om op het grootfle ligchaam der oprocrigen in de nabuurfchap ecnen aanval te doen. Dezen hadden post gevat op de plantaadje van den heer LATOUR, ten getalle van 4,000 negers, van welke cen groot gedeeltc werd ver- --- Page 283 --- LAND DER ZWARTEN. C41 veritrooid: doch derzelver plaatfen door cene Zoo ontzaggelike, werden HoorDST, grocijende fleeds aan- III. DE FOUZARD menigte vervangen, dat de heer 1791. zich genoodzaakt vond, terug te wijken. De zwakheid der om pligtte den flad vermaatregelen Gouvernenre om zich enkel tot dat hij- middelen van verdediging te bepalen, tot konde uitvinden, tot verfterking van den cenigen nog in zijne magt had: post, welken hij tijdfip naar Kaap ZOO de negers op dit rukt, hadden zij de François flad waren voortgeen naar hun believen allerlei ligtelijk innemen, den kunnen plegen. buitenfporigheOp de rivier, die den de vlakte ten oosten grooten weg van fneed, van de flad doorop welke plaats een veer eene drijvende was, werd batterij van zwaar op fehuiten geplaatst, gefehuc ftand befchermd op eenen korten afdoor twee kleine op den anderen voornaamften kampen; over Haut Du Cap weg, welke zienlijke bende loopt, vatte ecne aanfehut voorzien, troepen post, van zwaar gezijde met terwijl de ftad aan de landeene fterke fehe Ruiters Dallifade en Spaanal de fehepen omringd was; en er werd op I. DEcL. beflag gelegd, ZOO om een' Q vei- korten afdoor twee kleine op den anderen voornaamften kampen; over Haut Du Cap weg, welke zienlijke bende loopt, vatte ecne aanfehut voorzien, troepen post, van zwaar gezijde met terwijl de ftad aan de landeene fterke fehe Ruiters Dallifade en Spaanal de fehepen omringd was; en er werd op I. DEcL. beflag gelegd, ZOO om een' Q vei- --- Page 284 --- 242 ST. DOMINGO, OF HET IlOOFDST. veiligen aftogt, als den bijftand der zeelieIII. den, te behouden. Al de inwoners, zon1791. der ondcrfcheid, arbeidden aan de verfchanfingen. Men gebruikte alle mogelijke middelen, om, Z0O het cenigzins veilig gefchieden konde, de tijding van den opftand allerwege mede te declen, en er werden verfchcidene kampen opgerigt, om deszelfs voortgang te fluiten: doch die van Grande Rivière en Dondon werden door de negers, bij welke zich Mulatten hadden gevocgd, aangevallen, cn na een' feherpen frijd, gevolgd van eene groote flagring, veroverd. Dc blanken, die uit Dondon ontkomen waren, namen den wijk naar het Spaanfche grondgebied. De gchecle vlakte van de Kaap, en de landftreck van Grande Rivière, waren nu in de magt der oprocrigen, en aan derzelver woede overgelaten; ; ZOO waren ook de de rampzalige inwoners, welken geene hulp kon worden tocgebragt, en die derhalve allerlci mishandelingen, welke cene verwilderde losbandigheid verzinnen konde, ondergingen, tot dat de dood, in dezen toeftand eene weldaad, doch met mcer dan ge- --- Page 285 --- LAND DER ZWARTEN. gemeene martelingen vergezeld, het toonecl voor hen befloor. HOoFDST. T III. Weinig wordt het nut der bevorderd, door eene gefchiedenis 1791. verfcheidene befchrijving van de wijzen van martelen, welke door de woeste oprocrigen den, of door het mededeelen verzonnen wervan allergrofite der verhalen of zwangere fchendingen van maagden derzelver vrouwen, voor de oogen van ftervende doch het is zeer echtgenooten of ouders: in befchaafde te betreuren, dat men het, ftaten, immer te achten, eenigerlei foort noodig fchijne voor het oog van van marteling lage en len te' doen uitvoeren; onbefchanfde zietooningen, welke want dit zijn verlevendig in het blijven, en- het hart verftalen geheugen doeningen, welke de tegen die aantrekken onzer fterk/prekendite kenden om te natuur uitmaken. Er is revreezen, dat de plegers dezer verfehrikkelike wanbedrijven ren geweest van het geruigen Wadoor anderen, befpotten der ellende die zich boven een zoodanig gedrag verheven mocsten betoond ben, door de Goddelijke hebgenade en eigenfchappen van fchen, wier menschlievendheid; door menlosbandige verkeering met hunQ 2 ne kendite kenden om te natuur uitmaken. Er is revreezen, dat de plegers dezer verfehrikkelike wanbedrijven ren geweest van het geruigen Wadoor anderen, befpotten der ellende die zich boven een zoodanig gedrag verheven mocsten betoond ben, door de Goddelijke hebgenade en eigenfchappen van fchen, wier menschlievendheid; door menlosbandige verkeering met hunQ 2 ne --- Page 286 --- - 244 ST. DOMINGO, or HET HOOFDST. ne flavinnen geenen indruk konde achterlaHI. ten, bekwaam om die voorwerpen te weder1791. houden van wranknemingen en wedervergelding, wanneer zij er gelegenheid toc vonden, te meer, daar de meerdere aantrekkelijkheid, welke zij boven andere bezaten, ceniglijk had gedicnd, om haar te on-, gelukkiger te maken. Doch het is aangenaam, deze fehrikkelijkheden te verzachten door het verhaal van cen voorbecld van trouwe, en hartelijke zorgvuldigheid, in eenen der opgeftane negers, hetwelk recds mcer verhaald, maar nict dicp in de gemoederen der menfchen, onder allerlci ftanden des volks, kan worden ingeprent. Ik zal mij van des heeren EDWARD's woorden bedienen, omdat ik geene cchtere bron weet, om mij op te berocpen. 22 Mijn heer en mevrouw BAILLEN, benevens humne dochter en fchoonzoon, en twee blanke bedienden, op cene bergplantaadje, omtrent dertig (Engelfche) mijlen van Kaap Frangois, hun verblijf houdende, kregen het berigt van den opfland door eenen hunner eigene flaven, die zelf in de zamenzwering was, maar beloofde, indien mo- --- Page 287 --- LAND DER ZWARTEN. mogelijk, het leven van zijnen meester en HOoFDST. deszelfs huisgezin te zullen redden. On- III. middellijk geene kans ziende om hen te doen 1791. ontkomen, bragt hij hen in cen nabij gelegen bosch, waarna hij heenging, en zich bij de oproerigen voegde. In den ften nacht vond hij cergelegenheid, om hun levensmiddelen uit het kamp der te brengen. Den oproerigen volgenden nacht kwam hij nog eens met eenen nieuwen voorraad, doch verklaarde, dat het buiten zijn mogen zijn zoude, hun vereenigen bijfand mccr te verleenen. Vervolgens zij in drie niets vernamen dagen van den neger: maar na verloop daarvan, kwam hij weder, onderrigite het huisgezin, en moesten welken weg zij nemen, om bij eene rivier te komen, die hen naar Port Margot zou, hun verzekerende, dat brengen kere plaats in de zij op eene zerivier, welke hij befchreef, een fchuitje zouden vinden. Zij zijne aanwijzingen, vonden het volgden kwamen er behouden in, fehuitje, en de fhelheid maar werden door van den ftroom omver pen, en 2chtten het, het beste, gewornood ontkomen re naauwerzijnde, naar hunne fchuilplaars in de gebergten terug tc keeren. De Q 3 ne- op eene zerivier, welke hij befchreef, een fchuitje zouden vinden. Zij zijne aanwijzingen, vonden het volgden kwamen er behouden in, fehuitje, en de fhelheid maar werden door van den ftroom omver pen, en 2chtten het, het beste, gewornood ontkomen re naauwerzijnde, naar hunne fchuilplaars in de gebergten terug tc keeren. De Q 3 ne- --- Page 288 --- 246 Sr. DOMINGO, Or HET HOOFDST. neger, angftig voor hunne veiligheid beIII. kommerd, fpoorde hen nog eens op, en 1791, wees hun een gedcelte der rivier aan, waar dezelve breeder was, hun verzekcrende, dat hij daar cenc boot voor hen had bezorgd, maar met bijvoeging, dat dit de laatfte poging was, welke hij konde doen, om hen te redden. Zij gingen derhalve: maar, de boot niet vindende, rekenden zij zich zelven verloren, wanneer de getrouwe neger I nog cenmaal verfcheen, als hun befchermengel. Hij bragt hun duiven, ander geyogelte en brood, en geleidde de familie, met langzamc marfchen, bij nacht, langs de boorden der rivier, tot dat Zij binnen het gezigt der kani van Port Margot waren; alwaar hij, hun gezegd hebbende, dat zij zich geheel buiten gevaar bevonden, voor altijd affcheid nam, en hcen ging om zich bij de oproerigen te voegen. Dit huisgezin had zich negentien dagen in de bosfchen onthouden, 99 (*) Na dat de Kaapfad ZOO goed mogclijk verflerkt was, kwam de Gouyerneur, met tocftemming van de Coloniale Vergadering, tot (") EDWARDS, Ilist. Chap. VI. p. 75. --- Page 289 --- LAND DER ZWARTEN. 247 tot het befluit, om weder aanvallende krijgs- HOOFDST, bedrijven tegen de oproerigen te beginnen; III, weshalve cene kleine magt, onder bevel 1791. van den heer ROUVRAY, ecn kamp in het ooster gedeelte der vlakte betrok, op cene plaats, Roucooa geheeten. Te zelfder tijd nam eene bende negers bezit van de voornaamfte gebouwen op het goed van den beminnenswaardigen heer GALIFET, en te op de muren cen aantal flukken plantzwaar gefchut, welke zij uit de verfcheidene havens aan de kust hadden gekregen. In dezc verfchanfing begonnen zij eenige geoefendheid in het geregelde' gebruik der wapenen te betoonen; ; en hoewel zij, in de fchermutfelingen 2 zelden langer ftonden, dan om ecne volle laag te geven en te ontvangen, herhaalden zij dezelve wakkeren altijd met moed, en met dien uitflag, dat zij de blanken in eene geftadige onrust hielden, en het land verwoestten. Toen hun eerfte voorraad van krijgsbehoeften was uitgeput, ontdekte men, dat zij nieuwen tocvoer uit des konings tuighuis ontvangen hadden, door eenige negers van Kaap Frangois; en weldra begonnen kleine Amerikaanfche fchepen ecnen levendigen handel Q 4 in altijd met moed, en met dien uitflag, dat zij de blanken in eene geftadige onrust hielden, en het land verwoestten. Toen hun eerfte voorraad van krijgsbehoeften was uitgeput, ontdekte men, dat zij nieuwen tocvoer uit des konings tuighuis ontvangen hadden, door eenige negers van Kaap Frangois; en weldra begonnen kleine Amerikaanfche fchepen ecnen levendigen handel Q 4 in --- Page 290 --- 248 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDST. in dit arcikcl met hen, a hetwelk zij hun I1I. bragten voor dc fuiker cn rum van hunne 1791. mcesters. In twee maanden van den opftand, waren er mcer dan twecduizend blanke perfonen, van allerlci ftand en jaren, omgekomen; het bleek, dat twaalf honderd familien 99 uit den overvloed tot zulk eenen flaat van ellende waren vervallen, dat Zij, zclfs ten aanzien van klecding en onderhoud, gehecl van de liefdadighcid van het algemeen ofvan bijzondere perfonen afhingen n;" en cr waren honderd cn tachtig fuiker-, en omtrent negen honderd koffij- en indigo plantaadjen vernield, en de gebouwen door vuur vertecrd, Van de zijde dcr oproerigen rekende men, dat er mcer dan tien duizend waren omgekomen in de onderfcheidene gevaren, aan hunne ijsfelijke manier van oorlogvoeren verknocht, behalve verfcheidene honderden, door den arm des geregts. Het is tc beklagen, dat er eene wedervergelding van wreedheden tegen alle gevangene oproerigen geoefend werd; wane daarmede kon men toch geen voordeel tocbrengen aan degenen, welke reeds geleden hadden, en licp men gevaar, om de ellen: den --- Page 291 --- LAND DER ZWARTEN. den der 's ongelukkigen, 2 die naderhand in HOoFDST. vijands handen mogten vallen, III. ter te maken. Het voorbeeld nog groovan eene 1791. itrafoefening aan de Kaap is dikwerf gebragt door den heer, die bijzelve is geruige van degeweest. Ik kan mij nict volkomen vereenigen met zijne zijdelingfche hekeling van die ongelukkige ke een' zekeren perfonen, wel. trap van den dood hunner voldoening, bij vijanden, lieten want dit gevoel is bij zulk blijken. ; heid cene gelegenmocijelijk te onderdrukken, en, hoeZeer' ik dezelve beklang, kan ik toch de noodzakelijikheid van zulke bij zulke gelegenheden, firafoefeningen, men bedoelt niet ontkennen: : den met dezelve geen feest voor wijsgeer; maar zij zijn eene voldocning voor diegenen, wier dienften, nig ook hunne hoedazijn aandoeningen en gevoclens mogen, van alle verlichte paatkundigen, bij alle gelegenheden, plegen behooren en geéerbiedigd te worden. 22 Twee van deze zegt de heer ongelukkige menfehen, 1 venfier EDWARDS, >9 werden onder het van des fehrijver zijne oogen, op deze kamer, en voor wijze gemarteld, woensdag den 28fen van op September, 1791. Q 5 Zij oclens mogen, van alle verlichte paatkundigen, bij alle gelegenheden, plegen behooren en geéerbiedigd te worden. 22 Twee van deze zegt de heer ongelukkige menfehen, 1 venfier EDWARDS, >9 werden onder het van des fehrijver zijne oogen, op deze kamer, en voor wijze gemarteld, woensdag den 28fen van op September, 1791. Q 5 Zij --- Page 292 --- 250 Sr. DOMINGO, OF HET IooFDST. Zij werden verpietterd op twce ftukken III. houts, kruiswijze geplaatst. Een hunner 1791. ftierf na het ontvangen van den derden flag op zijne mang, na dat beidc zijne armen en beenen reeds op twee plaatfen waren gebroken; de twee eerfte flagen verdroeg hij, zonder kermen. De andere onderging cen harder lot. Toen de fcherpregter, na zijne becnen en armen te hebben gebroken, hct werktuig opligtte, om hem den laatften fag op de borst te geven, dic, omdat hij den misdadiger uit de pijn verlost, dc genadefag wordt genoemd, fchrecuwde het gemeen, met de wreedheid van Kannibalen: Hloud op (Arretéz)! en noodzaakte hem, om zijn werk onafgedaan te laten. In dezen toeftand werd dic rampzalige, met zijne dubbel gebrokene ledematen, op cen wagenrad gelegd, hetwelk horizontaal was geplaatst, met het eene cinde van de as in den grond geftoken. Hij fcheen ten volle bij zijne kennis te zijn, doch flaakte geen' zucht. Na cen verloop van veertig minuten traden cenige Engelfche zeelieden, die aanfechouwers van het treurfpel waren, toe, Cil wurgden hem uit barmhartigheid. Wat betreft al de Franfche aanfchouwers (en d, hetwelk horizontaal was geplaatst, met het eene cinde van de as in den grond geftoken. Hij fcheen ten volle bij zijne kennis te zijn, doch flaakte geen' zucht. Na cen verloop van veertig minuten traden cenige Engelfche zeelieden, die aanfechouwers van het treurfpel waren, toe, Cil wurgden hem uit barmhartigheid. Wat betreft al de Franfche aanfchouwers (en --- Page 293 --- LAND DER ZWARTEN. (en onder dezelve waren veel lieden fatfoen, die uit de venfters van HoorDsT. hunner boven- 1II. kamers naar dit fchouw/pel doet mij leed te zagen); het 1791, moeten zeggen, dat daar met de grootst zij mogelijke en koclbloedigheid bednardheid zelfs bij tockeken. Mij is gezegd, dat eenige Dames het medelijden, door de Engelfehen (*) bij het lijden (") Zal de fchrijver dezes werks ook dienen, wanneer hij het waagt, tot berisping veryan welke het hem eer van eene fekfe, teekenen, te dezer moeijelijk valt eenen vlek aan te fchien, onder deze plaats aan te merken, dat er misongelukkige fchoone resfem, niet eene was, of zij had, door de manfchouwewelke thans voor hare oogen waren, flagtoffers, broeder of zuster, of eenige vader of moeder, trekkingen in het andere der dierbaarfte bemenfchelijke leven, wanhoop, met wraak verloren; en dat eene gemengd, de plaats innam van liezen? zachtgevoeligheid, Deze te fijn naar mate van hare vermet plaats behoeft niet opgevuld te worden voorbeelden, welke bij iedereen in het gen zijn, van de verandering, welke geheudigheden als deze, in de beste er, door omftanwordt te wege gebragt; en terwijl de gemodsgeficldheid ting van zijnen lof gretiglijl: fchrijver de fchatdoor zijne brave offert aan het medelijden, hij niet landslieden in dit geval betoond, kan hen misfchien vergeten, dat de inwoners van Sr, Dominge zullen gezien niet altijd in een eyen Z0o gunfig licht hebben; Zo0 dat dit sfitekende, gevoegd bij anwordt te wege gebragt; en terwijl de gemodsgeficldheid ting van zijnen lof gretiglijl: fchrijver de fchatdoor zijne brave offert aan het medelijden, hij niet landslieden in dit geval betoond, kan hen misfchien vergeten, dat de inwoners van Sr, Dominge zullen gezien niet altijd in een eyen Z0o gunfig licht hebben; Zo0 dat dit sfitekende, gevoegd bij --- Page 294 --- 252 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDsT. den dier ellendige misdadigers betoond, III. met ecne zeer onbetamelijke boerterij be1791. fpor hebben." (*) Terwijl wij van het verblijf des heeren EDWARDS aan de Kaap melding maken, mogen wij nict nalaten, te dezer plaats te herhalen her verflag 2 hetwelk hij geeft van hct voorkomen van het eiland, in het oog cens vreemdelings, tc dier tijd. Hij was van Jamaika terug gekomen met de zaakgelastigden, die derwaarts, ZOO als ook naar de onderfcheidene naburige mogendheden, waren gezonden met verzoek om onderftand in troepen, wapenen, krijgsbehoeften en levensmiddelen; ingevolge waarvan Admiraal AFFLECK de fregatten Blonde en Daphne bevel gaf, om naar die plaats te zeilen, ten einde de oproerigen in ontzag te houden. 25 Wij landden aan," zegt hij, 59 în de haven van Kaap François, des avonds van den bij de andere omftandigheden, zeer wel een, misfehien fuiptrekkend, gelach kan veroorzaakt hebben. Het is noodig, cen vrangfuk, het karakter cener natie betreffende, van aile kanten te befchouwen. (*) EDWARDS, Ilist. Chap. VI. P. 78. --- Page 295 --- LAND DER ZWARTEN. den 26ften van September, en het ecrile voorwerp, hetwelk onze HoorDsT. Iil. der het opmerking, onnaderen, tot zich trok, was een 1791. verfchrikkelijk tooneel van verwoesting door brand. Dé uitnemende vlakte, in de nabuurfchap van ode Kaap, was met asch overdekt; en de heuvelen van rondom toonden ons, ZOo ver het veroog konde reiken, aan alle kanten nog rookende puinhoopen, en huizen en plantandjen, dat oogenblik nog in brand flaande.: op was een verfehrikkelijker Her gezigt, dan de verbeelding van iemand, die aan zoodanig een tooneel niet gewend is, zich telijk kan voorftellen. ligder ftad, op het ftrand Dc inwoneren den al-hunne verzameld, vestigden in het aandacht op ons, en wij landmidden van eene menigte aanfchouwers, die met opgehevene handen en fchreijende oogen hunne verlosfers in zulk een licht befchouwden (want kom zij ons) welheetten, en het luide gejuich Vivent les Anglois klonk aan alle kanten. 7, De Gouverneur van St. dier tijd was de Domingo te ongelukkige BLANCHELANDE, veldmaarfchalk in Franfchen die narierhand op het fchavo: is dienst, omgekomen, hevene handen en fchreijende oogen hunne verlosfers in zulk een licht befchouwden (want kom zij ons) welheetten, en het luide gejuich Vivent les Anglois klonk aan alle kanten. 7, De Gouverneur van St. dier tijd was de Domingo te ongelukkige BLANCHELANDE, veldmaarfchalk in Franfchen die narierhand op het fchavo: is dienst, omgekomen, --- Page 296 --- 25+ ST. DOMINGO, OFf HET HOOFDST. men. Hij bewees ons de eer, van ons op III. de kaai te ontvangen. Bevorens had eert 1791. Committé der Coloniale Vergadering, vergezeld van tles Gouverneurs cenigen zoon, $ cen' beminnelijk' en welopgevoed' jongman, zijne opwachting bij ons gemaakt aan boord van The Blonde; en wij werden onmiddellijk naar de plaats harer bijeenkomst geleid. Hct tooncel was treffend en plegrig. Dc zaal was prachtig verlicht, en al de leden verfchenen in rouwgewaad. Er werden ftoelen voor ons gezet binnen de balie, C11 na dat de Gouverneur plaats had genomen aan dc regter hand van den voorzitter, fprak de laatite ons aan in cene fierlijke en aandoenlijke redevoering, waarvan hier ecne overzetting volgt, ZOO letterlijk als het taaleigen der beide talen toeliet dezelve te maken: 99 22 Wij hebben niet mis gerekend, mijne heeren, toen wij ons vertrouwen op uwe edelmoedigheid vestigden: maar naauwelijks konden wij ons vleijen met de hoop, dat gij ons nict allcen onderftand zenden, maar ook in perfoon tot ons komen zoudet, om ons te vertroosten. Zonder aarzcling hebt gij de vrecdzame genoegens van uw huisfe- --- Page 297 --- LAND DER ZWARTEN. felijk geluk verlaten, om in de onheilen van vreemdelingen te komen HOorDST, IIL. uwe tranen met de onze deelnemien, te en Tooneclen Van ellende vermengen. 1791, (van welker aanfehouving Zij, die het ongeluk niet kennen, doorgaans afkeerig zijn) hebben gevoclens niet onderdrukt. wwe lig Gij zijt gewilgeweest, om 11, met eigene de volle oogen, van uirgeftrekcheid onzer, te verzekeren, en in onze wonden rampfpoeden den zamen balfem te heilgieten van uwe aandoenlijkheid en uw medelijden. 2> 22 Gij zult bevinden, dat de van onze rampen., welke fchilderij voor u. was opgehangen, bij de wezenlijkheid der kort fchiet. Her zaak te velden groen, waarmede onze onlangs verfierd waren, is niet meer zigebaar; door de vlammen van hare kleur beroofd, en in eenen puinhoop door de veranderd verwoestingen van den oorlog, leveren onze kusten geen ander op dan dat van eene wildernis, fchouw/pel De zinnebeeldige kleederen, welke wij aan onze perfonen dragen, Zijn de teekenen zen rouw over het vérlies van Onlren, die onzer broedeovervallen, en wreedelijk vermoord werden, door de oprocrigen. 22 22 Bij ofd, en in eenen puinhoop door de veranderd verwoestingen van den oorlog, leveren onze kusten geen ander op dan dat van eene wildernis, fchouw/pel De zinnebeeldige kleederen, welke wij aan onze perfonen dragen, Zijn de teekenen zen rouw over het vérlies van Onlren, die onzer broedeovervallen, en wreedelijk vermoord werden, door de oprocrigen. 22 22 Bij --- Page 298 --- 256 Sr. DOMINGO, OF IIET HOOFDST. 79 9> Bij het fehijnfel van den algemecIII. nen brand, dic ons van alle kanten omringt, 1791. houden wij thans onze raadplegingen ; wij zijn genoodzaakt, om den geheclen nacht door, gewapend en op onze hoede, op tc zitten, ten einde den vijand af te weren van ons heiligdom. Sints langen tijd waren onze harten door drocfenis nedergebogen; dezen dag gevoelen zij, voor de cerfte maal, dc licfelijke aandoeningen van genoegen, daar wij u in ons midden zien. 2> 22 Edelmoedige cilanders! magtig heeft de menschlievendheid op uwe harten gewerkt; - gij hebt de cerftc opwellingen uwer grootmoedigheid opgevolgd, in de hoop om ons aan den dood te ontrukken; want tc laat is het reeds, om ons voor ellende te behoeden. Welk een afftekend onderfchcid tusfchen uW gedrag Cll dat van anderc natien! Wij zullen van uwe menschlievendheid gebruik maken: maar de dagen, welke ons, door uwe verlosfing, overfchicten, zullen nict genoeg zijn, om onze dankbaarheid te betoonen; onze kinderen zullen dezelve in gedachtenis houden. 29 >2 Ilct herborene Frankrijk, niet vooruitziende, dat zulke onheilen ons konden over- --- Page 299 --- LAND DER ZWARTEN overvallen, heeft geene maatregelen men, om ons voor derzelver geno- HOorDST. III, behoeden: met wat gevolgen te verwondering zal het 1791. vernemen, dat wij, zonder uwen niet meer zouden bijfland, beftaan, als de van eenige natie! beziting 195 2> De zaakgelastigden, door het ciland Jamaika ons naar afgevaardigd, ons van uwe hebben pogingen, om ons te dienen, berigt gegeven. Ontvange de van ons aankleven en onze verzekering gevoeligheid. 29 29 De Gouverneur Generaal eiland, wiens van dit gevoelens de onze overeenflemmen, volmanktelijk met in de blijdfchap, deelt even zeer welke wij gevoclen wegens uwe dankbaarheid regenwoordigheid, en in onze voor de hulp, welke hebt cocgebrage." gij ons 22 In dit tijdsgewricht fchenen de fche Franvolkplantelingen in St. in welke partijen zij, bij vorige Domingo, door verfchil van gelegenheden, flaatkundige mogten verdeeld geweest begrippen, maakte zijn, tot eene volAllerlei eensgezindheid gebrage te wezen. foort van menfchen zich in cenen algemeenen kreet vereenigden tionale tegen de NaVergadering, aan wier I. DEEL. flappen al R * hun- en in St. in welke partijen zij, bij vorige Domingo, door verfchil van gelegenheden, flaatkundige mogten verdeeld geweest begrippen, maakte zijn, tot eene volAllerlei eensgezindheid gebrage te wezen. foort van menfchen zich in cenen algemeenen kreet vereenigden tionale tegen de NaVergadering, aan wier I. DEEL. flappen al R * hun- --- Page 300 --- 258 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. hunne onheilen werden toegefchreven. Dit III. gevoelen was in der daad ZOO wijd verfpreid, 1791. en Z0O diep geworteld, dat daar eene fterke geneigdheid, onder alle klasfen der blanken, uit geboren werd, om zich aan het gezag van het moederland te onttrekken. De witte Cocarde werd algemeen in plaats van de driekleurige opgezet, en' in alle gezelfchappen betuigde men, zonder alle aarzeling of tcrughouding, het allerernfiglte verlangen, dat dc Britfche ftaatsdienaarfchap toch eene gewapende magt mogt Zenden, om het eiland te veroveren, of veel eer om deszelfs vrijwillige overgave van de inwoners aan te nemen. Hetgeen zij wenschten, dat gebeuren mogt, maakten zij zich zelven dicts, dat dadelijk de bedoeling was. 99 Gedurende mijn verblijf te Kaap François breidden de verwoestingen van den opftand zich naar alle kanten uit. De geheele vlakte van de Kaap, met uitzondering van eene plantaadje in de nabuurfchap der flad, lag (*) [Wij volgen in deze kleinigheid EDWARDS, liever dan onzen fchrijver, die hier van eene zwarte Cocarde fpreekt. VERT.] --- Page 301 --- LAND DER ZWARTEN. lag in puinhoopen; ZOO deden ook het kerspel van Limonade, en de meeste HOornST. III. tandjen op de omliggende plankerspel van Limbe ftond bergen. Her 1791. brand ; en voor aan alle zijden in mijn vertrek hadden de oproerigen bezit genomen van de baai en forten te Acul, alsmede van de landfireken Fort Dauplin, Dondon en Grande Rivière. 92 Verwoesting teekende alom hunne flappen, en regenftand fcheen door de voetken befchouwd te blanworden, nier flechts als nutteloos in het tegenwoordiges ook als hopeloos in het tijdfip, maar de maat hunner ellenden tockomende: Om vol te meren, weigerden hunne Spaanfche naburen zelfde eiland, door van heteenen geest van dweeperij en haat gedreven, welke ik denk zonder wederga in de wereld dat is, hulp te bieden tot eenige demping van eenen ftand, van wiens uitflag het opfand hun moest geleerd gezond vereigen behoud, hebben, dat hun even zeer als dat der Franfchen, afhing. Zij werden zelfs befchuldigd, niet alleen, dar zij de wapenen en levensmiddelen oproerigen van ook, dat zij menige voorzagen, maar ongelukkige Franfche R 2 plan- dat is, hulp te bieden tot eenige demping van eenen ftand, van wiens uitflag het opfand hun moest geleerd gezond vereigen behoud, hebben, dat hun even zeer als dat der Franfchen, afhing. Zij werden zelfs befchuldigd, niet alleen, dar zij de wapenen en levensmiddelen oproerigen van ook, dat zij menige voorzagen, maar ongelukkige Franfche R 2 plan- --- Page 302 --- 260 ST. DOMINGO, OF HET HOorDST. planters, die op het Spaanfche grondgebied III. ontvlugt waren, aan dezclve overleverden 1791. om vermoord te worden, en geld van de oprocrigen ontvingen als eenen prijs des' bloeds. 27 De kooplieden en invocrders van Eu-: ropeaanfche gewerkte ftoffen, ieder uur de verwoesting der ftad vreezende, ZOO wel door brandftichters van binnen, als door de oproerigen van buiten, boden hunne goederen, voor de helft van den gewonen prijs in gereed geld, aan, en er werden aan Kapitein AFFLECK, door allerlei foort van menfchen, verzoeken gedaan, om zich op The Blonde naar Jamaika te mogen infchepen. Dc tusfchenkomst van de regering der volkplanting verpligtte hem, om alle zulke verzocken af te wijzen: doch men vond middel, om groote fommen gelds aan boord in verzekerde bewaring tC brengen; en ik weet, dat men andere wegen bedacht, om losfe goederen en papieren van aanzienlijke waarde naar Tamaika en de ftaten van Noord Amerika uit.te voeren." (*) Uit (*) EDWARDS, St. Domingo, Preface, p. V. --- Page 303 --- LAND DER ZWARTEN. 261 Uit de noorder provincie opftand zich verfpreidde de Hoornsr. met fhelheid naar de III. in welken hock dezelve eene nieuwe wester, daante ge- 1791. aannam; want daar de hier oproerigen voornamelijk uit lieden van de kicur beftonden, met welke zich omtrent zes honderd negers vereenigd dit tot hadden, Z00 diende bevestiging van de meening en de vooroordeelen dergenen, die het volk van de kleur voor de oorfpronkelifjk oorzaak den opftand hielden. Eene van au-Prince bende, uit Porttegen hen uitgezonden, werd terug gellagen, en de vijand rukte voort, om de flad in brand te feken; lijk, een van de opperhoofden toen, gelukkigten wist te bewerken, dat der Mularzij verfchoond werd, en eenige vriendfchappelijke heden gezindbegon aan den dag te leggen, hetwelk, niet zonder alle reden, werd fchreven aan de traagheid der toegezich in hun hoofdkwartier negérs, in met hen te ver-, cenigen. Gretig om de eerfte tot demping van het gelegenheid ondernam oproct te omhelzen, een aanzienlijk planter, de heer DE JUNECOURT, de bemiddeling tusfchen de twec partijen, en verwierf onmiddellijk hoor. Het gevolg dezer geonderhandeling R3 was fchreven aan de traagheid der toegezich in hun hoofdkwartier negérs, in met hen te ver-, cenigen. Gretig om de eerfte tot demping van het gelegenheid ondernam oproct te omhelzen, een aanzienlijk planter, de heer DE JUNECOURT, de bemiddeling tusfchen de twec partijen, en verwierf onmiddellijk hoor. Het gevolg dezer geonderhandeling R3 was --- Page 304 --- 262 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. was een verdrag, het Concordat genoemd, III. hetwelk den 12den van September tot ftand 1791. kwam, tusfchen de oproerigen in de naVerdrag buurfchap, en de blanke inwoners van Portvan het Concordat. au-Prince. De voornaamite artikelen waren, eene vergiffenis van het verledene, en cene verbindtenis van de zijde der blanken, I om het befluit van den 15den Mei in volle kracht te laten werken. Het lofwaardige gedrag der Mulatten te Kaap François was oorzaak, dat de Algemeene Vergadering geenc tegenwerping maakte, tegen het bekrachtigen van deze overeenkomst; uit een beginfel van allerverftandigite ftaatkunde ftrekte zij zelfs hare zorgen uit tot zulken, wier vader of moeder flaaf was geweest ; er werden gewapende Compagnien Mulatten opgerigt, waarin men lieden van de kleur, onder zekere bepalingen, tot het beklceden van posten toeliet. Dus verkregen de omftandigheden, voor ZOO ver de Mulatten betrof, een gunfliger aanzien, in gevolge waarvan men, net die driftige voorrvarendheid, waarmede wij de herinnering van kwaad door het vooruitzigt van goed pogen te verdrijven, hoop begon te voeden op de wederkecring van al- --- Page 305 --- LAND DER ZWARTEN. algemeene rust. Doch dit tot onheil doemde eiland ftond door eenen ge- Hoornst. III, nieuwen en allervreesfelijkften flag, van de zijde van 1791. het moederland, getroffen te worden, in een tijdfip, toen dit laatfte zulks allerminst bedoelde, ZOO dat deszelfs in dit opzigt, even gelijk die gunstbetooning, van fommige dieren, niet min doodelijk was dan deszelfs wraak. Dit was de tijding, welke te dezer Herroetijd de volkplanting bereikte, van de her- ping van roeping des befluits van den het befuit hetwelk de 15den van Mei, van 15 cerfte oorzaak van de tegen- Mei, woordige onlusten was geweest, en aan hetwelk de blanke inwoners nu ZO even hunne toeftemming hadden gegeven. Zoo dra men, omtrent het begin September, in Frankrijk van berigt had van de fchrikkelijke ontvangen dit gevolgen, welke doodelijke befluit had na zich gefleept, verwekte zulks eene algemeene ontfteltenis door al de handeldrijvende verlies van den handel der gewesten; het was de uitkomst, volkplantingen 2 welke men allerwaarfchijnlijkst van eenen burgeroorlog tusfchen de blanken en Mulatten had te maar nog nooit was men beducht vreezen : voor ecnige onlusten van de zijde geweest der neR 4 gers: ijke befluit had na zich gefleept, verwekte zulks eene algemeene ontfteltenis door al de handeldrijvende verlies van den handel der gewesten; het was de uitkomst, volkplantingen 2 welke men allerwaarfchijnlijkst van eenen burgeroorlog tusfchen de blanken en Mulatten had te maar nog nooit was men beducht vreezen : voor ecnige onlusten van de zijde geweest der neR 4 gers: --- Page 306 --- 264 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. gers; ZOO blind zijn wij voor cen naderend III. Raatkundig gevaar! Het denkbeeld van on1791. berckenbare verliezen, en alle daarmede gepaard gaande bedenkingen 2 hadden zulk cenen invloed op de kooplieden, welke er het grootfte belang in hadden, dat zij, met hunne vrienden, niet ophielden, dc Nationale Vergadering door allerlei vertoogen en verzockfchrilten te dringen, tot het onmiddellijk vernietigen van dic bepalingen voor de planters, welke toen zulke vernielende uitwerkfels hadden voor de belangen van het moederland. Er is in alle dingen cene zckere verzadiging, uit het volle bezit of genot ontflaande, dic verflapping te wcge brengt; en in het voorbecld voor handen fehijnt deze eene aanmerkelijke uitwerking te hebben gedaan; want van al de driftige leden van het genootfchap 27 Amis 27 des Noirs" fchijnen 'cr zich maar weinigen, bij deze gelegenheid, werkzaam getoond, en die weinigen even weinig gehoor te hebben verkregen. In der daad, het algemeene gevoelen fcheen cene anderc rigting te hebben bekomen, en, toen de Conflituerende Vergadering op het punt flond om zich te ontbinden, werd het bewuste be- --- Page 307 --- LAND DER ZWARTEN. befluit, door del ftem van ecne derheid, groote meer- HOOFDST, vernietigd, in hetzelfde tijdftip, IIl. wanneer het in de volkplanting het middel tot vrede was geworden. 1791. Toen dit in de volkplanting bekend wilde niemand werd, gelooven (en ze konde men dat ook redelijker wijdoor den nict), dat het niet aandrang der planters was en dat men, derhalve, bewerkt, met zulke bedriegelijke menfchen veilig konde handelen. Reeds had men herhaalde van het Concordat bekrachtigingen dween alle gevorderd: maar nu vergedachte van vriendfchap en de. Het volk van de kleur vrede blanken van fchrikkelijke befchuldigde kwam tot het valschheid, en befluit, dat de eene of de andere zou partij den; weshalve moeten uirgeroeid worzij, door de gehecle ter en zuider provincien wesnaar de grepen, en zich meester maakten wapenen Lotis; maar te van Port Port-au-Prince, hetivelk onlangs op nieuws verflerkt mogten zij niets was, 9 vermeer, dan dat zij daar eenen fchrikkelijken brand aanrigten, door ten minflen een derde waargeboirwen werd gedeelte der des verteerd. Te La Croix Bouguets floegen zij zich neder met R 5 cene ien wesnaar de grepen, en zich meester maakten wapenen Lotis; maar te van Port Port-au-Prince, hetivelk onlangs op nieuws verflerkt mogten zij niets was, 9 vermeer, dan dat zij daar eenen fchrikkelijken brand aanrigten, door ten minflen een derde waargeboirwen werd gedeelte der des verteerd. Te La Croix Bouguets floegen zij zich neder met R 5 cene --- Page 308 --- 266 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. eene aanzienlijke magt. Hier nam nu de II1. ftrijd eene woedender gedaante aan: op ver1791. fcheidene plaatfen vereenigden de negers zich met de Mulatten, en ieder gevecht cindigde met eene verichrikkelijke flagting. Te Cul de Sac bleven twee duizend negers dood op het veld, doordien zij, gelijk dikwijls gefchiedde, door de Mulatten werden vooraan geplaatst. Was er in de vorige omflandigheden, eenig uitvindfel van wreedheid onuitgevoerd gebleven, thans werd het met verdubbelde woede gepleegd, en icderc partij wedijverde, om de andere te overtuigen van de vruchtbaarheid harer wreedheid. 2 meer dan van hare meerderheid in magt. Aankomst Eindelijk, omtrent het midden van Deder bewindsman- cember, landden de dric bewindsmannen aan. 2 men welke lang te voren te Parijs waren beMirbeck, Roome en noemd, tot het regelen van de burgerlijke St. Léger. aangelegenheden der volkplanting; en iedereen begon het einde der opflapeling van ijsfelijkheden, die zich aan alle kanten vertoonden, van hen te hopen. Zij heetten MIRBECK, ROOME en ST. LÉGER, van welke de twee eerften Advocaten in het Parlement van Parijs warcn geweest; de laatfe --- Page 309 --- LAND DER ZWARTEN. 267 fe (een inboorling van Ierland) was een HOorDST, wondheeler van zijn beroep. Geen hun- III. ner was van eenen levensftand, welke deze 1791. benoeming wettigde, maar zij waren door toevalligheden, in de verwarring der omwenteling, ZOO hoog opgeklommen. Zij werden, van den Gouverneur en de inwoneren, met alle teekenen van onderdanigheid ontvangen; alle krijgseer werd hun bewezen; en zij werden met eenen flatelijken optogt naar de hoofdkerk geleid. Naauwelijks bevonden deze mannen zich in het volle bezit van hunne posten, of zij kondigden, na het bekend maken van de nieuwe Franfche flaatsregeling en het befluit van den 22ften van September als of iedere ftap eenig nieuw onheil (even moest medebrengen), ecne algemeene vergiffenis en genade af voor alle foorten van rigen, die hunne wapenen oprocbinnen nederleggen, en eenen bepaalden tijd komen zouden, om den ced te doen. Deze gel miste zijne bedoelde maatreuitwerking bij de Mulatten, omdat hij met de van het befluit, te hunnen voordecle herroeping men, gepaard ging; in het oog der geno- blanken, regrvaardigde hij hunne wreedheden; en en genade af voor alle foorten van rigen, die hunne wapenen oprocbinnen nederleggen, en eenen bepaalden tijd komen zouden, om den ced te doen. Deze gel miste zijne bedoelde maatreuitwerking bij de Mulatten, omdat hij met de van het befluit, te hunnen voordecle herroeping men, gepaard ging; in het oog der geno- blanken, regrvaardigde hij hunne wreedheden; en --- Page 310 --- 268 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. en hij bragt de negers, welke nog waren III. getrouw gebleven, in verzocking, om zich 1791. te verecnigen met hen, die ZOO veel verfchooning ondervonden. De bewindsmannen konden niet hopen, het vertrouwen der inwoneren te zullen verkrijgen 7 naardien MIRBECK zich aan allerlei verachtelijke buitenfporigheden overgaf, terwijl ST. LÉGER zich bezig hield met belastingen te heffen, waar hij er flechts gelegenheid toc vond. Dc derde kwect zich op ecne eervolle wijze van de hem opgelegde pligten : doch dewijl het' hem aan genoegzame bekwaamheid mangelde, en hij met ambtgenooten van zulk een karakter, als reeds befchreven is, moest handelen, konde hij zeer weinig ten titvoer brengen. Het gevolg van deze gefieldheid van zaken, waardoor zij verachtelijk werden, te meer daar hun de middelen ontbraken om hun gezag met nadruk te handhaven, was, dat zij allen, cen voor een, na een verblijfvan niet meer dan drie maanden, naar Frankrijk terug keerden. Het was, nogtans, gedurende het hierwezen der bewindsmannen., of onmiddellijk voor derzelver komst, dat men, ingevolge van --- Page 311 --- LAND DER ZWARTEN. 269 van een befluit der Algemeene Coloniale Vergadering, affchriften verkreeg, uit het IloorDST. I1I. aanteekenboek der radsvergadering van de 1792. Kaap, van de verklaring, door' Océ legd in de vier en afgewelke twintig uren uitftels, hij verkregen had: doch men had het Z0O ver niet kunnen brengen, zonder dezeive op cen' gebiedenden fchen. Uit deze toon te eifukken werd bevonden, dat, indien men, in plaats van, gelijk meld is, de afgelegde geverklaring te onderdrukken, vaardiglijk en welberaden naar de daarin gegevene aanwijzingen ware werkZaam geweest, al de ijsfelijkheden, welke de volkplanting, gedurende de laatite maanden, hadden gefchandvlekt, negen groot deel, ZOO niet voor een geheellijk, zouden voorgekomen zijn. Hij verzekerde onder eede als volgt: 22 Dat, ZOO de rivieren, in het begin der verledene maand Het in den hare Februarij, niet buiten wind geflaoevers gevloeid waren, er tocn een genis gene getui- van opfand onder de lieden van de kleur zou den Rern uitgeborften zijn, die met talrijke benden venden Ogé, de Kaapfad zouden overvallen dat zij toen, ten getalle van hebben; op nieuws I1,000 man, vercenigd waren uit Mirebalais, Ar- ieren, in het begin der verledene maand Het in den hare Februarij, niet buiten wind geflaoevers gevloeid waren, er tocn een genis gene getui- van opfand onder de lieden van de kleur zou den Rern uitgeborften zijn, die met talrijke benden venden Ogé, de Kaapfad zouden overvallen dat zij toen, ten getalle van hebben; op nieuws I1,000 man, vercenigd waren uit Mirebalais, Ar- --- Page 312 --- 270 STr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. Artibonite, Limbé, Ouanaminthe, GranIII. de Rivière en andere deelen der volkplan1792. ting; dat er, op denzelfden tijd, honderd mannen van de kleur de Kaap hadden verlaten, om zich bij deze bende te voegen ; dat hij met zekerheid wist, dat de aanftokers van dezen opftand waren de DECLAINS, vrije negers van Grande Rivière, thans in itaat van befchuldiging; DUNAS en YRON, vrije negers; BITOZIN, een vrije Spaanfche Mulat; PIETER GODARD en JAN BAPTISTE zijn broeder, vrije negers; LEGRAND en TOUssAINT MAZEAU, vrije negers; PIETER MAUSI, GINGA LAPAIRE, KARELI LAMADIEU, DE SABOURINS, JAN PIETER GouDY, JoZEF LUCAS, vrije Mulatten, en MAURICE, een vrije neger, allen tegenwoordig in ftaat van befchuldiging. 77 Dat de voornaamite ftokebranden van het oproer langs de kust waren DAGUIN, cen oproermaker van Mirebalais, thans in flaat van befchuldiging; PINCHINAT en LABASTILLE, in ftaat van befchuldiging; dat de hevigfte deelgenooten van den opftand, en dic er groote partijen hadden ingewikkeld, diegenen ware, welke men in de omitreken van St. Mark had gezien; dat de- --- Page 313 --- LAND DER ZWARTEN. deze laatften werkelijk bezig zelven op nieuws waren om den- HooFDST. in het aan te ftoken; dat er zich III. tegenwoordige tijdftip eene volks van de kleur, in onderfeheidene menigte 1792. ticren, onthield, die zeer vast belloten kwarden hunne had-. ontwerpen uit te der zich te laten affchrikken voeren; zonte aantal door het groodergenen, die ren, omdat zij zich omgekomen wahadden bloodhartig in de zaak gekweten; dat hij zich op dit blik den naam van flechts één' oogennerde, den zoon van LA cenigen herinMulat, wiens PLACE, een' vrijen Zuster hij in de had gezien, en die uit Limbé gevangenis was, om volk te werven in het vertrokken van Ouanaminthe; dat dit kwarcier daten, en ligten werven van folaldaar van volk van de kleur, voortduurde onder het beftuur FLEURY en HIRONDELLE van VIARD, digden van het volk van de kleur afgevaartionale bij de NaMirebalais vergadering, van welke de eene te woonde, en de andere in kwartier van Grande Rivière. het >2 Dat er nog bijeenkomften werden houden in onderaardfehe. geCréte à Mareau holen nabij La en in den omtrek van Giromen, in het kerspel van Grande Rivie onder het beftuur FLEURY en HIRONDELLE van VIARD, digden van het volk van de kleur afgevaartionale bij de NaMirebalais vergadering, van welke de eene te woonde, en de andere in kwartier van Grande Rivière. het >2 Dat er nog bijeenkomften werden houden in onderaardfehe. geCréte à Mareau holen nabij La en in den omtrek van Giromen, in het kerspel van Grande Rivie --- Page 314 --- Pc 272 Sr. DOMINGO, OF HET Hloorpst. vière, en dat, Z0O men hem naar de plaatIII. fen wilde brengen, hij zich fterk maakte 1792. om de hoofden van den opfland gevangen tc nemen; dat de nandoening, waarin hij zich uit hoofde van zijnen tegenwoordigen tocftand, bevond, hem bclette omftandigere berigten mede te declen : dat hij ons het overige zou bckend maken, wanneer hij een weinig zoude bedaard zijn; dat hei op dit oogenblik nog voor den geest kwam, dat CASTAING, cen vrije Mulat van dezen aanhang, gecnerlei deel had in den tegenwoordigen handel; doch dat, ZOO zijn brocder OGÉ de inblazingen van CASTAING had gevolgd, hij tot veel grootere uiterften zou overgeflagen zijn." Dc gelastigden tot het ainemen dezer verklaring berigtten vervolgens, dat OGÉ, den volgenden dag al het bovengemelde, uit de aanteckeningen, hebbende hooren lezen, hetzelve, wederom onder eede, in alle opzigten bevestigde, cr bijvoegende, 27 dat de twee gebrocders DIDIER, vrije Mulatten, welke hij nooitanders dan bij deze gelegenheid had gezien, alsmede JAN PIETER GERARD cn CATON, vrije Mulatten van de Kaap, gebruikt werden, Onl te --- Page 315 --- LAND DER ZWARTEN. te Grande Riyière eenen ken; dat zij zich des aanhang te ma- HOOFDST, daags bij elkander 1II. hielden, en zich des nachts Zij berigtten ver/preidden." 1792. verder, dat hij, zijnde tegen JAKOB LUCAs, die hem gehoord digde, dat hij befchulophangen, gedreigd had hem te zullen achtte zeide, 5. 95 dat hij het hun te verklaren, noodig niet op had waarom LUcAs er den van deze aangedrongen, dat hij de releide, namelijk bedreiging voor hen openomdar dezelve LUCAS de, dat dit hem het leven vreesgezegde Lucas zou kosten ; dat altijd de voorftc in het gen van allerlei pleljsfeljkheden, de opftoker en verleider van de ljverigfte lermicest tor moord en zwarten en alzind geweest; en dar bloedltorting dezelve was gemalen, met geweld, door hem verfcheidene gehouden, waarvan hij was terug opnoemde. eenige voorbeelden 2> Dat. zoodra FLEURY, PERISSE RONDELLE VIARD in de en L'Ht gekomen, de twee cerften volkplancing waren te geland, en daar in het huis Aequin aanwaren befteld ; maar dat van DUPONT VIARD naar de L.'HIRONDELLE Kaap was 29 Dat LA PLACE, vertrokken. I. DEEL, wiens vader toen geS van- ouden, waarvan hij was terug opnoemde. eenige voorbeelden 2> Dat. zoodra FLEURY, PERISSE RONDELLE VIARD in de en L'Ht gekomen, de twee cerften volkplancing waren te geland, en daar in het huis Aequin aanwaren befteld ; maar dat van DUPONT VIARD naar de L.'HIRONDELLE Kaap was 29 Dat LA PLACE, vertrokken. I. DEEL, wiens vader toen geS van- --- Page 316 --- 274 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDsT. vangen Zat om het werven van manfchapIII. pen te Ouanaminthe, tot het getal dier1792. genen behoorde, welkc van Limbé naar de Kaap waren opgetrokken; dat hij, ter voorkoming van argwaan, 2 naar Port Margot was gezeild, waar hij zich eenige dagen had verborgen gchouden; dat de oudfte LA PLACE hem gezegd had wel te weten, dat zijn buurman, die een blanke was, hem nict zoude aanklagen, hoewel hij van al zijne fappen onderrigt was, en wel verzekerd tc zijn, dat GIRARDEAU, tocn gevangen, niets zou verklaren, omdar hij cen al tc groot vriend van hem was, om hem te verraden, en dat, ZOO hij aangebragt werd, hij genoodzaakt worden zou, om het ook vecl anderen tc doen, Z0O van Limbé als andere plaatfen. 22 Dat hij nog verzuimd had, ten aanzien van het verleiden der flaven door LuCAS, tc melden, dat PIETER MAURY dertig flaven bij LUCAS had gebragt, welke Oc6 cn zijn broedér hadden terug gezonden, terwijl de lieden van dc kleur aanmerkten, dat dezelve cenen goeden waarborg in een' tockomenden tijd van nood zouden opleveren; dat hij bij dezelfde gelegenheid cen ge- --- Page 317 --- LAND DER ZWARTEN. gefchil had gehad met den beide DIDIERS, grootten der HOOFDST. zelfs tegen wien hij, om des- IUI. verraderijen, met pistolen had willen vechten ; dat hij cen klein 1792. zien, door. PIETER MAURY briefje had geJAN FRANS TESSIERS, gefchreven aan gaf, dat hij waarin hij kennis voortvoer manfehappen te verzamelen, en dat de neger weduw CASTAING, CoQuIN, en de met. zilver gewapend met pistolen beflagen en cen' korten welken MAURY hun fabel, wat er bezorgd had, op al omging cen wakend oog cn alle nachten aan Maury hielden, hetwelk alles verflag deden: was, wat de thans konde verklarèn, befchuldigde bezwerende de gelastigden, om zich toch den, dat, indien verzekerd te houhij genade konde verwerven, hij zich zelven gevaren zou gewillig aan alle den van den blorfiellen, om de hoofopftand magtig te en dat hij in alle gevallen worden, en cerbied voor de blanken zijnen ijver dag leggent" zou aan den Hij werd nogtans, gelijk boven is haald, veronmiddellijk na het afleggen dezer bekentenis, ter dood gebrngt, en alles werd gefmoord, zonder dat men goedvond, in S 2 ge- varen zou gewillig aan alle den van den blorfiellen, om de hoofopftand magtig te en dat hij in alle gevallen worden, en cerbied voor de blanken zijnen ijver dag leggent" zou aan den Hij werd nogtans, gelijk boven is haald, veronmiddellijk na het afleggen dezer bekentenis, ter dood gebrngt, en alles werd gefmoord, zonder dat men goedvond, in S 2 ge- --- Page 318 --- 276 Sr. DOMINGO, of HET HoorDst. gevolge van het bekomene onderrigt, eeniIII. gen ftap hoegenaamd te doen. 1792. Ik heb den inhoud dezer verklaring dus omftandig opgegeven, om deze reden, dat zij de natuur van den opfand, en de hocdanigheid van deszelfs hoofder, die wel bekend fchijnen gewéest te zijn met de verfcheidene werkzanmheden daartoe behoorende, in een duidelijk licht vertoont; en ZOO de voornaamfte der genoemde perfonen. vooral PINCHINAT, 2 CASTAING en VIARD, te dier tijd in verzekering genomen waren, zou men hun belet hebben, hunnen aanval van den 25ften van Augustus te ondernemen. Aldus bederven partijfchap 1 dic, gelijk boven is aangetoond, door de volkplanters van St. Domingo te verdeelen, onwetende tegen zich zich zelve werkte, en cen gebrek aan ftaatkundig vooruitzigt, de beste bedoclingen. Januarij. Tot overmaat van ramp, zich voegende bij de gevolgen der ontdekking van dezen zonderlingen misilag 2 begonnen de bekwaamheden van de opperhoofden der zwarten zich voordeelig te vertoonen, bij voorbeeld in de handelwijs van cen' hunner, JAN FRANÇOIS, die, toen zijnc aanhangers al --- Page 319 --- LAND DER ZWARTEN. al de vruchtvelden der vlakte verwoest, en al het vee HOOFDST, hadden verlonden, hen nood- III, zaakte, om in de bergachtige ftreken middelen te planten voor hun levens- 1792, ftaan, zich aldus met volgend beleg bereidende oordeelkundig overtot eene onbepaalde volharding in den oorlog. Daar er in het moederland dig nieuwe nog al geftaveranderingen plaats ZOO werden er in dien hoek grepen, lijkheden voor deze nieuwe ijsfeongelukkige ting, bereid. De volkplanJakobijinfche het aanhang, en genootfchap van de Amis des Noirs, herkregen omtrent dezen groote tijd, eene zeer overmagt; en op den 29ften van Februarij deed GARAN DE COULON voorftel tot een fluit vemietiging van het laatfte bevan 24 September, en eene algemeene vergiffenis voor en over al de Franfche volkplantingen; ; alsmede tot het daarftellen nieuwe Coloniale van voelens aan hen Vergaderingen, welker ge- (Jakobijnen in Frankrijk) onderworpen, en die voornamelijk zouden verplige zijn, om mede te werken tot de affehafing van de flavernij der onbeftaanbare negers. Dit plan viel onmiddellijk in duigen: doch hetzelve gaf het aanwezen aan S 3 een en over al de Franfche volkplantingen; ; alsmede tot het daarftellen nieuwe Coloniale van voelens aan hen Vergaderingen, welker ge- (Jakobijnen in Frankrijk) onderworpen, en die voornamelijk zouden verplige zijn, om mede te werken tot de affehafing van de flavernij der onbeftaanbare negers. Dit plan viel onmiddellijk in duigen: doch hetzelve gaf het aanwezen aan S 3 een --- Page 320 --- 278 ST. DOMINGO, OF IET HoornsT. cen ander, hetwelk omtrent twee maanden III. later in het licht kwam, en geoordeeld 1792. werd maar weinig gunfliger te zijn voor de April, ellendige inwoners der volkplanting. Ilet befluit van den 4den van April bcfond, ten aanzien van St. Domingo, uit de volgende artikelen, na eene erkentenis van de flaatkundige gelijkheid der vrije negers en der lieden van de kleur met de bianken : I. Ecne nieuwe verkiczing van Coloniale - Kerspels Vergaderingen, op de wijze van het befluit van den Sften van Maart 1790, en overeenkomfig met de daarop gevolgde voorfchriften, IL. Dc verkicsbaarheid van vrije negers en lieden van de kleur tot item en zitting in de wetgevende magt, mits bezittende ZCkere vereischten, in het vierde artikel dezer voorfchriften gemeld. III, IV, V, VI cn VII. IIct. benoemen van drie burgerlijke bewindsmammen, oi aan de uitvoering des befluits kracht bij te zetten, en de tegenwoordige Coloniale Vergaderingen tc ontbinden: met last om alle E mogelijke mantregelen te nemen, tot Z2menrocping van de anderc, en tot herflel van --- Page 321 --- LAND DER ZWARTEN. van vrede en orde; om bij voorraad te be- HOOFDST. fluiten op alle vragen en gefchillen hiertoe III. betrekkelijk, 2 onder voorwaarde Van het 1792, regt van beroeping op de Nationale Vergndering; om naauwkeurige berigten wegens de aanftokers der onlusten te bezorgen, en de fchuldigen naar Frankrijk te zenden in faat van befchuldiging, gefladig aanteckening houdende van hunne gedane flappen, en van de blijken en bewijzen, welke zij ontvingen; en om zich van de kriigsmage te bedienen tot hunne befcherming, of tot uitvoering van hunne bevelen. VIII.- Het zenden van eene genoegzame krijgsmagt uit de Nationale Guardes, ter bevordering van al de verfcheidene bedoelingen, naar de volkplantingcn. IX en X. Dat de Coloniale Vergadering hare gevoelens' over alle onderwerpen naar het moederland zou overzenden, en met dezelve afgevaardigden in het Wetgevend Ligchnam naar evenredigheid der bcvolking. XI. Het bevestigen en vernieuwen van alle vorige befluiten, met het tegenwoordige niet frijdende. Ter uitvoering van hetzelve werden er S 4 drie de verfcheidene bedoelingen, naar de volkplantingcn. IX en X. Dat de Coloniale Vergadering hare gevoelens' over alle onderwerpen naar het moederland zou overzenden, en met dezelve afgevaardigden in het Wetgevend Ligchnam naar evenredigheid der bcvolking. XI. Het bevestigen en vernieuwen van alle vorige befluiten, met het tegenwoordige niet frijdende. Ter uitvoering van hetzelve werden er S 4 drie --- Page 322 --- 280 Sr. DOMINGO, or HET HonFDST. drie bewindsmannen benoemd, met name ilI. SANTHONAX, POLVEREL en AILHAUD, allen 1792. tot de hevigften van den Jakobijinfchen aanhang bchoorende, en met hen eene krijgsmagt van acht duizend man gezonden, onder Oflicieren, wier gevoclens wel bekend waren. De heer BLANCHELANDE werd verD'Espar- vangen door den heer D'ESPARBES, onder bes Gou- den titel van Opperbevelhebier. De beverneur. September. vindsmannen landden den I3den van SepMankonst tember te Kaap Frangois aan. Zij vonden der windsman- beden Gouverneur cn de Coloniale Vergadenen San- ring met clkander in gefchil, en zonden thonax, Poiverel cn hem dienvolgens als gevangene naar FrankAilhaud. rijk, waarna zij gereedheid maakten, om hct ecrite artikel van hun befluit ten uitvocr tc brengen. De aankomst dezer mannen, in fede van den vrede in de volkplanting te herftellen, he:welk de ccrite bedoeling van het nieuwe beluit fehijnt geweest tc zijn, bragt, ingevolge der ongunilige indrukken, welke derzelver voorgangers gemaakt hadden, cen volfirekt tegenovergetteld uitwerkfel voort. Tc midden van zuik cene menigte onderling ftrijdende wetten en bevelen, in het moederland uirgevaardigd door lieden, die zich --- Page 323 --- LAND DER ZWARTEN. 281 zich koelbloedig nederzetten om middelen in de allerhagchelijkfte HOoFDST, omflandigheden te III. beramen, op zulk een' grooten affland het tooneel der van 1792. voel handeling, en zonder gete hebben van derzelver onmidellijke zwarigheden, waardoor de inwoners heen en weder geflingerd werden, ftonden zij in twijfel, wat de bedocling der nieuwe bewindsmannen zijn mogte 2 en zonden van alle kanten zij derzelver afgevaardigden, om naar oogmerken onderzoek te doen: : en fommigen befloten, dat zij eeniglijk kwamen om geld te eifchen, terwijl allen niet meer dan een middelmarig gevoelen koesterden van derzelver voorgenomene handelingen. De bewindsmannen antwoordden in het algemeen, en zekerlijk te kwader dat hunne oogmerken niet verder trouw, dan tot het in werking gingen, brengen des befluits van den 4den van April, ten voordeele het volk van de van kleur, en tot het vestigen van den flaat der zaken in de eenen volkplanting op vasten voet voor het tockomende, In weerwil van deze verklaring, de inwoners nict volmankt waren zien van derzelver gerust ten aanopregtheid; en toen Zij ontdekten, dat de bewindsmannen met de S 5 op- uits van den 4den van April, ten voordeele het volk van de van kleur, en tot het vestigen van den flaat der zaken in de eenen volkplanting op vasten voet voor het tockomende, In weerwil van deze verklaring, de inwoners nict volmankt waren zien van derzelver gerust ten aanopregtheid; en toen Zij ontdekten, dat de bewindsmannen met de S 5 op- --- Page 324 --- 282 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. opperhoofden der Mulatten in alle gedeelIII. ten der volkplanting in verftandhouding fton1792. den, verheelden zij hun wantrouwen niet. Dienvolgens kwamen de bewindsmannen onmiddellijk voor hunne ware bedoelingenuit, en verklaarden, gefterkt door de medewerking van het volk van de kleur, de befchermers der negers en Mulatten te zijn, zich tevens meester makende van de perfonen en goederen dergenen, dic zich allerdriftigst betoonden in derzelver tegenkanting tegen hunne maa:regelen. Velen werden cr naar Frankrijk gezonden, en onder deZo11 de voornaamfte Oflicieren van het Regiment van de Kaap. Dewijl de blanke inwoners weigerden tot het verkiezen van de nieuwe Coloniale Vergadering over te gaan, ftelden zij een tusfehenbewind(Commisfiom Intermédiaire) aan tot ecnen wetgevenden raad, beltaande uit twaalf perfonen, zes van welke leden der laatfte Vergadering geweest, en de andere Zes Mulatten waren. Aan dezen droegen zij een gedeelte hunner magt, voornamelijk ten aanzien van de geldmiddelen, over. Met diezelide voortvarendheid, welke de regering der Jakobijnen in Frankrijk on- --- Page 325 --- LAND DER ZWARTEN. 283 onderfcheidde, werd de Gouverneur D'EsHOorDST. PARBES, zoodra hij op een deel in de re- III. gering aanfpraak maakte, in hechtenis ge- 1792. nomen en als flnatsgevangene naar Frankrijk gezonden; even ZO0 werden vier blanke leden des tusfehenbewinds, ZOO dra zij eene tegenwerping maakten tegen eenen maatregel ten aanzien van" de geldmiddelen, door den heer SANTHONAX voorgeflagen, wegens hunne rondborftigheid van hem geprezen, ter avondmanltijd bij hem genoodigd, en, ZOO dra zij verfehenen, door cene gewapende bende omfingeld, en'als Aaatsgevangenen aan boord van een fchip gebragt. Een hunner werd in het fehip, alwaar hij opgefloten Zat, krijgsgevangen gemaakt en naar Engeland opgebragt, alwaar de heer EDWARDS hem gezien, en gelegenheid heeft gehad; om hem eenen dienst te bewijzen. Kort hierna verliet een der' drie mannen, niet volmaakt met zijne ambtgenooten overeenflemmende, zijnen post, çn keerde vrijwillig naar het moederland terug. De gebeurtenisfen in Frankrijk, thans naar alle aênzien tot een beflisfend 1793. naderende, hielden de aandacht punt van het Uit- ien, en gelegenheid heeft gehad; om hem eenen dienst te bewijzen. Kort hierna verliet een der' drie mannen, niet volmaakt met zijne ambtgenooten overeenflemmende, zijnen post, çn keerde vrijwillig naar het moederland terug. De gebeurtenisfen in Frankrijk, thans naar alle aênzien tot een beflisfend 1793. naderende, hielden de aandacht punt van het Uit- --- Page 326 --- 284 Sr, DOMINGO, OF BET IloorDst. Uitvocrend Bewind ZOO geheel en bij uitIII. fuiting bezig, dat de twee bewindsmannen 1793. SANTHONAX en POLVEREL volftrekte mcesters der volkplanting werden gelaten. Gretig trokken zij alle mogelijke voordeelen van cene Z0O buitenfporige magt naar zich, welke nog aanwies door de verkleefdheid van het krijgsvolk en cen aanzienlijk gedeelte der oproeringen, welke zij aan hunne belangen hadden weten te verbinden. Dezelfde tooneclen, welke in dit tijdvak door geheel Frankrijk gezien werden, werden in St. Domingo herhaald. De inwoners beklaagden zich in den bitterften toon over de hun aangedane verongelijkingen: doch dit bragt geenc anderc verbetering te wege, dan de benoeming van cenen nieuwen Gouverneur, in den perfoon van den Grlbud hcer GALBAUD, ecn' aanzienlijk' Officier bij Eintver- de Artillerij, die de oorlogsverklaring rcur. op tegen Grootbrittanje cn Holland werd afgezonden, om de volkplanting in cen' goeden ftaat van verdediging tegen cen' buitenlandfchen vijand te ftellen. Wedcrom was de fchikking der Franfche regering, ten opzigte van deze ongelukkige volkplanting, de oorzaak van berocrte en bloed- --- Page 327 --- LAND DER ZWARTEN. bloedvergieting. Toen de heer GALBAUD met zijn gevolg aan de Kaap landde, werd HOorDST. III. met verrukking door de hij inwoneren fladsregering en de 1793. eischte ontvangen, nam terftond de vereeden af en trad in zijnen post als Gouverneur: doch toen de 7 Mei, die, ten tijde zijner bewindsmanen, ren aanlanding, bezig wageweest met het dempen van eenen fland in de wester provincie, opdat hij met eene bevonden, hun magt was bekleed, van oppergezag niet afhankelijk, maakten zij onmiddellijk eenen tocleg om hem van te daarberooven; en dewijl hun de fle aanleiding hiertoe gereedeen befluit, geboden werd door nog kracht van wet hebbende, waarbij verboden werd, dat een die bezitter was van cen perfoon, landgoed in de volkplancing, den post van Gouverneur zoude beklceden, Z0O vielen zij de van zijn gezag van dezen kant wettigheid dien uitflag, dat aan, met hij van hetzelve beroofd werd. Zij gelastten hem, zich aan boord van de floep Normandie te gereed begeven, die lag om naar Frankrijk te vertrekken, en noodigden den heer De LA wien zij vooraf bevelhebber SALLE, DeLaSalle Prince hedden te Port-au- Gonvergemankt, om het opperbe- neur, vel ag van dezen kant wettigheid dien uitflag, dat aan, met hij van hetzelve beroofd werd. Zij gelastten hem, zich aan boord van de floep Normandie te gereed begeven, die lag om naar Frankrijk te vertrekken, en noodigden den heer De LA wien zij vooraf bevelhebber SALLE, DeLaSalle Prince hedden te Port-au- Gonvergemankt, om het opperbe- neur, vel --- Page 328 --- 286 Sr. DOMINGO, OF HET HOOrDST. vel over de volkplanting in naam van de IlI. Franfche Republick te aanvaarden. 1793. Deze onwaardige behandeling, GALDAUD nangedaan, werd door Zijnen broeder niet ftilzwijgend verdragen ; integendecl verzamelde deze uit de inwoneren, de militic van de: Kaap en de zeelicden uit de haven, cenc flerke partij, om deszelfs gezag ftaande te houden. Zeven dagen na dat men GALBAUD van zijnen post verdreven had, deden de twee brocders cenc landing aan hct hoofd van cene fterke bende, en trokken in flagorde naar het Gouvernementshuis, waar de bewindsmannen gereed waren om hen met eene nog grootere magt tc ontvangen, verdedigd wordende door het volk van de kleur, eene bende geregeld krijgsvolk en ccn fuk gefchut. Er volgde cen bloedig gevecht: doch dewijl de zeelieden zich in eencn wijnkelder hadden geworpen, werd de partij van den Gouverneur genoodzaakt den wijk [C nemen naar het koninklijke tuighuis, waar dezclve den gcheelen nacht blecf. Den volgenden morgen deed de Gouverneur eene afkondiging, waarbij hij alle goede burgers noodigde oml zich bij hem te voegen; en Cr grepen verfchei- --- Page 329 --- LAND DERZWARTEN. fcheidene fchermutfelingen tusfchen beide partijen plaats, zonder cenig aanmerkelijk Hoorosr. IIl, voorval, tot dat GALBAUD's broeder gevangen geraakte bij de krijgs- 1793. en de zoon van POLVEREL bewindsmannen, bij het volk GALBAUD; waarop de Gouyerneur het van ftel deed, om hen tegen voorelkander uit te wisfelen: doch, 27 mijn zoon," antwoordde POLVEREL, 99 kent zijnen pligt, en is >2 bereid, om in den dienst der 22 te fterven!". Republiek De doodelijke flag, die het lot van St. Domingo, als eene volkplanting van Frankrijk, bellisfen zou, moest nog gefchieden. Van het tijdfip der windsmannen aanlanding van de be- 20 Junij, af, hadden de blanke inwoners deze gebeurtenis voorbereid, datzelfde maar met gebrek van oordeci en onderfcheiding, hetwelk hen in alle hunne den had gewikkeld, en zulk eene zwarighegevoelloosheid onder hen te flompe dat zij buiten flaat wege bragt, waren, om eenigerlei maatregel te nemen tot afwending van den flag Dit was het vrij verklaren van al () 95 Savois écrit dans la colonie, dès 1790, détoit le plan confié aus Cmmigfaires, On que pouvoit CIl- iding, hetwelk hen in alle hunne den had gewikkeld, en zulk eene zwarighegevoelloosheid onder hen te flompe dat zij buiten flaat wege bragt, waren, om eenigerlei maatregel te nemen tot afwending van den flag Dit was het vrij verklaren van al () 95 Savois écrit dans la colonie, dès 1790, détoit le plan confié aus Cmmigfaires, On que pouvoit CIl- --- Page 330 --- *88 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. al de Raven in de volkplanting. Tocn de III. oogmerken van GALBAUD aan de bewinds1793- mannen bekend werden, en dat hij door zulk ccne aanzienlijke menigte zeelieden werd onderfteund, zonden zij oogenblikkelijk onderhandclaars, om de oproerige nes gers te hulp te rocpen, met aanbieding van eene onbepaalde vergiffenis wegens het verledene, de plundering der ftad voor het te+ genwoordige, cn volkomene vrijhcid in het toekomende. De eerfte, en die allermcest uitftaken, onder de aanvocrders dcr zwarten, tot welke zij zich vervoegden, floegen de uitoodiging af: maar een andere, MAKAIJA gehecten, voorheen een negerflaaf, nam dezelve aan, en trok den 21fen, omtrent ten negen uren, aan het hoofd van meer dan drie duizend flaven in de flad, alwaar hij eenc algemeene flagting begon. Denzelfden morgen waren de hecr GALBAUD en zijnc aanhangers, aan den gocden uitflag employer des méfures vigoureufes pour T'empécher; elles etoient indiquées Oc. Mais P'esprit de vertige, qui accompagne tout ce qui's est fait pour empécher les maux de la revolution, eut lieu dans cette cir confance,c." CHARMILLY, Lettre, P. 65. --- Page 331 --- LAND DER ZWARTEN. 48g flag wanhopende, naar de fchepen terug Hoornst, gerrokken, werwaarts de blanken gezamen: Iil. lijk poogden heri te volgen; doch hun af- 1793. togt werd door de Mularren afgefheden, en al wie niet ontkomen, konde oogenblikkelijk vermoord. Deze verwarring en flngting duurden de geheele volgende twee da4 gen, waarna de voornaamfte den in brand gebouwen wergefloken, en meer dan de helft der flad verteerd werd. De bewindse mannen zelven, vervaard door de verwoesting, welke zij veroorzaakt fchrikt door de hadden, en verhandelwijs der bondgenooten, welke zij zelven hadden zochten befcherming onder verkozen, bedekking van cen liniefchip. En nlet minder waren de Mulatten verbaasd en leur gefteld, toèn zij bevonden, dat hun worftelen tegen de blanken, hetwelk zij waanden dat hun belang alleen bedoclde, uitliep op het vrij maken van hunne eigene flaven, van wier arbeid hun welvaren afhing : nu begrepen zij, dat zij de werktuigen waren geweest van de Amis des Noirs, ter berciking vani derzelver geliefkoosd oogmerk, de vrijmaking van het geheele ligchaam der negers. Er is ecne I DEEL, T geest- , dat hun worftelen tegen de blanken, hetwelk zij waanden dat hun belang alleen bedoclde, uitliep op het vrij maken van hunne eigene flaven, van wier arbeid hun welvaren afhing : nu begrepen zij, dat zij de werktuigen waren geweest van de Amis des Noirs, ter berciking vani derzelver geliefkoosd oogmerk, de vrijmaking van het geheele ligchaam der negers. Er is ecne I DEEL, T geest- --- Page 332 --- 220 Sr. DOMINGO, OF HET HooFDST. geestdrijverij en dweeperij in de ftaatkunde III. ZOO wel als in den Godsdienst, en in beide 1791. even gevaarlijk, welke, gepaard met een' onverklarbaren blinden ijver voor deszelfs ontwerpen, dat genootfchap tot zulke uitfporigheden moeten gedreven hebben; want het is nict mogelijk, gelijk fommigen hebben verzekerd, dat zij oorfpronkelijk niets anders, zouden bedocld hebben, dan het plengen van menfchenbloed, welk cenen hevigen gecst van wraakzucht zij naderhand ook tegen hunne beftrijderen mogen ingezogen hebben. Zoodanig is de geest der Jakobinisterij, doelloos, en onbeftuurd door eenig beginfel van menschlievendheid of regevaardighcid. Dc uitwerking der vrijverklaring was op de flaven zelven zoodanig, als natuurlijk mogt verwacht worden van een volk van hunne geaardheid en in hunne omftandigheden. Een aanzienlijk gedeelte verkoos in hunne oude betrekking tot hunne mccsters te blijven, liever dan van ftaat te verwisfelen; ecn grooter aantal vercenigde zich met de partij der bewindsmamnen, die hen vrij verklaarden; en de grootfte menigte, misfehien, beftond in de zulken, die, bevrecsd --- Page 333 --- LAND DER ZWARTEN, vreesd dat zij hunne duur zouden behouden, vrijheid nict op den HoorDsT. GEREGELDE IN' WOESTE EN ON- III, BENDEN DEN WIJK DE GEBERCTEN. NAMEN NAAR 1793. Gedurende de vier jaren, dat de heden en oproeren in St. verdecldheerscht hadden, Domingo gegen plaats" grepen er veel verhuizinAmerika, naar het vaste land van Noord en de orderfcheidene cilanden. En deze namen naburige toe , naar gelang de meer en mcer veiligheid werd, en nog geringer opftand der flaven bepaalder, na den eerften in de noorder Onder de uitgewekenen provincie. GALBAUD en zijn kwamen nu ook als den anderen aanhang, die, even ZOO plaats vonden, was wedervaren, cene fchuilDe waar zij ook heen voomaamfte planters vlugtten, nog achter, al te fterk bleven evenwel ting verbonden aan de volkplankelende in de zijnde, en ofal voort fukftelling der kwijnende hoop op de herrust, of om het ciland ontwerpen finedende der hen waren onafhankelijk te maken. Onkend met de er cenigen, dic, niet onberige werkzamheid flaarkundige wereld, meer ijvedag leiden, dan en bekwaamheid aan den allen, die zich tot nog toe T 2 had- og achter, al te fterk bleven evenwel ting verbonden aan de volkplankelende in de zijnde, en ofal voort fukftelling der kwijnende hoop op de herrust, of om het ciland ontwerpen finedende der hen waren onafhankelijk te maken. Onkend met de er cenigen, dic, niet onberige werkzamheid flaarkundige wereld, meer ijvedag leiden, dan en bekwaamheid aan den allen, die zich tot nog toe T 2 had- --- Page 334 --- 292 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. hadden doen uitmanten, het waren diegeIII. nen, welke, reeds van het jaar 1791 af, 1793. hebben vooruit gezien naar eene overeenkomst met Grootbrittanje, door welke het ciland, en deszelfs blanke landeigenaars, onder de regering en befcherming van die magtige natie moesten geftcld worden; ook waren er een weinig anderen, die dc volkplanting aan Spanje begeerden te hechten. Zij zagen allen, uit den laatiten wanhopigen flap der bewindsmannen, dat men nicts mcer te hopen had van de redelijkheid van het moederland. Dc laatstgencemden bedienden zich, derhalve, van het aanzien cener partij, welke zij nog verzamelden, om aanzock te doen bij de regering van Spaansch St. Domingo 5 doch zonder den gewenschten uitlag. Verflandiger was het befluit der eerstgemelden, om zich met hetzelfde verzoek en aanbod ftatelijk tc vervoegen naar Grootbrittanje, te welken einDe heerl De de zij hunnen medegenoot, den heer DE Charmilly afgevaar- CHARMILLY, cenen man van uitftekende verdigd naar ftandelijke vermogens en zeer groote werkde Britfehe segering. zaamheid, afvaardigden, om met de Britfche fnatsdienaars te onderhandelen, en hunne ontwerpen, die nu reeds fints Z00 veel tijds --- Page 335 --- LAND DER ZWARTEN. cijds in den molen brengen. waren, tot een einde te HOOFDST, Deze heer had, III. gelijk uit het de gedeclte van dit hoofdfuk zal voorgaan- 1793. zijn,, aanzienlijke bezittingen in het gebleken en eene grondige en uitgeftrekte eiland, deszelfs kennis van lid belangen; uit dien hoofde was hij geweest van verfcheidene wetgevende gaderingen in hetzelve, waarin het verdat hij reeds lang te voren fchijnt, had te kennen zijne geneigdheid die hem gegeven tot den maatregel, nu werd toevertrouwd. De Britfche toe doof voor faatsdiensarfchap, alle tot hier aanzocken om de vering van St. veroDomingo te feheen daar ondememen, nog afkecriger van te zijn, fints de geworden uitberfling van den tegen de nieuwe oorlog Want regering van mcer dan eene ontkennende Frankrijk. ming kon het niet geheeten toeftemmen niet alleen den worden, dat aanleg en de van het fchikking ontwerp, maar zelfs het al of niet wagen van de gehcele het goedvinden der onderneming, aan overliet. Recds regering van Jamaika had er eene ling, van cene zeer vereerende onderhandehet karakter der natuur voor Britten, plaats gegrepen T 3 tus- cer dan eene ontkennende Frankrijk. ming kon het niet geheeten toeftemmen niet alleen den worden, dat aanleg en de van het fchikking ontwerp, maar zelfs het al of niet wagen van de gehcele het goedvinden der onderneming, aan overliet. Recds regering van Jamaika had er eene ling, van cene zeer vereerende onderhandehet karakter der natuur voor Britten, plaats gegrepen T 3 tus- --- Page 336 --- 294 ST. DOMINGO, OF HET IOOFDST. tusfchen de ongelukkige volkplantelingen I11. van St. Domingo en dic van Jamaika, 1793. welke aanzienlijke infchrijvingen tot derzelver onderftand deden, en hun op de bestmogelijke en voordecligite wijze te hulp kwamen, onder het vriendelijke opzigt van Generaal WILLIANSON, den Gouverneur; ja hen zelfs, tocn zij, aangelokt door de betuigingen van den Gouverneur van Spaansch St. Domingo, meenden aldaar beter te zullen flagen, overcenkomftig hunne wenfchen voorthielpen, en hun met kapitein ROWLEY ecn veilig geleide bezorgden. Dc hcer HENRY SHIRLEY, lid van het Huis der Vertegenwoordigers, fchijnt zich op cene wijZe tc hebben gedragen, welke de hoogfte lofipraak verdient. Toen de regering hun cene fehuilplaats in haar ciland verleende, verloor de heer DE CHARMILLY geen' tijd, om zich naar Tamaika te begeven, waari hij, door zijne voorftelling van den toeltand van St. Damingo, de gezindheid der planters jegens de Britfehe natie en de gemakkelijkheid om, met cene zeer kleine magt, aldaar vasten voet te verkrijgen, den Generaal WILLIAMSON overhaalde, om hem de verzochte hulp toc te ftaan, hoewel flcchts beftaande in cene --- Page 337 --- LAND DER ZWARTEN. eene magt, die zekerlijk op ver na niet ge- HOOFDST, noegzaam was, om zulk cen eiland, in zul- III. ke omllandigheden, te kunnen veroveren. 1793. De Franfche bewindsmannen SANTHONAX en POLVEREL, die nog eene wankelbare magt in St. Domingo hadden den, verkregen fpocdig kennis overgehouvan den voorgenomenen inval, en begonnen zich dienvolgens tegen denzelven toe te rusten. ne magt beftond in het overfchot der Hpnpen, welke zij uit troeFrankrijk hadden medegebragt, eene parcij blanken, die hun getrouw bleven, en de flaven, die zich nog hen gevocgd bij hadden; en het viel moeijelijk over de flerkte dezer magt te oordcelen, omdat dezelve door al de verfpreid was. Om zich in flaat provincien te om de invallers te beter te keer ftellen, maakten zij te gaan, gebruik van eenen nog beflisfender flap, waardoor zij zich-van den van het ganfche bijfland ligchaam der negers verzekerden. Dienvolgens verklaarden zij (*)bij open- (*) Dit fuk was door POLVEREL alleen onderteekend, die zich alleen te Port-au-Prince waar hetzelve werd uitgevaardigd, bevond, van de noorder Provincie. SANTHONAX was in T 4 maakten zij te gaan, gebruik van eenen nog beflisfender flap, waardoor zij zich-van den van het ganfche bijfland ligchaam der negers verzekerden. Dienvolgens verklaarden zij (*)bij open- (*) Dit fuk was door POLVEREL alleen onderteekend, die zich alleen te Port-au-Prince waar hetzelve werd uitgevaardigd, bevond, van de noorder Provincie. SANTHONAX was in T 4 --- Page 338 --- 296 ST. DOMINGO, OF HET Hoorbsr. openbare afkondiging, 72 dat allerlei foort NU. 99 van flavernij was vernictigd, en dat de nc4793. 79 gers voortaan zich zelven hadden te beAugustus. De Paver- 27 fchouwen, cn moesten befchouwd wornij vernic- 27 den, als vrije burgers," (*) tigd. De inwoners van St. Domingo konden, în dit tijditip, onder de volgende afdeclingen befchouwd worden: I. De voornaamite en verflandigite plantCrS, dic, naar rust en de herftelling hunner eigendommen verlangende (hetwelk zij van Frankrijk, in deszelfs bijiter verwarden ftaat, nict konden verwachten), naar de bcfeherming eener magtige natie, en misfchien meest naar dic van Engeland, uitzagen. 2. De overige blanke planters, die republikcinen geworden waren, cn, waarfchijnJijk ingevolge hunner flaatkundige denkwijs, liever verkozen de bewindsmannen, gls vertegenyoordigers der republiek, te ver- ("2 Men leeft gezegd, dat zij nog verpligt werden, om denzelfden arbeid tc verrigten, maar op den voet van vrije bedienden, die bij het jaar werden gchuurd. Degenen, die de afkondiging gelezen hebben, herinneren zich zulke uitzonderingen niet, welke in der daad de affchalling nul en yanl geener waarde zouden gemaskt hebben. --- Page 339 --- LAND DER ZWARTEN. verdragen, dan zich met eenig ander land te verbinden, offerende dus hun onmiddel- HOoFDST, III. lijk belang op aan hunne getrouwheid het moederland. De aan 1793, onpartijdigheid der gefchiedenis verbiedt ons, 2 deze klasfe in een ongunltiger licht voor te ftellen. 3. Eene menigte van die foort van fchen, hoedanige er, vooral in menverwarring en tijden van den worden ongelegenheid, in alle langevonden, die, niets te verliezen, en dikwijls geene beginfels in het geheel, hebbende, tot alle bekwaam ondememingen zijn; velen van welke zich, het zij door flinkfche ftreken of andere len, van den middecigendom van ters hadden meester afwezige plancoeftand der gemaakt, zich van den volkplanting bedienende, tot bevordering van hunne grootheid. De MuJatten befchouw ik, als tot eene dezer ten behoorende. En foor4. De vrijgelatene flaven, het lijkfte aanzienligchaam van alle, in hetwelk fchen van allerlei karakter menen foort pen waren. Eenigen onder hen begrereeds uitftekende hadden gefpreid, beide in bekwaamheden ten toon dige burgerlijke en krijgskunposten, welke zij onder de oproerigen T 5 be- atten befchouw ik, als tot eene dezer ten behoorende. En foor4. De vrijgelatene flaven, het lijkfte aanzienligchaam van alle, in hetwelk fchen van allerlei karakter menen foort pen waren. Eenigen onder hen begrereeds uitftekende hadden gefpreid, beide in bekwaamheden ten toon dige burgerlijke en krijgskunposten, welke zij onder de oproerigen T 5 be- --- Page 340 --- #98 Sr. DOMINGO, OF HET HlooFDST. bckleed hadden; anderen hadden zich geIII. fchikt betoond, tot het waarnemen van 1793. ecnige der belangrijkfte werkzaamheden in hct leven; en zij waren althans in het bezit van zcer groote Plyficke krachten. Wilden wij hier, voor cen oogenblik, afbreken, om de voegzaamheid of onvocgzaamheid der roctreding van dc Britfche regering tot het voorftel van den heer De CHARMILLY tc overwegen; ZOO zouden wij gevaar loopen, om onze berisping te verfpillen aan diegenen, dic, met ZOO weinig hoop op ecnen goeden uitflag, in cen ontwerp van zulk ecne wijde uitgeftrektheid hebben kunnen treden, van welks ware natuur zij ZOO weinig onderrigt waren, en tot welks uitvocring zij Z0O weinig middelen bezaten: doch wij zullen het aan den voorftander cener partij, van alle plaarfelijke, het zij wezenlijke of vermeende, hulpmiddelen om te kunnen oordeelen voorzien, overlaten te veroordeclen degenen, dic buiten zijn, lieden, dic, in de zeer zamengeitelde regering van ecn land, dat veclvuldige betrekkingen, en even Z0O vcel tegenftrijdige belangen te vereenigen, heeft, fomwijlen wel met overhaasting mocten gedreven --- Page 341 --- LAND DER ZWARTEN, ven worden tot ondernemingen, weerwil van hunne welke, in HOOFDST, goed voorzigtigheid en hun III. oordeel, mnet geen gunftigen worden bekroond. Ook uitflag 1793. ftellen, dat de eerzucht mag men onderer zich wel zal fomwijlen inmengen; en ZOO zal de brave en verflandige DE CHARMILLY zich niet beklagen, dat hij zich, in geen geringe het verwijt heeft op den hals mate, gehaald van 99 De raemrijike dwaling van Engelen en Godenm (*) Dat zij, die befloten hadden de Britfche regering aan te nemen, bereid waren in hunne verbindtenisfen om te volharden, aan valt niet te twijfelen: daarten flechts eene klasfe maar zij maakuit onder het overfchot eener uirgeftrekte talrijke wijl al de overigen de flerkfte bevolking, terdrangredenen hadden, om zich daar tegen te melijk belang, verzerten, nade partijfchap en verlosfing uit flavernij. En, indien men de twce eerstgenoemde denkbeelden al had kunnen te boven komen, ZOO konden alle gen, of andere lieden, die volkplantelinmet de zaken der volkplantingen niet geheel onbekend waren, uit (*) [Eene aanhaling uir een' Engelfehen dichter.] VERT, drangredenen hadden, om zich daar tegen te melijk belang, verzerten, nade partijfchap en verlosfing uit flavernij. En, indien men de twce eerstgenoemde denkbeelden al had kunnen te boven komen, ZOO konden alle gen, of andere lieden, die volkplantelinmet de zaken der volkplantingen niet geheel onbekend waren, uit (*) [Eene aanhaling uir een' Engelfehen dichter.] VERT, --- Page 342 --- 500 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDST. uit de voorbeelden der zwarte Karibiers Ill. van St. Vincent, 9 en der Maroniers van 1793. Jamaika, toch zeer wel weten, dat de laatften niet ligtclijk waren te onder tc brengen Toegerust met al dc voordeclen, welke zij, in velerlei opzigten, van de tocgenegenheid van licfhebbende meesters, en vooral met die, welke zij, door hunne O1ldervinding, in de verfcheidene twisten C1l gevechten, dic er reeds hadden plaats gehad, bekomen hadden, waren zij geworden, hetgeen men zich, zonder met hen om te gaan, onmogclijk verbcclden kan, een volk ccnig in zijne foort. Intusfchen hoopte men, dat belang hct gchcele ligchaam der blanken wel zou vercenigen ; dat dc vijandelijkheid van het volk van dc kleur weldra zou uirgeput zijn; enl dat de negers nog ZOO ver niet van hunnen pligt vervreemd waren, of er blecf grond over, om hunne terugkcering te verwachten : nog verliet men zich grootclijks, mct vcel reden, op de dapperheid en bekwaamheid dergenen, die de onderneming zouden befturen. In () Zie DALLAS's History of thte Marcons, alsraede EDWARD's British West Indies. --- Page 343 --- LAND DER ZWARTEN: 30I In dezen flaat van zaken werd er te maika eene kriigsmage ya- HoorDST. uit het uitgerust, beftaande III. 13de Regimens voervolk, zeven 1793: Compagnien van het 49fte Regiment, en eenc bende met grof gefchut, onder Britten Inval der in tein SMITH, in het geheel kapi- St. Doiningeregelde omtrent 870 man go, onder fle troepen uitmakende. Met de eer- Lieut. lonel Whic- Coafdecling derzelve, beftaande locke en uit 679 man geregeld krijgsvolk, ongeveer Coaumndore Lieutenant Colonel landde de Ford. WITHLOCKE (*) den 19den van September te den volgenden 3érémie, en nam bezit. Reeds morgen de ftad en haven in hadden eenige van den heer DE CHARMILLY zendelingen vooraf de punten van een verdrag troepen werden getroffen, en de . dienvolgens zonder cenigen tegenfland ontfchecpr, De Britfche vlag werd te ontmoeten. op de forten opgehefchen, en met koninklijke eerefchoten begroet; cn zonder verwijl deden de neren den eed van inwogetrouwheid aan den koning van Grootbriteanje. Commodore FORD, die toen ter tijd het bevel den post van Jamaika voerde, op begeleidde de overvocring der troepen met het oorlogfchip (") Nu Ceneraal Majoor EuWHITLOCKE, lag werd te ontmoeten. op de forten opgehefchen, en met koninklijke eerefchoten begroet; cn zonder verwijl deden de neren den eed van inwogetrouwheid aan den koning van Grootbriteanje. Commodore FORD, die toen ter tijd het bevel den post van Jamaika voerde, op begeleidde de overvocring der troepen met het oorlogfchip (") Nu Ceneraal Majoor EuWHITLOCKE, --- Page 344 --- 302 ST. DOMINGO, OF HZT HOoFDST. Europa, en verleende zijne tegenwoordigIII. heid bij de noodige plegtigheden van de 1793. onderwerping der plaats. Onmiddellijk daarSirémie en St.Nicho na volgde de Moclje van Kaap St.Nicholas, las overge- het Cibraltar of de fleutel der Antillifche geven. eilanden. Derwaarts rigtte de Commodore, overeenkomflig met de vooraf gemaakte fchikkingen 2 den volgenden dag zijnen koers, cn nam den 22ften bezit van het fort en de haven, met alleen de zeefoldaten te doen landen. Deze haven kreeg kort daarna de Granadier Compagnie van het 13de Regiment in bezetting, waarbij de tweede afdecling der geheele uitrusting, beftaande in vijf Compagnien, ieder van veertig man 7 werd gevoegd. Doch de ftad St. Nicholas kwam tot geen verdrag; integendeel voegden derzelver inwoners, die tegen de Britten vijandig gezind waren, zich terftond bij het republikeinfehe leger. De groote uitgeftrektheid der annzienlijke kust, welke dus in de handen der Britten viel, deed de vleijendfte vooruitzigten geboren worden, en fpoorde alle partijen aan, tot het voortzetten van ccne onderneming, die zulk cenen fchitterenden uitlag beloofde. Wij zullen van de werkzaamheden --- Page 345 --- LAND DER ZWARTEN. den der bewindsmannen, die zich omftreeks de hoofdflad met maatregelen tot HOOFDST. IIl. bezig hielden 2 en van derzelver verdediging nieuwve 1793bondgenooten, de flaven, die inc de binnendeelen des lands cene, afzonderlijke vormden, voor het magt dacht tegenwoordige de aanafwenden, om de nieuwe bezitters van. de zuidooster en noordwester ken der landftrevolkplanting te volgen in derzelver werkzaamheden, vereenigd met de brave volkplantelingen, welke zich met heid en eerbied bij hen fchijnen hartelijkte hebben. gevoegd De naaste haven bij Térémie trok allereerst de opmerkzmamheid van Colonel WHITLOCKE, dewijl hij onderrige was, dat dezelve van groot belang zijn zou, tot beveiliging van La Grande Anfe. derhalve Hij zeilde met zijne geheele magt naar Tibufot, en kwam den 14den dag van ber aldaar in de baai, Oétoterwijl een met name MORIN planter, hoofd DUvAL, daar aan het van vijf honderd man te land naar toe trekken, en zich op eene ne plaats met de anderen aangewezemaar zou vereenigen: : ongelukkig werd Colonel WHITLOCKE door een fuk gefchnc genoodzaakt om op eenen geheele magt naar Tibufot, en kwam den 14den dag van ber aldaar in de baai, Oétoterwijl een met name MORIN planter, hoofd DUvAL, daar aan het van vijf honderd man te land naar toe trekken, en zich op eene ne plaats met de anderen aangewezemaar zou vereenigen: : ongelukkig werd Colonel WHITLOCKE door een fuk gefchnc genoodzaakt om op eenen --- Page 346 --- 304 ST. DOMINGO, OF IET HooFDST. cenen afftand van dric III. (Engelfche) mijlen van de bepaalde plaats zijn volk te ontfche1793. pen; waarbij kwam, dat de wind de feinen van DUvAL onderfehepte, weshalve deze, bijna den gehcclen dag, in het dreigendfte gevaar, hcen en weder trok, in gezelfchap van cen' getrouwen en fchranderen neger, JAN VINA gchecten, wierfs manfchap cen gedcelte van de vijfhonderd uitmaakte. Dewijl de vijand, tc zelfder tijd, ecne verfterking in ruiterij van Aux Cayes ontving, was Colonel WHITLOCKE verpligt, mct een verlics van twintig mannen, terug te trekken, zonder zijn oogmerk bereikt tc hebben. OnderEcne geringe hindernis is tocreikend Omh gaan ecn klein ver- een getij van vreugde, hetwelk ZOO hoog lies. inliep, te doen terug keeren; dienvolgens werd dit verlies zeer vergroot in den geest van diegenen, dic tot nu toc niets te docn hadden gevonden, dan in het bezit te treden van rijke fteden en welgevulde magazijnen. Deszelfs uitwerkfel was ZOO groot, dat de troepen er kleinhartig door werden; weshalve de Generaal WILLIAMSON dezelve nicuwen moed gaf, door haar geral met het nog achtergeblevene gedeelte van het 49ftc, --- Page 347 --- LAND DER ZWARTEN. 49fle, alsmede het 2ofte cerfte Battaillon Regiment, en het HOorDST. van de koninklijken, III. voorraad te vermeerderen, bij tot dat de ver- 1793. florkingen zouden aankomen, welke uit Engeland werden verwachr. Deze ring diende niet alleen, vermeerde. moed om den zinkenden van hct krijgsvolk op te maar ook om de beuren 2 het planters te verfterken in vertrouwen, dat het het oogmerk Grootbritanjc was de ondereming van zetten. ; en cen gevolg daarvan door te kerspels van Jean was; dat de Rabel, St. Mark, Arcahaye en Boucasfin zich aan de ring van Grootbrittanje regedit tijdfip onderwierpen. Van af, tot het midden van werden er geene verdere Januarij, 1794. mankt; en het was voortgangen getoen, dat de telingen, die te Trois, volkplans fche) mijlen afflands op weinig (Engelhaven hadden van Tiburon, eene melde aangelegd; om de laatstgeplaats in ontzag te houden; heidshalve eene flerkte veiligin het midden opgerigt hebbende van een mocras, eene menigte ziekten onder hetwelk bragt, ongeduldig hen te wege om op nieuws begonnen te verlangen, te doen, eenen aanval op die haven terwijl de - I. DEEL. geheime raad van La V Gran- uron, eene melde aangelegd; om de laatstgeplaats in ontzag te houden; heidshalve eene flerkte veiligin het midden opgerigt hebbende van een mocras, eene menigte ziekten onder hetwelk bragt, ongeduldig hen te wege om op nieuws begonnen te verlangen, te doen, eenen aanval op die haven terwijl de - I. DEEL. geheime raad van La V Gran- --- Page 348 --- 306 ST. DOMINGO, OF. HET HooFDST. Grande Anfe den Colonel WHITLOCKE tot III. diczelfde ondernemingalleremnfligstaandrong. 1794 Den pifen van Januarij nam de Commodore de troepen te érémie aan boord, en kwam in den avond van den eden van Februarij Tuneming voor Kaap Tiburon. De Commodore blecf yen Tibu- in ZCC, en kapitein ROWLEY, een dapper en 1'017, opmerkzaam Officier, had hct beftuur over den aanval, terwijl de Licutenant Colonel SPENCER (), in geenerlei hoedanigheden voor de anderen onderdoende, het bevel over de trocpen voerde, beftaande gedeeltelijk uit volkplantelingen en uit cenc bende van het Britfche leger. De vijand vertoonde zich met cene aanzienlijke magt: doch het vuur uit de fehepen maakte hct ftrand fchoon; evenwel rukten zij weder voorwaarts, Cn rigten het vuur uit hun klein gewcer op de booten: maar onder dcs landden de trocpen, cn flelden zich oogenblikkelijk in orde, met den dapperen Colonel SrExCER aan haar hoofd, hetwelk den moed der verweerders gchecl en al deed zinken. Hunne linic wérd met cene aanmerkclijke flagting over hoop geworpen, en (") Nu Generze! Mlajcor SPENCER. --- Page 349 --- LAND DER ZWARTEN. en er geraakten honderd en vijftig val hen HOOFDST. krijgsgevangen. In deze, plaats, ZOO wel I1I. als in de vroeger gewonnene, vond men 1794. de magazijnen wel voorzien van krijgsbehoeften. Het verlies aan de, zijde der overwinnaars was zeer gering. Door deze zege viel de geheele bani of bogt van Léogane in de magt van het Britfche vloordeel; en er was niets meer noodig, dan cene tweede bezending van volk, krijgswaarop men ook gedurig hoopre, om zich van Port-au-Prince, de hoofdfad der voikplanting, te verzekeren, waarnnar iedereen met angstvallig verlangen uitzag. Middelerwijl werd het, nogtans, dienftig geoordeeld, zich in het bezit te flellen van de oude ftad Port Paix, een' belangrijken post aan de noordzijde van het eiland; en Colonel WITHLOCKE had aanleiding, om deszelfs verovering te beproeven door de nanbieding van cene fom gelds aan den Generaal, die daar het bevel vocrde. Dit was de heer LAVEAUX, een man van bedorven fortuin, hoewel van een deftig geflacht, die lang in den dienst was geweest, en voor de omwenteling eene troep dragonders bezat. Of Colonel WHITLOCKE zijne beV 2 re- Colonel WITHLOCKE had aanleiding, om deszelfs verovering te beproeven door de nanbieding van cene fom gelds aan den Generaal, die daar het bevel vocrde. Dit was de heer LAVEAUX, een man van bedorven fortuin, hoewel van een deftig geflacht, die lang in den dienst was geweest, en voor de omwenteling eene troep dragonders bezat. Of Colonel WHITLOCKE zijne beV 2 re- --- Page 350 --- 308 Sr. DOMINGO, OF IIET HOOFDST. rckening op deze bijzonderheid alleen geIII. bouwd hebbe, dan of, ZOO als men be1794. weerd heeft, zijne bevelen niet behoorlijk uitgevoerd zijn, kan tegenwoordig nict beflist worden: maar zcker is het, dat de Generaal LAVEAUX in hooge mate het vertrouwen des republikeinfchen legers bezat, en van hetzelve gecn misbruik maakte. Hct aanbod werd gedaan in cenen brief, die mct cene vredevaan verzonden werd, en de fom was 5,000 pond fterlings. Hij las den brief in flilte, en vroeg toen den Officier, op deszelfs woord van eer, of de inhoud hem bekend was; waarop hij, een ontkennend antwoord ontvangende, tot denzelven zcide, dat hij, ZOO hij den inhoud geweten had, onmiddellijk zou opgchangen zijn. Vervolgens las hij den brief overluid voor aan allen dic er tegenwoordig waren, en fchrecf het volgende antwoord: Antwoord 27 Gij hebt gepoogd mij in de oogen publikein- van denre- mijner trocpen te ontéeren, door mij ZOO fehenGene- laag, fnood en verachtelijk te onderftellen, raal Laveaux op dat ik in ftaat zoude zijn, om den mij toceen aas- vertrouwden post voor cenen fleekpenning zockomzijnien post le tc verraden: dit is ccn hoon, waarvoor gij verraden. mij perfoonlijke voldoening fchuldig zijt; en. --- Page 351 --- LAND DER ZWARTEN. en die vorder ik in den naam der is eere, Het HOOFDST, daarom, dat ik u, voor het III. eenig algemeen gevecht, aangaan van tusfchen eenen tweeftrijd 1794. ons aanbied, op leven of dood, latende aan u de keus der zij te voet of te paard. Uwe wapenen, het als mijn betrekking vijand, ter zake uws vaderlands, gaf u geen regt, om mij eene perfoonlijke beleediging aan te doen; en als een der perfoon eisch ik bijzonongelijk, voldoening voor een mij door een' bijzonder' aangedaan. 93 (*) perfoon Moeijelijk is het, over het karakter van den Generaal den LAVEAUX, in het midden van ftrijd der partijen, in welke gewikkeld, te oordeelen. hij was het, dac hij bekwaamheden Maar zeker is bezat; en indien er geen andere grond voor dit voorftel is geweest, dan zijne bekrompene omflandigheden, ZOO behoorde men het een' braaf' ongeluk van man gegerbiedigd te hebben. De (*) Dit antwoord is die door DE CHARMILLY overgenomen van E.DWARDS, hoewel niet wordt het, in al zijne tegengeiroken, komt met cen ander affichrift, uitdrukkingen, niet overeenrustende, onder den fchrijver beV 3 voor dit voorftel is geweest, dan zijne bekrompene omflandigheden, ZOO behoorde men het een' braaf' ongeluk van man gegerbiedigd te hebben. De (*) Dit antwoord is die door DE CHARMILLY overgenomen van E.DWARDS, hoewel niet wordt het, in al zijne tegengeiroken, komt met cen ander affichrift, uitdrukkingen, niet overeenrustende, onder den fchrijver beV 3 --- Page 352 --- SIO Sr. DOMINGO, OF HLT flonrnsT. De omflandigheden en het karakter van III. Col. WITHLOCKE vereischten intusfchen, 1794. dat hij op alle voorwerpen, welke hem dienflig konden zijn, cen aandachtig oog flocg. (*) Het fort van LAcul, in de nabuurfchap van Liogane, werd vervolgens ingefloten, en den Igden van Februarij ingenomen, doch ten koste van twee w.aardige Oflicieren. Ten vier uren in den morgen trokken de Flai-Compagaiet, eene afdecling der koninklijke Ariillerie cn van het I3de Re- (*) Hoewel de onzijdigheid, welke wij bij alle gelegenheden wenfchen in acht te nemen, vereischte, dat de boven ftaande feiten te goeder trouw werden opgegeven, verlangen wij echter niet minder de fchatting onzer opregte hoogachting te betalen aan het gedrag ven den Generaal-Majoar WHITLOCKE, als eenen Ollicier van ontwijfeibare kockmoedigheid en cer, en die bekwsamheden van den hooglten rang heeft amn don dag gelegd, (+) (+) [Terwijl de fehrijver in den tekst het karakter van den Ceneraal LAVEAUX cenigzins twijfelachtig doet voorkomen, en hier aan dat van zijnen landgenoot zulk cenen hoogen lof geeft, zal elk waarlifk onzijdig lczer, met ons, nier aarzelen, om het edcle sedrag van den braven Franschian, in het verhaalde geval gehouden, toe te juichen, en dat des anderen tc vernchten. VERT.J --- Page 353 --- LAND DER ZWARTEN. 31I Regiment, benevens eenige troepen der IIOOFDST. volkplanting, met twee derde half duims III. houwitfers en twee vierponders, onder be- 1794. vel van Colonel WHITLOCKE uit Leogane; terwijl twee honderd man troepen der volkplantelingen, met cenige Britfche Artillerij, welke vooraf waren der de bevelen ingefchecpt, onvan den Baron De MonTALEMBERT, op een vastgefleld uur landen, en het fort van den zeekantz zouden aantasten. De Colone/WITLOCKE trok langs den grooten weg op, en vatte even binnen het bereik van eenen kanonfchoor post; terwijl de kapitein VINCENT met het ligte voetvolk van het 49ftc Regiment, en ongeveer 80 man van de trocpen der volkplantelingen, cen' hoogeren weg- werden langs hunne gezonden, oi werkzaamheden met die van MONTALEMBERT te vereenigen, ter onderfteuning van het gros der krijgsmagt. Doch lukkig gernakte ongeMONTALENBERT, door de dronkenfchap van den kapitein van een der Transportfchepen, niettegenflaande de bekwaamheid van den anderen, op het fchip King, buiten ftaat om de landing te en al de dienst, welken deze docn; den troepen kon-. tocbrengen, was, dat zij de aandacht V 4 van igen, ter onderfteuning van het gros der krijgsmagt. Doch lukkig gernakte ongeMONTALENBERT, door de dronkenfchap van den kapitein van een der Transportfchepen, niettegenflaande de bekwaamheid van den anderen, op het fchip King, buiten ftaat om de landing te en al de dienst, welken deze docn; den troepen kon-. tocbrengen, was, dat zij de aandacht V 4 van --- Page 354 --- 312 Sr. DOMINGO, OF HET Iloprnsr. van 200 negers en Mulatten, die op het JI. ftrand waren geplaatst om dezelve te ont1794. vangen, bepaald hielden. De vijand kanonneerde van zeyen tot clfuren, wanneer Colonel WHITLOCKE aan kapitein SMITH bevel gaf, met de houwitfers en het kanon voort tc rukken, en op het fort te vuren, terwijl de Lieutenant Colonel SPENCER heni mct het ligre voetvoik van het koninklijke cn het 13de Regiment zou onderfteunen. Op het ontdekken der mislukking van den zeckant, werd er befloten, het fort te beftormen; weshalve de Colonel SPENCER, met de granadiers van het 49hc en het ligte voctvolk van het lode Regiment, optrok om zich met den kapitcin VINCENT op den bergachtigen weg te vereenigen. Tusfchen vier en vijf uren rukten de twee kolommen voorwaarts, en terftond ontving het gros des legers cen hevig vuur uit grof gefchur en klein gewcer. Hetzelve kreeg bevel om vooft tc rukken en het fort te winnen, hetwelk met de uiterfte fnelheid, en mnet mecr nadruks en voorlpoeds, dan men van zull eene kleine bende had kunnen verwachten, door hetzelve werd uitgevoerd. Na het fort in bezit gekregen tc hebben, lced mcn nog --- Page 355 --- LAND DER ZWARTEN. nOg een aanmerkelijk verlies door het in HOOFDsT. de lucht fpringen van een gebouw, hetwelk III. de bevelhebber, ziende dac hij de plaats 1794. niet langer konde houden, met brandftoffen had opgevuld. Het werd door eenen ncger, die onlangs van de Afrikaanfehe kust aangekomen was, en die men denkt, dat niet geweten heeft wat hij deed, noch het gebruik van het kruid gekend heeft, geftoken; hij ftak den brand in eenen kruid- aanwagen, daarbij faande, en fneuvelde, beDevens dertien gemeenen van de overwinnaars, en twee van derzelver Oflicieren, kapitein MORSHEAD van het 2ofle Regiment granadiers, die reeds eene wonde in zijn lijf had ontvangen, en Lieutenant CAULFIELD van het G2fte Regiment. Zij werden met krijgseer begraven; de Britfche bezetting maakte hunne lijkfnatfie uit. De Lieutenant Mc KERRAS van de en de kapitein HUTCHINSON Ingenieurs van de koninklijken, hoewel beiden in den aanval gewond, bleven op hunnen post, tot dat het fort was ingenomen. De Lieutenant TILNIN van het 2ofte Gremadier-Regimen werd gewond, maar herftelde. Dus licp het cerfte feherpe gevecht, dat V 5 er bezetting maakte hunne lijkfnatfie uit. De Lieutenant Mc KERRAS van de en de kapitein HUTCHINSON Ingenieurs van de koninklijken, hoewel beiden in den aanval gewond, bleven op hunnen post, tot dat het fort was ingenomen. De Lieutenant TILNIN van het 2ofte Gremadier-Regimen werd gewond, maar herftelde. Dus licp het cerfte feherpe gevecht, dat V 5 er --- Page 356 --- 314 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. er gevochten werd, gelukkiglijk af; doch itl. ZOO ging het niet met het tweede, hoewel 1704. van minder aangelegenheid, hetwelk onmiddellijk daarna voorviel. Met dezc onderneming beoogde men het verraad der Duitfche inwoneren van Dombarde, hicrNederlaag boven befchreven, te ftraffen. De mander Ergel fenen te fehap 7 met welke de togt ondernomen Bombarde, werd, beftond voornamelijk uit de zecfoldaten van onderfcheidene fehepen, die met de geregelde troepen in de Moelje voor bezetting dienden; zij flonden onder het bevel van den Lieutenant Colonel SPENCER en den Lieutenant Colonel MARKHAM; twce Frafchen vergezelden hen, de heer DENEUX, Majoor bij de Artillerie, en de Lieutenant Colonel DE CHARMILLY, dic overal noodzakclijk was, niet allecn uit hoofde van de zwarc verenwoordeljikheil, waaronder hij bij al de partijen lag, maar ook uit hoofde van hct algemeene gebrek aan kennis van de taal des lands bij de bevelhebbers. Dc bende ging des avonds ten negen uren op marsch, en kwam ten drie uren in den morgen acn de fchans, na cenen weg van vijftien (Engelfche) mijlen, door cene --- Page 357 --- LAND DER ZWARTEN. 315 eene bosch- en berg-achrige landfreek, te IOOFDST. hebben afgelegd. Dezelve was wel ver- Ilt. fterkt,, en werd door I5o Duitfche folda- 1794. ren, met drie fukken gefchur, verdedigd. Deze waren juist bezig met de wacht af te losfen op het oogenblik, toen de troepen ontdekt werden; en het alarmfchot werd gedaan. De Colone! MARKHAM tastte. 2 met de helf der manfehap, de fchans van ter zijde aan, terwijl de overigen op de poort aantrokken. De vijand liet hen tot op een' halven kanonfchoor naderen, en riep hun toen driemaal toc: Mie daar? Waarop de Colonel SPENCER ZOO dra niechad geantwoord: Engeland! of de aanvallers werden met een vuur uit het kanon begroct, dat voimaakt wel befluurd, en Z0O geregeld en fnel werd gaande gehouden, dat men genoodzaakt was, om de onderneming oogenblikkelijk-op te geven. Verfcheidene Officiers, door cenige granadiers gevolgd, trokken nog tot de gracht toe voort, maar dewijl hun getal al te klein was, namen. zij allen in verwarring de vlugt. De heer DE CHARNILLY, die de ontmoeting verhaalt, bevond zich aan den kant der gracht, tien yoet van de verfchanfingen, die tot eenen wal , om de onderneming oogenblikkelijk-op te geven. Verfcheidene Officiers, door cenige granadiers gevolgd, trokken nog tot de gracht toe voort, maar dewijl hun getal al te klein was, namen. zij allen in verwarring de vlugt. De heer DE CHARNILLY, die de ontmoeting verhaalt, bevond zich aan den kant der gracht, tien yoet van de verfchanfingen, die tot eenen wal --- Page 358 --- 316 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. wal dienden, en werd door verfcheidene III. fhaphaanfehoten gewond: een kogel fluitte 1794. af op de plaat van zijnen draagband, en een andere op den loop van een pistool, dat hij in zijnen zak droeg; beide zouden hem onfeilbaar hebben doen fneuvelen. Er waren zestien mannen gedood, en zeS Çn twintig in 's vijands handen gevallen; de overigen trolken af, zonder eenig verder onheil, dan de ongemakken aan eene kleine partij overgekomen, welke ik op het gezag van den Z0O even gemclden Officier zal befchrijven: (*) de aftogt gefchiedde met Z0O vecl overhaasting, dat er geen fein tot denzelven gegeven was; waardoor er vecl volks van het gros der bende afdwanide. Ongemeene Eenjongen dapperOflficier, de Lieutenant tegerfpocd Tan GAR- GARSTIN, behoorende tot het Regiment konink- (*) De heer DE CHARMILLY, die de ingeflopene mi-flegen, in EDWARDS ilistorifche befchouwing, zecr freng, cn dikwijls me: grond, berispt, is nu en dan zclf cenigzins onnesuwkeurig in zijne befchrijvingen, waarvan een voorbeeld aangewezen is in cene bijzonderheid in zijn verhaal von Lieut, GARSTIN's geval; alsmede in zija berigt van een Transportfchip, dat hij de King Grey noem. --- Page 359 --- LAND DER ZWARTEN. ninklijk Engelsch voetvolk, 2 die zijne on- HoorDsT. derhoorige manfchap bij zich had, bevond, III. bij het aanbreken van den dag, dat hij met acht man van zijne Compagnie van den STIN 1794. en sijwas gedwaald. Al zijne weg ne manweder te vinden, pogingen, om dien Jelap. bragten hem verder van denzelven af, tot dat hij, omtrent op den middag, eene afgezondene bende Duitfchers ontmoette, beflaande uit zes man, ivelke cischten, dat hij zich zou overgeven. antwoordde met de Ilij hen zou bedreiging, dat hij op vuren, ZOO zij hem aantastten. Hem dus vastberaden ziende, zich met hem te volgen, vergenoegden zij verder van zijn' bedoelden terwijl hij nog Dit zeiden zij hem, weg afdwaalde. derom en drongen hem wetot de overgave, hetwelk even ftandvastig werd geweigerd. De moede van hem over de Duitfchers, vlakten drooge en zandige te volgen, trokken met het vallen van den avond af; intusfchen wandelden voort, van honger, dorst en zij vermoeijenis bezwijkende, tot dat zij, aan het einde van twee dagen en eenen nacht, ken gedurende weltijd er twee van hun gecal door en afinatting omgekomen gebrek dende dan de vrucht waren, niets vinvan Indinanfche vijge- oge en zandige te volgen, trokken met het vallen van den avond af; intusfchen wandelden voort, van honger, dorst en zij vermoeijenis bezwijkende, tot dat zij, aan het einde van twee dagen en eenen nacht, ken gedurende weltijd er twee van hun gecal door en afinatting omgekomen gebrek dende dan de vrucht waren, niets vinvan Indinanfche vijge- --- Page 360 --- 318 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. geboomen en aloèes, door cen gelukkig III. toeval, aankwamen bij de landingplaats van 1794. de Platform, cene republikeinfche haven, welke dric weken te voren door den kapitein RowLEY vernicld was. Hier vonden zij - eene oude verlatene visfchersboot, waarin zij, zonder levensmiddelen, versch water of cci zeil, cn met zeer flechte riemen, te fcheep gingen. In den morgen van den derden dag kwamen zij in den ingang der baai van de Moclje St. Nicholas, van waar de visfcherlieden hen in de ftad bragten. Terwijl men dus, in den eenen hock, voor den vijand vlugtte, werd hem, in eenen anderen, cen zcer aanmerkelijke flag toegebrgr. Een der onderbevelhebbers van RIGAUD had zich toegerust, om met I500 man, zijnde volk van verfcheidene kleuren, den belangrijken post van LAcul de Léogane aan te tasten: doch op den dag voor den voorgenomenen aanval werden zij O1lderfchept door 400 man (onder welke er flechts 150 man van de Britfche krijgsmagt, cn de overigen van de militic van Léogane waren, onder het bevel van den Baron DE MONTALENBERT), dic hen gehecl verfloegen, en hun cen ftuk kanon afna- --- Page 361 --- LAND DER ZWARTEN. namen. De aanval bajonetten, gefehicdde met gevelde HIOOFDST. en er bleven meer dan 300 man III. van den vijand dood op het flagveld. Hetzelfde geluk had men bij 1794. van den aanval, die er door den gelegenheid MulatteOfficier RIGAUD, van Aux Cayes, ondernomen werd tegen het fort van Tiburon, welks bezit ZOO vecl bad gekost, magt beftond uit 2,000 man, meestai Zijne geflane negers, met twec ftukken opvicrponders. kanon, Omtrent ten drie uren in den morgen omfingelden zij het fort, en het werd tot kwartier voor negen, hoewel de groote batterij geheel onbruikbaar ten, en er een aantal gefchode lucht mannen, door het in fpringen van eenen hoop buskruids, omgekomen en gewond waren, met veel moeds verdedigd, toen de belegerden (van welke eene partij, reeds der het bevel van JaN vroeger, onzijde KINA, aan de eene eenen uitval had gedaan) het fort verlicten, en de aanvallers met eene flagcing over hoop groote wierpen, -Z00 dat zij 170 man dood op het veld lieten Het liggen. genoegen over de behaalde zege werd eenigzins verdoofd, toen men bevond, er van het geringe getal dat Driten, welke in het der het bevel van JaN vroeger, onzijde KINA, aan de eene eenen uitval had gedaan) het fort verlicten, en de aanvallers met eene flagcing over hoop groote wierpen, -Z00 dat zij 170 man dood op het veld lieten Het liggen. genoegen over de behaalde zege werd eenigzins verdoofd, toen men bevond, er van het geringe getal dat Driten, welke in het --- Page 362 --- 320 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. het fort waren geweest, 28 gefneuveld waIII. ren, bchalve IOO man van de trocpen der 1794. volkplantelingen. Ondertusfchen verftrekte dit gevecht al de troepen even gelijkelijk tot ecr, en de ridder DE SEVRE roemde, Mei. in zijnen brief van kennisgeving aan den Colonel WHITLOCKE, naar verdienfte de kleine bezctting, dic zich bij deze gelegenheid ZOO uititekend had gedragen. Nogtans begon, onder al deze van tijd tot tijd behaalde voordeelen, de moed den volkplantelingenin hetalgemeen tc ontzinken, op de bedenking, dat cr, gedurende ecn tijdverloop van acht maanden, geen de minfte verflerking uit Grootbrittanje was aangekomen; en het blecf niet enkel bij vrecs, welke door dezc moedeloosheid en dit wantrouwen werd voortgebragt: want cen kerspel, dat zich, weinig maanden tc voren, vrijwillig onder de befcherming van Engeland had begeven (dat van Jean Rabel namelijk), noodzaakte de Ofliciers der bezetting, om hunnen post aan LAVEAUX over te geven; en er was groote vrecs, dat dit voorbecld door vcel andere zou gevolgd worden. Intusfchen werd dit verlies minder gevoeld, doordien cr tusfchen de vier en vijf --- Page 363 --- LAND DER ZWARTEN vijfduizend perfonen, uit hunne onderfcheidene wijkplacfen, naar de HoorDST. I1I. ren terug gekeerd. plantaadjen waIn dits voor eere wijle, ZOO 1794. lende tijdfip, terwijl de Britfche onheilfpeltot verfinaadheid belangen gedoemd Tchenen, Op den 19den van Mei, lieten de Irrefistible en de floep de Delliqueux, de PerRerkt ven van Kaap St. Fls, in de ha- Brigadier onder den len, aan boord Nicholas het anker val- Generaal en 41fle hebbende de 22fte, 23fte Whyte, Regimenten voetvolk, bevel van den Brigadier onder het Nu werden. alle harten Genereal WHYTE, deloosheid, die de opgebeurd, de moevangen, volkplanting had beverdween, en allen door eene algemeene felenen, als de, de verovering aandrift bezield zijnvan dehoofifad, Port-auPrince, en een aanzienlijk deel rijken buit uit derzelver van den wachten. inneming, te verDeze troepen waren van gezonden, door den Generaal Guadetsupe afGREY, na met dezelve de Sir CHARLES den boven den wind Franfehe eilanalwaar zij cenen veroverd te hebben, den gehad. Groote moeijelijken veldrogt haddit wegzenden onheilen heeft men aan I. DEEL, der troepen uit die ftreken X toe- el rijken buit uit derzelver van den wachten. inneming, te verDeze troepen waren van gezonden, door den Generaal Guadetsupe afGREY, na met dezelve de Sir CHARLES den boven den wind Franfehe eilanalwaar zij cenen veroverd te hebben, den gehad. Groote moeijelijken veldrogt haddit wegzenden onheilen heeft men aan I. DEEL, der troepen uit die ftreken X toe- --- Page 364 --- 322 St. DOMINGO, OF HET HOOFDST toegefchreven, 2 - het verlies van het eiIII. land, hetwelk zij verlicten, en de veroor1794. zaking van de grootle cn kostbaarfte krijgstoerusting, welke er O it uit Engeland naar de Westindien is gezeild, benevens andere rampfpoeden meer. (*) De Commodore ForD had, gedurende cenen geruimen tijd, tot groot verdriet van de bewindsmannen, de haven van Port-auPrince ingefloten ; en op de aankomst dezer verfterking, hoewel dezelve geringer was dan men had gehoopt, werd het best geoordeeld, de verwachting der inwoneren niet tc leur ftellen. De Generaal WHYTE Zettc, derhalve, te St. Nicholas zijne zieken aan den wal, ontving 160 man van de bezetting in derzelver plants, en zeilde den 23flen van Mci voort naar de beftemde verzamelplaats op' de recde van Arcahaye, om met den Commodore het plan der onderneming te beramen, en de troepen der volkOnderne- planting, welke beftemd waren om mede ming tegen te werken, onder zijn bevel te nemen. Den de Aad hoofid- des. soflen zeilden zij verder, en kwamen diencilands. zelf- Colone! CHALMERS's Remarks on the late Ifar in St. Domingo, P. 21. --- Page 365 --- LAND DER ZWARTEN. zelfden avond af en aan Port-au-Prince. Hoewel de hier voorgevallene HOorDST, III. met cen"krijgskundig bedrijven, fehien niet van de oog befthouwd, mis- 1794. hoogfte aangelegenheid zijn; behoort er toch te worden kend, dat het vlootdeel beflond aangetee, liniefehepen, uit vier Europa, Belliqueus, Irrefistible en Sceptre, drie vijf kléinere fregatten en vier of vel vaartuigen, allen onder het bcvan den Commodore FoRD. De Britfche landmagt, onder het bevel van den Generaal WIYTE, beftond. in gelde troepen, bekwaam 1,465 man gerebij welke voor den dienst, 2,000 man van de troepen der volkplanting gevoegd. waren. Het is zaam hier aan te merken, dat de Franfche vocginwonersy die de lnatstgenoemde benden leverden, omtrent dezen tijd insgelijks de Muctjés Sil Mark, Léogane, yérémie, de kampem Des Rivaus en Du Centre en Tiburon, (op welke laatfte plaats de Mulatte bevelhebber Rigaud van Aux eenen aanval had beraamd) Cayes ran bezettingen hooftzakelijk voorzagen. Nadar men de noodige tocbereidfelen had gemaakt, werd er den volgenden een onderbandelaar morgen afgezonden, om de fad X 2 op Sil Mark, Léogane, yérémie, de kampem Des Rivaus en Du Centre en Tiburon, (op welke laatfte plaats de Mulatte bevelhebber Rigaud van Aux eenen aanval had beraamd) Cayes ran bezettingen hooftzakelijk voorzagen. Nadar men de noodige tocbereidfelen had gemaakt, werd er den volgenden een onderbandelaar morgen afgezonden, om de fad X 2 op --- Page 366 --- 324 ST: DOMINGO, OF HET HOoFDST. op te cifchen; toen de overgaaf geweigerd III. werd, bcfloot men tot hct befchieten van 1794. het fort Bizotton, hetwelk den grooten rijweg naar Léogane beftreek en een gedeclte van de baai befchermde, en waarin 500 man, met acht flukken zwaar gefchut en twec mortieren, in bezetting lagen. In cenen dag (den 31fen van Mei) was het fort aan de zeczijde, door het gefchut van twee liniefchepen en een fregat, ontmanreld; doch dewijl hct aan de landzijde gehecl onbefchadigd bleef, werd het noodzakelijk, ecnen ftorm te wagen. Dienvolgens werd de Colonel SPENCER, met 300 man van de Britfche en 500 van de troepen der volkplanting, in den avond, op den afftand van gecne (Engelfche) mijl van het fort aan land gezct, waarop weldra een nacht volgde, vervuld met al de akeligheden van cen allerver/chriskelijkst onweder van donder, ftormwind cn geweldigen regen. Er werd een krijgsraad gehouden, beftaande in den bevelhebber, den Baron DE MoNTALEMBERT, den Colonel DE CHARMILLY en den dapperen Kapitein Mc KERRAS van de Ingenieurs; en in denzelven deed de Colonel DE CHARMILLY, die inet de gelegenheid des --- Page 367 --- LAND DER ZWARTEN, des lands best bekend was, den inet geveld voorfag om HOoFDST. geweer aan te vallen, dewijl de III. plasregen en her onweder het klein geweer in het fort onbruikbaar gefchut en 1794. en het maken, gedruisch van het naderen der aanvallers zouden verdooven. De Kapitein DaNIEL van het 41fte Regiment ftelde zich het hoofd der voorhoede, uit niet aan meer dan zestig man beftaande, en bragt het met Zoo veel nadruks en plan overlegs ten uitvoer, het fort door cene bres intrekkende, en al wat hem voorkwam, behalve nen, die om lijfsbehoud fmeekten dege, ook verkregen, en het nedervellende, dat het fort oogenblikkelijk veroverd was, tot zelfs van den dapperen verbazing Colene/SPENCER. De Kapitein DANIEL werd zwaar zijn opvolger in het gewond, en 31 Mfei. Kapitein bevelhebberfchap, de Het fort WALLACE, fneuvelde op het Gla- Bizoiton cis, ZOo als hij geleefd had, als een ingenamen, uittekende man van kloekmoedigheid en eer, Het verftyekt den fchrijver tot innig leedwezen, dat hij de bladen van dit zijn anders ZOO eigenaardig daarvoor werk, niet kan verfieren met het verhaal gefchikt, menigte bedrijven, van eene welke, konde hij dezelve tot de nakomelingfchap overgebragt hebX 3 ben, Bizoiton cis, ZOo als hij geleefd had, als een ingenamen, uittekende man van kloekmoedigheid en eer, Het verftyekt den fchrijver tot innig leedwezen, dat hij de bladen van dit zijn anders ZOO eigenaardig daarvoor werk, niet kan verfieren met het verhaal gefchikt, menigte bedrijven, van eene welke, konde hij dezelve tot de nakomelingfchap overgebragt hebX 3 ben, --- Page 368 --- 326 1 ST. DOMINGO, OF HET HoornsT. ben, velen onfterfelijk zouden maken, wier III. namen en heldenmoed, door de menigvul1794. dige kanswisfelingen des oorlogs, dikwerf tot dc vergetenis werden gedoemd. Somwijlen kan het noodig zijn, dat de historicfchrijver, in het uitkiezen en rang/chikken zijner perfonaadjen, cene tooncclmatige uitwerking in het oog houdt: maar aan niemand, dic het waardig is, behoorde cene plaats op de gedenkrol des roems ontzegd te worden; dewijl dit dikwerf befchouwd wordt als de edelfte belooning voor cen leven, in flandvastigheid, mocd en geduld doorgebragt, cn als de ccrlijkfte prikkel tot tockomende gevaarlijke, cn den roem der natic opluisterende, dienften. Dc inneming van Bizotton befliste het lot van Port-au-lrince. De.bende, die hct veroverd had, bleef in het fort, tot dat-z zij zich yereenigen konde met het gros des legers van L'Arcahaye, hetwelk, gedecltelijk ter zec: , naderde van de zijde naast aan de rijke vlakte van Cul de Sac. Den 4den van Junij-kwamen zij tot binnen drie (Engelfehe) mijlen van dc ftad, en ten tien uren in den morgen rukte de bende van den Colonel SPENCER voorwaarts, om cenen post --- Page 369 --- LAND DER ZWARTEN. post op de hoogten achter de hoofdfad te HOOFDST. bezetten. Omtrent ter helft van den weg III. genaderd zijnde, ontmoetten zij cene Mu- 1794. latte vrouw, die hen verraste met het berigt, van de ontruiming der ftad. De Colonel DE CHARMILLY werd, met vijftig man van de ruiterij der volkplanting, uirgezonden, om de zaak te onderzoeken, die bevonden werd, ZOO als de vrouw had opgegeven; en zij namen onmiddellijk bezit van het fort der Poort van Léogane. Om- Ianeming trent een half uur daarna hoorde men cen ran Portgefchreeuw uit eenen kelder, die in eene au-Prince. zeer verborgene plaats gemaakt was, en waarin men, na de deur te hebben opengebroken, eenen neger ontdekte, in het midden van eenige tonnen met buskruid. a De ongelukkige fchelm was daar, naar het gevoclen van den heer De CHARMILLY, in den vorigen nacht geplaatst, om hen allen op cen' bepaalden tijd te doen in de lucht fpringen; maar door een louter toeval, het uitgaan van zijne lont, werd zijn leven, en dat van allen die rondom hem waren, gelukkiglijk gefpaard. Het fort De PHipital lag nu cerst aan de beurt om bezet te worden, hetwelk X 4 even- , naar het gevoclen van den heer De CHARMILLY, in den vorigen nacht geplaatst, om hen allen op cen' bepaalden tijd te doen in de lucht fpringen; maar door een louter toeval, het uitgaan van zijne lont, werd zijn leven, en dat van allen die rondom hem waren, gelukkiglijk gefpaard. Het fort De PHipital lag nu cerst aan de beurt om bezet te worden, hetwelk X 4 even- --- Page 370 --- 328 ST. DOMINGO, OF IIET Foornsr. evencens werd ten uitvoer gebragt, doch III. onder het dreigendfte gevaar van het leven 1794. der ondernemeren; want daar hadden de bewindsmammen den voornaamften flag, tot vernicling van de nieuwe meesters der plaats, voorbercid, welke alleen door den ftraks gemelden regen werd verijdeld. Men vond een loopend vuur, hetwelk zich uitftrekte van het magazijn (aiwaar de bodems uit verfcheidene vaten waren geflagen, en het buskruid over de vlocr geftrooid was) tot aan het kreupelbosch achter het fort: maar gelukkig was alles doornat, en met ecnige voorzorg kwam men alle toevallen voor. Het fort Robin, waarin zich tusfchen de twec en drie honderd man bevonden, welkc geweigerd hadden met de bewindsmannen den wijk tc nemen, gaf zich gereedelik aan den heer DE CHARMILLY over, De Baron DE MONTALENBERT werd afgezonden, om het fort St. Jofeple, hetwelk de fladspoort naar Cul de Sac befchermde, in bezit te nemen; en er begaf zich eene bende der trocpen van Léogane naar het fort St. Claire. Dus bevonden zich de Engelfchen, binnen weinig uren, in hct volle bezit van Pori-cu-Prince. De Com1110- --- Page 371 --- LAND DER ZWARTEN. modore, die de haven was nam bezit van het fort De binnengezeild, HooFDST, cene Britfche FIslet, en zond III. DE vlag naar binnen, welke door CHARAUILLY te Port Robin werd gehefchen, onder aandoeningen, opvoeld, maar niet Z0O wel kunnen welke geven worden. befchre29 Ik befehouwde, 99 >, deze gelukkige zegt hij, 9, goeding, gebeurtenis als eene vermij door het noodlot 55 ken voor al mijnen arbeid gefchon- >2 en al mijne moeijelijkheden 2 in de 99 St. Domingo." Ten verlosfing van Generaal WHYTE zes uren kwam de in de ftad. Aldus werd de inneming belangrijke hoofaftad, volbrage van dic rijkdom allen, die in de welker aanzien en ring des cilands bedoclde veroveaangelokr. gebruikt werden, hadden Binnen den omtrek van ver linien vond men honderd derzeltig fukken gefchut, een en dergeregeld in geplaatst en in goeden ftaat. In batterijen Jagen twee en twintig de haven fuiker, fehepen, geladen met indigo en kofij, waaronder fchepen waren van drie tot dertien tonnen last, behalye vijf honderd last ballast nog zeven duizend goederen, ter waarde ua vijf millioen guldens. van bijNog veel aanzien, X 5 lij- eld in geplaatst en in goeden ftaat. In batterijen Jagen twee en twintig de haven fuiker, fehepen, geladen met indigo en kofij, waaronder fchepen waren van drie tot dertien tonnen last, behalye vijf honderd last ballast nog zeven duizend goederen, ter waarde ua vijf millioen guldens. van bijNog veel aanzien, X 5 lij- --- Page 372 --- 330 Sr. DOMINGO, OF HET Hoornsr. lijker was de buit, door de bewindsmanIII. nen weggevoerd, welke twee honderd muil1794. ezels met hunne fchatten beladen, en bijna twee duizend perfonen in hunnen trein hadden met zich genomen. Vooraf hunne Zaken in order gebragt hebbende 2 en hct volk van dc kleur (van welks hulp zij hadden voorgenomen zich flechts cenen tijd lang te bedienen), onder het befluur van Terngkec- den Mulat RIGAUD en van ecnen neger, ring der met name TOUSSAINT L'OUVERTURE, in Fran/che bewinds- het bezit van de natuurlijke fterkte des namen Santhonax eilands ziende, verlicten zij kort daarna en Poiverel de volkplanting, een' onmetelijken fchat naar Frankrijk. ZOO naar Amerika als naar Frankrijk overmakende, en den Generaal LAVEAUX in hoedanigheid van opperbevelhebber achterlatende, en keerden terug naar Frankrijk, welks tocnmalige regering al hunne handelingen goedkeurde en bekrachtigde. POLVEREL flicrf weldra, hct flagtoffer geworden zijnde van een buitenfporig leven; maar SANTHONAX lecfde lang genoeg, om de volkplanting nog cens in zegepraal te bezoeken. Veel gefchils is cr geweest over de gedachte, dat cr cenige afzonderlijke fchikking tusfchen hen cn den Commodore heeft plaats --- Page 373 --- LAND DER ZWARTEN. plaars gehad, dewijl er, gedurende drie dagen, dat de HloarnsT, afgevaardigde bende des leIII, gers werkcloos gehouden werd, verfcheidene 1794. vaartuigen mct de vredevlag tusfchen hen zijn af en aan gevaren. Hoe dit weest zij, is nimmer bekend gemaar uit de gelegenheid geworden Port-au-Prince van dèn weg van naar Jacmel is het dat hun afirogt klaar, afgefheden, en daarmede, volgens fommiger meening, het lot dervolkplanting had kunnen beflist worden. Onmiddellijk na dat Port-au-Prince in het bezit der Engelfchen was gekomen, melden er zich mcer dan drie duizend verzapende inworeren in de ftad, bereid gewatot alle ondemnemingen, om de volkplanting verder te onder te brengen. werd er van de tegenwoordige Ongelukkiglijk voordeelen geen ander nut getrokken, dan hetwelk men onmiddellijk van den veroverden buit had; en dus ging er cenc gelegenheid ioren, die, gelijk dikwerf het geval is, vermer wederkwam. nimMet de ZOO zcer verlangde Port-au-Prince inneming van Britten fehijne de voorfpocd der in St. Domingo deszelfs trap te hebben bercikt. hooglten 22 Van dat tijdftip kiglijk voordeelen geen ander nut getrokken, dan hetwelk men onmiddellijk van den veroverden buit had; en dus ging er cenc gelegenheid ioren, die, gelijk dikwerf het geval is, vermer wederkwam. nimMet de ZOO zcer verlangde Port-au-Prince inneming van Britten fehijne de voorfpocd der in St. Domingo deszelfs trap te hebben bercikt. hooglten 22 Van dat tijdftip --- Page 374 --- 332 Sr. DOMINGO, OF MET HoorDsT. 29 ftip af," zegt ecn oud Engelsch Offi. III. cier, die op de plaats gediend heeft 1794- 27 begon de voorfpoed hunner veroverin97 gen af tc nemen 7 naar evenredigheid >7 van de grootere fchatten, welke er aan 5> werden te koste gelegd; en er volgde 9> eene algemeene kwijning, ramp en te27 genfpoed!" Zoo dra de algemeene blijdfchap plaats maakte voor de moodzakclijkheid om op maatregelen ter verdediging bedacht te Zijn, werden de foldaten verpligt om, des daags, de hand te lecnen tot het aanleggen van verfchanfingen aan de zijde van de flad, die naar de gebergten uitziet, cn om des nachts den krijgsdienst waar tc nemen, zijnde dus beurtelings aan de hitte der zon en de vochtigheid dcr nachtlucht bloorgefteld. Een groot aantal dezer lieden waren zes maanden aan boord der fchepen gewecst,, en het jaargetijde was ongunftig voor hen. In dit ongclukkige tijdsgewricht landde het fregat The Experiment, met het overfchot der troepen, die van de cilanden boven den wind wer- (")DeColane/CmANHERS, lafpebar-Grweraalsmn de Coloniale troepen in St. Dowingo, in zijne Remaris,P.41. --- Page 375 --- LAND DER ZWARTEN. werden gezonden, onder bevel Achtbaren Licutenant van den HOoFDST, beflaande ColsnelLeNNOx III, in acht de 22fte, 23fte, Flank-Cumpoagrien van 1794. 25fte en 41fte ten. Nu begonnen in St. Regimenwoestingen dier Domingo de verbefimettelijke ziekte, met eene verfehrikkelijker welke, den dood woede, dan die familien gemeenlijk vergezelt, ZOO van derzelver menige den bloem van een veel hoop beroofd, en afgefneden, belovend leger heeft zonder dat het den troost eenen cervollen frijd van Het is een genicten mogt. treurig onderwerp van gefchil geweest, of de gele koorts, voor de komst van The aanExperiment te Prince, in St. Domingo Port-auzich daar zelfs vertoond begonnen zij, of Begin der reeds hebbe. Dat er gele koorts vrocger Ziekte, en misfchien in St. Ds koortfen, aan al de zelfs mingo, hebben plaats gehad bij volkplantingen eigen, welke er geene onze troepen, van gekomen, regelrege uit Europa waren en welke men dus had denken dat aan de lucheflreek mogen ren, is zeker: maar gewoon wamen behoort zich te herinneren, dat een aanmerkelijk gedeclte (") Nu Gereraal LENNOX, van misfchien in St. Ds koortfen, aan al de zelfs mingo, hebben plaats gehad bij volkplantingen eigen, welke er geene onze troepen, van gekomen, regelrege uit Europa waren en welke men dus had denken dat aan de lucheflreek mogen ren, is zeker: maar gewoon wamen behoort zich te herinneren, dat een aanmerkelijk gedeclte (") Nu Gereraal LENNOX, van --- Page 376 --- 334 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. van dezelve zich, wel eens, een' geruiIII. mcn tijd in de Transportichepen onthoudeni 1794. hadden; dat zij fomwijlen in het brandende zand van de Moelje, en op andere. tijden in moerasfen, waarin de volkplantelingen zelven hct nict lang konden uithouden, hare ftandplaatien hadden gehad; cn, hetwelk weinig beter was dan eene dezer twee bijzonderheden, dat zij gelegenheden hadden om zich te verloopen in ongebondenheden, tot vermijding van welke meer voorzigtigheid noodig was, dan van foldaten in hunne omftandigheden konde verwacht worden. Reeds warcn zij afgemat door de nieuwe manier van oorlogvoeren der zwarten, welke (voornamelijk dic ônder TOUSSAINT, ecnen néger Generaal van uitftckende bekwaamheden in de binnenlanden) zcer vlijtig geoefend waren. Van de Y ziekten, uit de cerstgemelde oorzaken ontftaande, bleven de trocpen der volkplantelingen, ingevolge het verfchil humner levenswijze, gehecl vrij. Men verhaalt, dat deze pest allereerst te Grenada is aangebragt door het fchip Hankey, komende van Bulam in Afrika, alwaar het met eenc onbehoorlijke menigte rei- --- Page 377 --- LAND-DER ZWARTEN. reizigers aan boord, welke ecnen geruimen tijd aan den wal hun gerijf niet vinden HOoFDST. III, konden, 200 lang gelegen had, dat er in 1794. hetzelve eene ziekte fiai generis (van eene geheel eigene foort) ontftond, gelijk aan de thans bekende gele koorts. De meesten flierven er aan; en er kwamen van het fcheepsvolk flechts twee man te Grenada. De volgende bijzonderheden zullen ongeloofelijk zijn voor allen, die onkundig bijkans zijn van de dikwerf voorkomende welke de gevallen, noodzakelijkheid der oprigting van eenen Raad van Gezondheid in al de Britfche volkplantingen bewijzen. De kleederen en het beddegocd van de omgekomene flagtoffers werden in openbare veiling verkocht, en onder eene menigte menfchen deeld, en de befmetting, waarmede ververvuld dezelve waren. 2 bijgevolg algemeen verfpreid, niet alleen door dat geheele eiland, maar ook over al de Antillifthe en een aanzienlijk cilanden, gedeelte van het vaste land. Onnoodig is het, eene geneeskundige befchrijving van deze droevige ziekte te ven, , naardien er, in de werken gefcheidene van vergeneeskundige AUI fchrijveren van den ( te- uld dezelve waren. 2 bijgevolg algemeen verfpreid, niet alleen door dat geheele eiland, maar ook over al de Antillifthe en een aanzienlijk cilanden, gedeelte van het vaste land. Onnoodig is het, eene geneeskundige befchrijving van deze droevige ziekte te ven, , naardien er, in de werken gefcheidene van vergeneeskundige AUI fchrijveren van den ( te- --- Page 378 --- 336 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. tegenwoordigen tijd, voldoende berigten III. van derzelver natuur en behandeling gevon1794. den worden. Binnen twee maanden na Junij. de overgaaf van Port-au-Prince, werden er veertig Oflicieren en zes honderd man van het geregelde krijgsvolk door deze koorts weggefleept. Dc beste Generaals zijn buiten ftaat om alle kanfen te zien, en zich van dezelve tijdig te bedienen; maar het is ongelukkig, dat men ZOO vcel troepen in de hoofditad bij elkander liet komen, en voedfel gaf aan de befmetting, terwijl de krijgsmagt elders met vrucht konde gediend hebben. En dezelfde nalatigheid kan men nu van achteren aan de zeemagt te last leggen, dewijl dezelve voor de zuidkust eene vrije gemeenfchap met Curacao en het vaste land open liet, van waar er allerlei foort van onderftand geftadig aan den vijand werd tocgevocrd, zonder dat er cen enkel fchip geplaatst was om daarop te pasfen. Een enkcle maatregel van voorzorg van dic natuur ware genoegzaam geweest om te beletten, dat de bewindsmannen uit de volkplanting ontfhapten mct de onmetelijke fchatten, waarmede zij zich verrijkt hadden, of dat er ontcl- --- Page 379 --- LAND DER ZWARTEN. telbare kapers werden uirgerust, die, tijd lang, al onze eenen HOOFDST, het kannal boven den kopvsandijfchepen in III. wind In dit tijdlip werd de onderfchepten. 1794. CHARNILLY, die de ziel onvermoeide De Augustus. onderneming van de Britfche op St. Domingo was, om. door zijne kwvijnende wederEuropa landslieden naar wen onderfland afgevaardigd, ten einde om nieute verzocken, tot voltooijing van het dus ver gevorderde De Generaal WHYTE dced werk. het opperbevei in St. aftland van de van den flechten Domingo, uit hoofflaat zijner en werd opgevolgd door den gezondheid, September. Generaal Brigadier De BrigaHORNECK, eenen mam, wiens raal dier Genehoedanigheden in de ongunfligite omflan- neck bevel. Hordigheid eenen gelukkigen uitflag hebber. beloven. De Generaal fchenen te van Jamaika, flechts HORNECK kwam gezeld; en gedurende van vijftig man verden werd er cenige volgende maangeene verferking waardoor men werd in flaat onrvangen, gerlei gefleld om eenihij beweging te maken: derhalve had bij voorraad flechts op den voet verdediging te blijven, en het reeds van nene grondgebied te bewaren gewonval, die zich reeds voor den afI. DEEL. begon te openbaren. Y De zeld; en gedurende van vijftig man verden werd er cenige volgende maangeene verferking waardoor men werd in flaat onrvangen, gerlei gefleld om eenihij beweging te maken: derhalve had bij voorraad flechts op den voet verdediging te blijven, en het reeds van nene grondgebied te bewaren gewonval, die zich reeds voor den afI. DEEL. begon te openbaren. Y De --- Page 380 --- 338 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. De cerfte voorfpocd, waardoor de opIII. fandelingen, voornamelijk de Mulatten on1794. der RIGAUD, tot verderc pogingen en ondernemingen werden aangelpoord, was de inneming van Léogane, alwaar zij al de Franfche planters, welke hun in de handen viclen, om het leven bragten. Dit werd, in het begin van September, gevolgd van eene trouwelooze fchending der onzijdigheid, tot welke de lieden van de kleuri in de ftad St. Mark waren toegetreden. De heer BRISBANE, een waardig jong Officier, die rang had als Lieutenant Colonel bij het Franfche Legioen van St. Mark, en kapitein was in het 49ftc Regiment, had in de nabuurfchap eenen fchitterenden voorfpoed gehad, dewijl hij, aan het hoofd van flechts tachtig Britten, boven de trocpen der volkplantelingen onder zijn bevel flaande, eene groote menigte oprocrigen had overgehaald, om zich onvoorwaardelijk over te geven. Dcf RadSt. Terwijl hij zich bezig hield met dezen voorAlchdoor licden fpoed voort te zetten, werd de flad zonder n de trocpen gelaten: doch dic was voor de opLieur rermecsterd, rocrigen eene onwederflanbare verzocking; Eli hernu- dienvolgens maakten zij zich meester van Hu, dc flad, en br: gten, als voorheen, ter dood al --- Page 381 --- LAND DER ZWARTEN. al degenen, die hun in handen vielen. bezetting nam den wijk in De HOorDST, de eene flerkte op III. zeekust, van waar zij verlost door een fregat van de Moelje werd 1794. St. Nicholas. De Colonel van Kaap de BRISBANE keerterug, en hernam de flad ten koste alles, wat hij in de vlakte had van meer dan drie honderd gewonnen, oproerigen gen makende. Ondertusfchen gevanhad dit de uitwerking, dat het volk van de kleur in her algemeen, door er, tot grootere aangemoedigd, en zet. buiten/porigheden werd aangeRIGAUr, die in het zuiden het bevel voerde, maakte kenbare eenen aanval tegen de toebereidfelen tot omfingelen hoofdfad, door het van het fort Bizotton met drie kolommen van zijne troepen, een twee duizend man uitmakende. geral van nen hunnen aanval Zij begonten drie uren in den morgen van den 5den van werden met eene December, en groote - De kapitein flagring afgefingen. fort GRANT, die het bevel in her voerde, en de Lieutenants en HANILTON, hoewel CLUNES (*) den aanval in het begin van zeer zwaar gewond, bleven op (") Nu Lieutenant Colonel hunCLUNES. Y 2 van nen hunnen aanval Zij begonten drie uren in den morgen van den 5den van werden met eene December, en groote - De kapitein flagring afgefingen. fort GRANT, die het bevel in her voerde, en de Lieutenants en HANILTON, hoewel CLUNES (*) den aanval in het begin van zeer zwaar gewond, bleven op (") Nu Lieutenant Colonel hunCLUNES. Y 2 --- Page 382 --- 340 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. hunne posten, en oogstten hier eenen vereeIII. renden roem in, waarvan de Generaal WIL1794. LIAMSON hun ecn fchoon getuigenis gaf. Door dezen tegenfpoed niet mocdeloos geworden, maakte RIGAUD zich terftond gereed tot cenen geduchteren aanflag in ecn' anderen hock, de herneming van Tiburon. Zijne oogmerken waren wel bekend: maar het geval wilde, cven gelijk bij het Ontvlugten der bewindsmannen, dat er geen fchip kon gemist worden, om zijne toerusting te water, toen voor Aux Cayes liggende, te onderftheppen. Deze ging den 23ften van December onder zeil, beftaande in cenc brik van zestien, en drie fchooners, ieder van veertien ftukken. Zijne krijgsmage was drie duizend man fterk, beflaande uit manichappen van verfcheidenerlei foort en kleur, cn de aanval begon op Kersdag. De bezetting bedrocg flechts vier honderd tachtig man, van welke de meesten volkplantelingen, en de overigen nanuwelijks herftelde Engelfche zieken waren: zij hield het vier dagen uit, tot dat er van dit getal drie honderd waren gefneuveld. De overgeblevenen floegen, met den Lieutenant BRADFORD van hct 23ftc Regiment aan hun hoofd, --- Page 383 --- LAND DER ZWARTEN. 341 hooft, die onder den ridder DE SEVRÉ, HOorDsT bevelhebber dicr landfreek, gebood, met 1II, verbazende dapperheid, vijf (Engelfehe) 1794. mijlen lang, door den vijand heen, en bereikten Irois. Ecn ongelukkige Officier, de Lieutenant BASKERVILLE, die door een of ander toeval achtergelaten was, ZOO als bragt, men meent, zich zelven om het leven, om cenen fimadelijken dood te ontgaan, of niet in 's vijands handen te vallen. Het is fmartelijk, dat men Zijne goedkeuring moet onthouden aan een bedrijf, hetwelk de onverwinnelijkfle den dag dapperheid aan legt: maar niet minder is het te betreuren, dat hij geenerlei ander middel heeft kunnen vinden, meer beflaanbaar met de wetten van het manatfehappelijke leven, en waarbij de gefchiedenis met meer genoegen kon filfaan. Tiburon, Leogane, Sean Rabel, La Petite Rivière en L'Artibonite, waren in de magt van het voik van de kleur en der negers; en de laatften, die de geheele noorder provincic, behalve de Moelje en Fort Dauphin, aan zich hadden onderworpen, namen door de geheele volkplanting in magt en aanzien toc. Het Britfehe leger, Y 3 in- met meer genoegen kon filfaan. Tiburon, Leogane, Sean Rabel, La Petite Rivière en L'Artibonite, waren in de magt van het voik van de kleur en der negers; en de laatften, die de geheele noorder provincic, behalve de Moelje en Fort Dauphin, aan zich hadden onderworpen, namen door de geheele volkplanting in magt en aanzien toc. Het Britfehe leger, Y 3 in- --- Page 384 --- 542 Sr. DOMINGO, OF HET Hoorost. integendeel, verzwakte van dag tot dag, en Iil. de volkplanters zagen met bekommering en 1794. wantrouwen de traagheid, waarmede de verfierking voor dc krijgsmage werd toegevoerd. Zij - verlangden cene toerusting, waardoor men tot het ecne of andere groote krlgsbedrije zou worden in ftaat gefteld, ten cinde aan de verovering van de volkplanting de laatfte hand te leggen, en de oogmerken van het volk van de kleur te verijdelen: doch zulk eene hoop kon alleen, door de taaije gchechtheid van deze ongelukkige landeigenaars aan hunne geliefde, bekoorlijke bezittingen, Z0O lang on1derhouden worden. Dewijl de Britfche bevelhebber met de volftrekte oppermagt was bekleed, onderwierpen de Franfche volkplantelingen zich over het geheel aan hem, om enkel lijdelijk te werken: doch de verwaarloozing en werkeloosheid, welke zij I zagen plaats hebben, en die toe te fehrijven was aan de mocijelijke en drukke werkzaamheden der Britfche regering in Europa, wekten het verlangen in hen op, om cenig decl in het beftuur der zaken te hernemen. Altijd zijn er, in alle omftandighece1, misnoegdc perfonen, : die ligtelijk een aantal over- --- Page 385 --- LAND DER ZWARTEN. overgegevene lieden kunnen vinden, fteeds HOoFDST, gereed om tot hunne bedoelingen mede te III. werken, al ware het in het raad. Terwijl de Colonel fehendigfe ver- 1795. BRISBANE, die yamarij. om zijne dapperheid, bekwaamheid cn foonlijke hoedanigheden per- Zamenalgemeen werd swering tehooggefchat, bezig was met de gen de Enigeestgefteldhcid der oprocrige Port-au gelfchen 1e ongemeen veel Mulatten, welken hij Prince ontgunst betoond had, te Nil- deit. len, en de rust onder de aan zijne befeherming blanken, welke waren te herftellen, tocbetrouwd, oncwierp eene partij der laatstgenoemden eene zamenzwering dierbaar leven, herwelk tegen zijn door den en de pest zelfs gefpaard was. oorlog werden ontdekt, Doch zij en hun aanflag verijdeld. Maar kort daarna kwam men achter meer uitgeftrekte eene zamenzwering te Port-auPrince, waar cene dergelijke nemens was, de partij voorbezeting te cn de Engelfchen ter dood te brengen. overrompelen, Twintig van de zamenzweerders werden in hechtenis genomen, en voor eenen krijgsrnad, beflaande uit de voornaamfte onder welke vijfFranfehe bevclhebbers, Offieieren te rege gefteld; zij werden fchuldig waren, den en ter dood veroordeeld. bevonVijitien van Fibrsartj, Y + hen dergelijke nemens was, de partij voorbezeting te cn de Engelfchen ter dood te brengen. overrompelen, Twintig van de zamenzweerders werden in hechtenis genomen, en voor eenen krijgsrnad, beflaande uit de voornaamfte onder welke vijfFranfehe bevclhebbers, Offieieren te rege gefteld; zij werden fchuldig waren, den en ter dood veroordeeld. bevonVijitien van Fibrsartj, Y + hen --- Page 386 --- 344 Sr. DOMINGO, OF BET Hoorpsr. IIl, hen werden, op den 18den van Februarij, doodgefchoten. Diudran 1795. Kort na dezc hagchelijke ontkoming fheuColoicl velde echter de beminnelijke Colonel BRISBrisbane, BANE, mct cene partij volks op kondfchap uirgegaan zijnde. Door zijnen dood verloren de Britfche belangen in St. Dominga cenen van hunne bekwaamite, onvermocidfte en edelmoedigfle voorfanderen. Ilij wonl aller toegenheid, en was de verklaarde vriend van degenen, die het op zijn leven tocleiden; in ZOO verre, dat zijn gedurige omgang met de Mulatten eene zekerc mate yan ongenoegen onder de blanken veroorzaakte; nogtans vertrouwden dezen op zijnen moed, en werden nimmer te leur ge2 Meart. feld. Zijn dood werd algemeen betreurd. Doodvai Coliml Het begin van dit jaar, ZOO rijk in geMarkjnm, beurtenisfen, werd bewolkt door hct overlijden van den Lieutenant Colonel MARKHAMI, dic, om mij te bedicnen van de woorden uit de orde van dien dag, door den Generaal HORNECK uitgevaardigd, 22 alge27 meen geéerbiedigd en bemind lecfde, cil 97 fierf,cen fchitterend voorbeeld van krijgs27 mans, maarfchappelijke en perfoonlijke 22 deugd nalatende," Ilij fheuvelde in her ver- --- Page 387 --- LAND DER ZWARTEN. verdedigen van cenen buitenpost, dewiji de vijand nog eens befloten had het fort Bi- HOOFDST. IIL. z0tton te belegeren. Doch de bekroonde zijnen overwinning 1795. val, en zin dood werd gewroken op zes honderd man van de anden, die op de plaats verflagen vijOok maakte men zich werden. meester van hunne vaandels, en van zes ftukken Tegen het einde van April gefchut. nieuwe verflerking, ontving men April en 96fe beftaande in de 8ifle Regimenten, en een weinig manfchappen van het 82ftc, weike, lijks geland zijnde, het lot naauwehunner van ZOO velen voorgangeren plaats hunner ondergingen, en de den beflemming nier anders konbefehouwen, dan als ZOO menige graven, gerced om hen in te zwelgen. opene In de maand Mei fche 1795, toen de Brit- De Generegering deze waardig volkplanting als een raalMavoorwerp eener joor Sir gon te befehouwen, onderneming be- Adam Willandde de Generaal liamfon K. WILLIANSON, de Gouyerneur B.opperbe ka, aan wien de van Jamai- velbebber. uitvoering was voornamelijk opgedragen, te gefleld Part-atu-Prince, aanzijnde tot opperbevelhebber de Britfche van al ridderorde bezicingen, en vercerd met de van Bath. Y 5 Dc gon te befehouwen, onderneming be- Adam Willandde de Generaal liamfon K. WILLIANSON, de Gouyerneur B.opperbe ka, aan wien de van Jamai- velbebber. uitvoering was voornamelijk opgedragen, te gefleld Part-atu-Prince, aanzijnde tot opperbevelhebber de Britfche van al ridderorde bezicingen, en vercerd met de van Bath. Y 5 Dc --- Page 388 --- 346 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST, De eerfte werkznamheden van den nieuIII. wen bevelhebber ftrekten om zijne fland1795. plants te Port-au-Prince te verfterken, en eenc linie op te rigten en in fiaat van verdediging te brengen, zich uicftrekkende van een dorp Thomafeau gcheeten 2 en van Grande Bois nan hct uiterite cinde van Cul De Sac, tot aan St. Mark, dwars over ecne reeks van bergen, die de vlakte van Arcahaye van die van Artibonite fcheiden, en daarenboven cene keten van posten te. vestigen, van de laatstgenoemde plaats af tot Kaap Tiburon toc. Tot dit einde werd het noodzakelijk, het ontwerp, dat men reeds had nangenomen, om eene bende negers in de krijgsmage in te lijven, nog mcer uit tc breiden; en er werden tot dat oogmerk cene menigte flaven van de Franfche planters en anderen gekocht, en geplaatst onder het bevel van Officieren, welke reeds onder de oude regering in dienst waren geyveest, of Van zulke planters, van welke men met de meefte waarfchijnlijkheid hopen konde, dat zij dit volk wel regeren en met vrucht zouden gebruiken. Onder dezen waren de benden van DE SOURCE, DE PYSTER, DE GRASS, LA --- Page 389 --- LAND DER ZWARTEN. LA SERRE, D'ALSUN en COCHEREL de zienlijkfte: maar zij waren, even gelijk veel aan- HOOFDST. III. andere fchikkingen, welke nu plants pen, ten uiterfte gre- 1795. kostbaar, en niet aan het oogmerk voldoende. altijd In de maand Augustus landde de het 82fte Regiment rest van Jugustus. aan, waarvan een klein gedeelte in April was mede nu het gekomen, en waargeheel van de toen gezondene verfierking voltallig was. Het was bij zijne landing negen honderd van welke er tchtig man fterk, zes weken later flechts drie honderd vijftig in leven waren. Met troepen, die dus bij gedeelten kwamen, en door befinettelijke aanden ziekten wergefloopt, kon er, in eenen tijd, toeri er een wel vercenigd ligchaam werd om eene beflisfende vereische krijgen, weinig overmagt te ver: Generaal uitgerige worden; en de WILLIANSON, door de lijkfle moeijeomAandighedon reeds in verlegenheid gebragt, was niet zeer berekend een' ontmoedigenden voor zulk de faat van zaken, als tegenwoordige, noch konde zijne weldadigheid en heuschheid, ZOO beminnelijk in het hoedanigheden iets ambtelooze leven, toebrengen, om hem door de zwarighe- : Generaal uitgerige worden; en de WILLIANSON, door de lijkfle moeijeomAandighedon reeds in verlegenheid gebragt, was niet zeer berekend een' ontmoedigenden voor zulk de faat van zaken, als tegenwoordige, noch konde zijne weldadigheid en heuschheid, ZOO beminnelijk in het hoedanigheden iets ambtelooze leven, toebrengen, om hem door de zwarighe- --- Page 390 --- 348 ST. DOMINGO, OF HET IIOOFDST. heden te helpen. Ilij lcende het oor aan III. de listige inboczemingen van baatzuchtige 1793. bedriegers, en liet zich verleiden tot het volgen van cen kostbaar fcifel, hetwelk doodeli,k was voor de Brirfche belangen. Generaal Weldra werd hij in het bevel opgevolgd door Maicer Forbes. den Generaal Majoor FORPES. Deze klockmoedige en werkzame Officier trad zijnen loopbaan in, met een oplettend onderzoel: van de verfchillende posten, enl eene vermeerdering der krligsmage door alle middelen, welke voor handen waren: hij verfterkte de recds opgerigte linien, en bragt de grenzen van Mircballais cn Banica in een' veiligen ftant, om de gemeenfchap met het Spaanfche St. Domingo open tc houden, waardoor men zich van vee kon voorzien, behalve andere inzigten, waartoe dit kon dienftig zijn. De bezerting van Darica, als naar gewoonte uic een weinig Britfche troepcn, volkplantelingen Cn eenige Spanjaarden in Britfche foldij beflaande, flelde hij onder het bevel van cenen Oflicier van ongemeene verdicnfle, Sir WVILLIAM CockBURN, die in last kreeg, om den vrijen toegang tot de vlakte van Kaap Prançois, wel- --- Page 391 --- LAND DER ZWARTEN. welke hij in zijne magt had, in het te houden. oog HooFDST. IHI. Tegen het einde van dit jaar hadden de 1795. listige onderhandelingen van eenen neger Generaal, wiens perfoon in deze gefchiedenis eene uitftekende rol zal fpelen, de Spaanfche regering aandeel in overgehaald, om haar Spaanseh eene volkplanting, welke zij niet St. Domina langer behouden konde, aan de Frankrijk go aan vertegenwoordigers der Franfche afsehaan. faan. Republick af te In Mei 1796 landde de neraal Brigadier Ge- 1796. HowE, die omtrent zeven maanden te voren van Kork Was afgezeild, na eene rampfpoedige reis, met ongeveer 7,000 man troepen aan de Moelje van St. Nicholas, alwaar zij verplige de werden, cven als of vernieling, welke de zec cn het onweder hadden onvoltooid gelaten, hier moest volbrage worden, om cenige weken aan boord der Transportfehepen te blijven. Hetzelfde getal manfchappen zou, eenigen vroeger, de geheele tijd de gedaante van zaken in volkplanting veraaderd hebben: : maar nu waren dezelve te ver benden, verloopen 5 en deze verecnigd met die, over welke de Generaal FORBES reeds te befchikken had, (om oid gelaten, hier moest volbrage worden, om cenige weken aan boord der Transportfehepen te blijven. Hetzelfde getal manfchappen zou, eenigen vroeger, de geheele tijd de gedaante van zaken in volkplanting veraaderd hebben: : maar nu waren dezelve te ver benden, verloopen 5 en deze verecnigd met die, over welke de Generaal FORBES reeds te befchikken had, (om --- Page 392 --- 350 ST. DOMINGO, OF HET HooFDST. (om de taal van een' oud' ervaren' Officier 1i1. te gebruiken) 22 geleken niet naar dic, waar1796. 27 over de Generaal WOLFE weleer het be29 vel voerde. 29 (*) Onder de gevolgen van deze ongenoegzame verfterking mogen de volgende rampfpocdige gebeurtenisfen gerekend worden. Leogane Dewijl de flad Léogane door de Britfche doorde Engelfchen troepen in cen' weerloozen ftaat gelaten serloren. was, begonnen dc republikeinen dezelve terftond met eene gracht en fchanfen te omringen, en'de haven te verflerken; weshalve de Generaal FORDES, de noodzakelijkheid begrijpende om zulks te beletten, befloot den vijand met cene aanzienlijke magt te overvallen. De Admiraal PARKER, zijne troepen ontfcheept hebbende, tastte hct fort aan deri ingang der kreek aan, maar werd genoodzaakt om met verlics afte trekken. De Generaal FORBES had geen gefchut bij zich, voornemens zijnde, op raad van zijnen Ingenieur, den Majoor Mc KERRAS, de plaats zonder geregelde nadering in tc nemen. Men had cen klein getal ligte fukjes gefchut geplaatst tot bedekking der man- () Col. CHALMER's Remarks, P. 44. --- Page 393 --- LAND DER ZWARTEN. manfchappen 2 welke de gracht vulden, waarover de belegeraars zouden florm loo- HOoFDST. IlI. pen. Doch weldra werd men van het Oil- 1796. fnackundige, hoedanig het altijd is, van eenen vijand gering te achten, overtuigd. De belegerden bemerkende, in welk minachting zij gehouden werden, eene een' vier en twintig ponder bragten op den kerktoren, waarmede zij hunne befpringers fel befchoten, dat zij zelven de ZOo gelegenheid kregen, om de gracht over te derzelver kanon te trekken, en ze zich gelukkig vermeesteren, terwijl dezwakheid rekenden, dat zij, door de hunner beftrijderen, zich zonder verdere fchade wederom konden Bombarde, hetwelk infchepen. ZOO ongelukkigen men voorheen, met Bombarde uitflag, gepoogd had te doordel Enverrasfen, werd befchouwd als een geltchengeuitftekendheid post, bij nomen en onontbeerlijk voor de bezet- ontruind, ting en de vloot van de voer van Moelje, tot aanke bende groenten enz. Er werd eene fter2 troepen algezonden, om aan te tasten : maar er kwamen hetzelve veel op den weg manfehappen om door de heid van den. marsch, dien moeijelijkmidden van den men op het dag had ondernomen. Het fort werd, nogtans, terftond bij verdrag over- ontruind, ting en de vloot van de voer van Moelje, tot aanke bende groenten enz. Er werd eene fter2 troepen algezonden, om aan te tasten : maar er kwamen hetzelve veel op den weg manfehappen om door de heid van den. marsch, dien moeijelijkmidden van den men op het dag had ondernomen. Het fort werd, nogtans, terftond bij verdrag over- --- Page 394 --- S52 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. overgegeven, doch kort daarna door Zijne Ill. nicuwe bezitters ontruimd. 1796. Door deze voorvallen aangemocdigd, begon RIGAUD zich op zijne dapperheid tc verlaten, en tastte den Ceneraal Majoor BoWyER te Irois aan. Ilij werd afgefagen, ten koste van honderd man gefineuvelden en gekwetften: onder de laatften was de Generaal zelf. Kortom, ZOO flaauwy werd de voortgang der Britfche wapenen, dat de republikeinen in alle hocken rondom de hoofdflad krijgsbedrijven begonnen; daarenboven noodzaakten zij den Generaal FORDES, om zekeren berg Grenier genocmd te verfterken, enr al de omgelegene hoogten te bezetten, terwijl zij zelven cenige maanden doorbragten, met het oprigten van battcrijen en het verfterken van twee posten tc St. Laurent en Le Boutillicre, minder dan vier (Engelfche) mijlen van Port-au-Prince gelegen, zonder cenigzins van de Engelfchen ontrust te worden. Terwijl de zaken dus wanhopig werden, cn de onheilen en kosten dagelijks vermeerderden, befloot de regering den Ceneraal SIIcOE tc zenden, om cene poging te docn, tot --- Page 395 --- LAND DÉR ZWARTEN. tot herftelling van de Britfehe en indien achrbarheid; HOoFDST. eenige ondervinding en bekwaamheid het 11I. geweest waren, dat men miste, men aan het gelukkige zou 1796. ben kunnen gevolg weinig hebtwifelen. Hij kwam in het begin van Maarc 1797 aan de Maart. 1797. St. Nicholas, en deed Moelje van Generaal togt door de Britfche onmiddellijk eenen Simcoe opkwalen zelf te zieri, bezitingen, om de heiber. perbevel delen tot voor dat hij de midbekend herftel, waarmede hij zeer wel was, zou aanwenden. laas! geene Maar, hegewone met vrucht hulpmiddelen konden wanhopige aangewehd worden tegen de beftrijden; omflandigheden, welke hij moest want, door het gedrag van eene mogendheid onbeflamnbare in de kunst van onderwezen regeren en in de gen van rijken en flaten, en door betrekkinfnatkundige de onflappen van andere in de kunst des oorlogs, geoefend ten, in waren de zwarbeide, tot zulk eene hoogte klommen, dat men, in weerwil opgeverouderde vooroordeel, van het uitwerkfels door de zigtbare ontzien. In genoodzaakt werd om hen te bevel over het dezelfde maand, waarin het heid en Britfche leger aan de wijsI. DEEL werkzamheid van den Generaal Z Star- flappen van andere in de kunst des oorlogs, geoefend ten, in waren de zwarbeide, tot zulk eene hoogte klommen, dat men, in weerwil opgeverouderde vooroordeel, van het uitwerkfels door de zigtbare ontzien. In genoodzaakt werd om hen te bevel over het dezelfde maand, waarin het heid en Britfche leger aan de wijsI. DEEL werkzamheid van den Generaal Z Star- --- Page 396 --- 354 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. SIMCOE werd toevertrouwd, zag men hierIII. van eene onbetwistbare erkentenis, in de 1797. benoeming van T'OUSSAINT L'OUVERTURE, Tousfrint L'Ouver- den beroemden neger Officier, , door de ture door Franfche de Franregering, 2 tot opperbevelhebber fchen tot van de Franfche krijgsmagten in St. Doopperbevel hebber mingo. aangefleld. De Generaal SIMCOE had gevoel van de groote magt van zijnen beftrijder, voor wien deszelfs benoeming flechts ecne vereerende bekrachtiging was van het bevel, reeds lang in der dand bij hem bezeten. Hij begon ecnige fchikkingen van bezuiniging tc maken, welke, zelfs ingeval zijne zaak hopeloos ware, niet misfen konden dezelve eenen gewenschten dienst te doen. Hij noodzaakte alle bijzondere perfonen, huurders der verlatenc bezittingen van Franfche uitgewckenen, om dezelve ten voordeele van het algemeen af te ftaan; en hij verminderde de benden der volkplantelingen van 42 tot I4, de Ofliciers, welke noodwendig mocsten afgedankt worden, op halve foldij voor een' bepaalden tijd ftellende, en de omftandigheden van die, welke meest bekwaam waren tot den dienst, merkelijk verbetcrende: doch onder alle andere perfonen; 2 --- Page 397 --- LAND DER ZWARTEN. nen, dan den Generaal SINCOE, deze zouden HOorDST. fchikkingen van korten duur geweest I1I. zijn; want TOUSSAINT felde alle middelen in het werk, om hem afte mogelijke 1797. ten, en gebruikte alle bedenkelijke matlisten, om de krijgsvoordeel oorlogskans tot zijn cigen te doen keeren. Hij den aangelegenen bedreigde grenspost te welken men, met aanzienlijke Mireballais, fteen had kosten, van opgetrokken, en de bevelvoerende Oflicier verliet denzelven mede de rijke vlakte. terftond, daarJatende van Cul de Sac open voor den vijand, die hicrdoor een de gemeenfehap der metBanica en Spaansch St. Engelfchen met Met cenig Domingo affneed. moedbetoon, en nog meer voorfpoeds, werden de batterijen, welke hoon van de hoofdftad in de tot ren opgerigt, veroverd: nabuurfchap wamen een doch hiertoe had ligchaam van twee duizend behalve eene hulpbende zwarten, 2 eenige flukken gefchut, Engelfehen, met het leven van noodig; en heti kostte eenen braven Oflicier van de kleur, den Majoor POUCHET, die den aanval Op SLaurembehunie. Een den aftogt van TOUSsAINT ontwerp, om fhijden, werd naar Gonave aft te door velerlei toevallen verijZ 2 deid. end behalve eene hulpbende zwarten, 2 eenige flukken gefchut, Engelfehen, met het leven van noodig; en heti kostte eenen braven Oflicier van de kleur, den Majoor POUCHET, die den aanval Op SLaurembehunie. Een den aftogt van TOUSsAINT ontwerp, om fhijden, werd naar Gonave aft te door velerlei toevallen verijZ 2 deid. --- Page 398 --- 356 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. Terwijl deze bedrijven de nabuurfchap III. der hoofdftad in ontust hiclden, was RIGAUD 1797. in zijn kwartier niet minder werkzaam. Met twaalf honderd man decd hij cenen aanval op den post te Irois, alwaar men de eerfle kennis van Zijne aannadering ontving door zijn vuren op het fort. De post was bezet door ecn Bataillon zwarten onder den Colonel DE GRASSE, ecne Compagnie Britten onder den Lieutenant TALBOT, en twintig zwarte Artilleristen onder den heer DE BRUEIL. Gelukkig werd het gefchut van RIGAUD tot zwijgen gebragt Rigaud's door den kapitein RICKETS van het fregat aanval op Magicienne, waardoor werd Irois afgehij genoodzaakt Ragen. om met verhaasting terug tc trekken. Ter vergrooting van het gerticht van dezen mislukten aanflag, volgde er terftond cen anderc van TOUSsAINT, voor de ftad St. Mark: doch dit afflaan werd duur gekocht. dugustus. Vermoeid van deze foort van oorlogvoeren, waarin hij dus zonder vrucht was gewikkeld, keerde de Generaal SIMCOE in Augustus naar Engeland terug, om of eene magt tc verkrijgen, genoegzaam tot het openen van eene roemrijke loopbaan, of om voor altijd een tooneel te verlaten, alwaar anderc van TOUSsAINT, voor de ftad St. Mark: doch dit afflaan werd duur gekocht. dugustus. Vermoeid van deze foort van oorlogvoeren, waarin hij dus zonder vrucht was gewikkeld, keerde de Generaal SIMCOE in Augustus naar Engeland terug, om of eene magt tc verkrijgen, genoegzaam tot het openen van eene roemrijke loopbaan, of om voor altijd een tooneel te verlaten, alwaar --- Page 399 --- LAND DER ZWARTEN. waar hij ten beste genomen flechts ontkennende wijze eer kon op eene HOoFDST, zelfde behalen. De- III. oorzaken, welke te voren invloed hadden gehad op de 1797. zien van dit raadplegingen ten aanrampzalige eiland, duurden voort. De nog fassdiennarfchap van Grootbrittanje was in de ingewikkelde Europa al te zeer zaken van lettendheid verdiept, om meer opop St, Domingo te en de Generaal WHYTE vestigen, neraal SIMCOE volgde den Ge- De Genenieuwe (*) op, zonder dat hij raal Mamiddelen tot herftel joor Whyte Reeds voor het cinde medebragr. hebber. opperbevel. werd deze heer van hetzelfde jaar, raal vervangen door den GeneMajoor NESBIT, die niet lang genoeg (") De fehrijver kan niet leeftenden en dapperen afzijn, aan dezen uitmunting van zijnen eerbied Oflicier, hier ter plaatfe, de fchatderftellen kan, dat al de te betalen. Zoo men ooit onraal, de bekwaamheden van den Gehehet veelvennogende bevalligheden van den man van fatfoen, en fand, in éénen overwigt van een mannelijk verLieutenant Generaal perfoon vercenigd zijn, is het in den rikaanfchen SICOE, Tpen hij in den Amebenden oorlog, het bevel voerde over de (the Rangers) der koningin, geregelde zich bij alle onderfeheidde bij belangrijke gelegenheden, en kroonde in een aantal gevechten, zich zelven en Pen met den fchitterendten zijne manfchap. krijgsroem, Z 3 van een mannelijk verLieutenant Generaal perfoon vercenigd zijn, is het in den rikaanfchen SICOE, Tpen hij in den Amebenden oorlog, het bevel voerde over de (the Rangers) der koningin, geregelde zich bij alle onderfeheidde bij belangrijke gelegenheden, en kroonde in een aantal gevechten, zich zelven en Pen met den fchitterendten zijne manfchap. krijgsroem, Z 3 --- Page 400 --- 358 ST. DOMINGO, OF HET HoOrDST. Icefde, om een bevel te komen aanvaarIlI. den, waarin hij geene flofvan roem zou ge1797. vonden hebben Zijne plaats werd vervuld door den Officier, hem naast in rang, Generaa! den achtbaren Brigadier Generaal MAITMritlend opperbevcl LAND, voor wien weinig meer overfchoot, hebber. dan de vernederingen zijns lands te voltooijen, met ZOO veél welflandigheid, als de eer diens vaderlands vorderde, cn hetwelk niemand beter konde uitgevoerd hebben, voor Z00 ver men zijn gedrag als dat van ecnen man van cer befchouwt. Hij landde in April 1798. 1798 tc Port-au-Prince aan, en vestigde dpril. terftond zijne ernftigite oplettendheid op eenen fhaat van zaken, waarmede hij niet geheel onbekend was, dewijl hij, onder den Guneraal SIMCOE gediend hebbende, door denzelven in verfcheidene mocijelijke posten was gebruikt. Door de bevelen van den Generaal NEsBIT () Door den dood van den Generaal NESBIT (wiens neam zija dankbaar randenken verdient) verloor de: fehrijver eenen viiend, di: zich in veel opzigten zoodanig betoond heeft, hoewel hij zich niet beklagen kon, dat hij den post van Majoor der Brigade, waarmede hij op 'ezen togt door hem zou vereerd zijn, toen nict heett verkregen. --- Page 401 --- LAND DER ZWARTEN. BIT werd de Britfehe eigendom in St. Domingo niet langer gefchat boven de HOOFDST. IIL. pond fterlings jaarlijks op te 300,000 - brengen, hetwelk de - Ceneraal MAITLAND weldra be- 1798. vond' al te weinig aan het oogmerk van deszelfs verdediging te beantwoorden, de inkomften der dewijl volkplanting tot 100,000 pond waren verminderd De ontrui- Mei, ming van het eiland was derhalve de eerfte maatregel, welke zijne aandacht gaande hield; en de fchikkingen, welke hij hiertoe maakte, waren ZOO veréerend voor zijn voel, als de fchitterendfte gezijnen moed konde overwinning voor geweest zijn. Na rijpelijk Op de bijzondere omftandigheden der belanghebbenden gelet te hebben, floot hij cerst eenen ftilftand van. wapenen voor eene mmand, en bedong de veiligheid der perfonen en goederen van alle aanhangeren van Grootbrittanje. Daarop nam hij met het overfchot zijner mage" den wijk naar Jérémie, alwaar hij voorhecn het bevel had gevoerd. Zij- (*) [Deze geheele volzin, ZOO letterlijk mogelfik overgezet, blijft voor den vertaler na verfcheidene herlezingen, onverflanbenr.] VERT. Z 4 , en bedong de veiligheid der perfonen en goederen van alle aanhangeren van Grootbrittanje. Daarop nam hij met het overfchot zijner mage" den wijk naar Jérémie, alwaar hij voorhecn het bevel had gevoerd. Zij- (*) [Deze geheele volzin, ZOO letterlijk mogelfik overgezet, blijft voor den vertaler na verfcheidene herlezingen, onverflanbenr.] VERT. Z 4 --- Page 402 --- 360 ST. DOMINGO, OF HET HoorDsT. Zijne magt op dit punt nu III. bijeen getrokken hebbende, gaf hij zijne tocftemming 1798. aan het verlangen van den Admiraal PARKER, om eenen aanflag op Tiburon te doen, mct het voornemen om zich daarin te. handhaven, als mede in de Moelje, dicn' Z0O vurig begcerden post ter beveiliging van de doorAugustus. vaart boven den wind: doch het getij was nu verloopen ; de troepen konden, om het onftuimige weder en andere oorzaken, niet ontfchecpt worden; en de brave DE SoURCE, die het fchiereiland doortrok, om hem te ontmocten, bezweek zelfs op den marsch. De Engel Eindelijk fchoat de Moelje alleen over, fehe bezittingen werwaarts de Generaal MAITLAND den wijk overgrge ven. nam, om zijne onderhandeling met den ZCgepralenden zwarten Generaal T'OUSSAINT ten einde te brengen. Hier werden de be, zitingen der Engelfehen overgegeven, als mede hunne zwarte troepen tot de volkplanting behoorende; en, na hct vastftellen van - eenige fchikkingen den koophandel betreffende, waarbij het eiland voor eene onzijdige mogendheid werd erkend, deed Grootbrittanje yoor altoos afftand van al zijne eifchen op St. Dominga! Zoodanig was het cinde van dçze rampfpoc- --- Page 403 --- LAND DER ZWARTEN fpoedige onderneming, welke vijfjaren de vleijendfte lang HOOFDST, uitzigten en de Ili. van het Britfche rijk had gevoed, eigenliefde aan in den laatften en waar- 1798. rijd het dierbare leven van ZOO velen, p. en buitenfporige van 's lands geld, waren fommen zij al te onberaden opgeofferd. Dat altijd was aangevangen, zal moeten erkend worden; want de Britfche faarsdienaars indien hebben, den eeniglijk bedocld St. Franfchen bewindsmannen in Domingo de handen vol werks te ven, en daardoor te beletten dat het geneel des oorlogs naar Jamaika toowerd overgebragt, Z00 konden zij dit oogmerk ben bereikt, zonder hun hebte frekken, of plan ZOO wijd uit her leven en de van eene menigre brave welvaart en ongelukkige volkplantelingen op te offeren; en indien men in goeden ernst de verovering ejland bedoeld heeft, van het ZO0 waren de middelen, daartoe aangewend, zelfs in nietsbeduidend, vergelijking met de pogingen der inwoneren. Doch het is geene magt, waarover waarfchijnlijk, dat de, men befchikken kongenoegznam zou geweest zijn om gen die van de opgellane teen indien de Britiche negers te frijden; volkplantingen in de Z 5 Ke- de verovering ejland bedoeld heeft, van het ZO0 waren de middelen, daartoe aangewend, zelfs in nietsbeduidend, vergelijking met de pogingen der inwoneren. Doch het is geene magt, waarover waarfchijnlijk, dat de, men befchikken kongenoegznam zou geweest zijn om gen die van de opgellane teen indien de Britiche negers te frijden; volkplantingen in de Z 5 Ke- --- Page 404 --- 362 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. Karibifche zecèn, door deze maatregelen, III. behouden zijn, is het te beklagen, dat der1798. zelver behoud Z0O veel gekost heeft, in evenredigheid van derzelver voordeelen voor het vaderland. Na den voortgang en afloop der Britfche zaken verhaald te hebben, is het noodig terug te zien naar den toeftand van diegenen, welke in St. Domingo de eenige en ongeftoorde magt behielden. Men zal zich herinneren, dat het eerfle gevolg van de verfehijning der Engelfchen geweest is, de volfrekte affchaffing van de flavernij der negers door de Franfche bewindsmannen, welke dienvolgens allen, dic zich onder hunne vaandelen lieten infchrijven, voor vrije burgers crkenden, en volinaaktelijk ocfenden in het gebruik der wapenen; als mede, dat de neger JAN FRANÇOIS, onmiddellijk na de ecrfte uitberfting van den opfland in de vlakte van de Kaap, eene voorzigtigheid had gebruikt, welkc de vaste beradenheid zijner navolgeren tot volharding aan den dag leide, namelijk dat hij degenen, die geenen krijgsdienst verrigtten, benevens de vrouwen en kinderen, aan den landbouw zette tot derzelver onderhoud in hct --- Page 405 --- LAND DER ZWARTEN. het toekomende. Bij dezen Ceneraal HOOFDST, den zich weldra verfcheidene andere voeg- III. in bekwaamheid voor hem niet wijkende, onder 1798. welke allermescuimunten BIASSOU, BoukMANT en TOUSsAINT; doch de laatstgenoemde, hoewel hij geheel achteraan kwam zich openlijk te verklaren, verduisterde met weldra al de anderen door zijn beleid in eene geregelde wijze van oorlogen. Toen Spanje zich nog rangfchikte onder de verbondene mogendheden, welke de herftelling van het koningfehap in Frankrijk tot haar verklaard oogmerk hadden, klommen de eerst- en de laatstgemelde van deze zwarte opperhoofden, door hunne erkende verdienfte, tot zulk een aanzien op, dat zij vereerd werden (misfchien te hunner aanmoediging om zich vaor de koningsgezinde partij te verklaren, waartoe Zij, als vijanden van de bewindsmannen, wier uitnoodiging zij niet aangenomen hadden, wel fchenen over te hellen) met den rang van Generaal in het Spaanfche den ouden leger, en met adel, in dat koningrijk aan den Officiersfland verknocht. Het vertrek der Franfche bewindsmannen in 1791, en het fluiten van den vrede tus- koningsgezinde partij te verklaren, waartoe Zij, als vijanden van de bewindsmannen, wier uitnoodiging zij niet aangenomen hadden, wel fchenen over te hellen) met den rang van Generaal in het Spaanfche den ouden leger, en met adel, in dat koningrijk aan den Officiersfland verknocht. Het vertrek der Franfche bewindsmannen in 1791, en het fluiten van den vrede tus- --- Page 406 --- 364 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. III. tusfchen Frankrijk cn Spanje, hetwelk een jaar later zijn grondgobied in St. Domingo 1798. aan de republick afllond, hadden TOUssAINT in het bezit cener bijkans volftrekte oppermagt gefteld; want zijn ambtgenoot verkoos liever, met behoud van zijnen rang, te Kadix ftil te gaan leven. Naderhand vlugtte de dappere, maar wreede RIGAUD uit het ciland; iedere gebeurtenis werkte mede tot vermecrdering van zijn aanzien; tot dat daar in: 1797 de laatite hand aan gelegd werd, door het Uitvocrende Bewind van de Franfche republiek, hetwelk hem tot opperbevelhebber des legers en van het geheele ciland van St. Domingo aanftelde, En nu werd dit zijn aanzien nog vergroot, doordien hij van den magtigften van al zijne vijanden voor cene onzijdige mogendheid werd erkend. Dit was, kortelijk, de opkomst cn vordering van TOUSSAINT, welke van een aantal bijzondere voorvallen vergezeld ging, zeer gefchikt om zijn karakter in het verecrendfte licht te ftellen, cn zijne regering achtbaarheid bij te zetten. Hij was doorgaans de beflisfer van alle gefchillen, de vernietiger van al de verfchillende partijfchappen --- Page 407 --- LAND DER ZWARTEN. pen door het geheele eiland was in allen geweest, en HOOFDST, opzigte ZOO wel bekwaam om IIl. deszelfs wetgever, als deszelfs in den bevelhebber 1798. krijg te zijn. Hij was, in der eene van die perfonaadjen, welke daad, fel van eene het ftelverkiesbare cenhoofdige regering aanprijzen , maar hoedanige er te zelden gevonden werden, om deszelfs ne omhelzing raadzaam algemeete maken. In het volgende gedeelte dezes werks zal zijn karakter volkomener worden is het voorgefteld; hier genoegzaam te melden, dat, hoewel hij het gedrag der Franfche nen verfoeide, bewindsmanhij hun ambt echter alle onwaardige tegen fonen, behandeling, en hunne pertegen de algemeene wraakzucht, befchermde: hij was het, die de de ondragelijke planters van dwingelandij der bewindsmannen verloste; hij verfchoonde het Franfche leger van zelfs wranknemingen, door deswreedheid maar al te dikwijls wel diend; en hij wilde niet verde wreedheden dulden, dat men deed toenemen door het van regt wedervergelding te oefenen tegen de Britfche magt wegens het gedrag van bondgenooten, welke de ven met weêrzin onder volkplantelingen zelhunne vaandelen Zagen. ste; hij verfchoonde het Franfche leger van zelfs wranknemingen, door deswreedheid maar al te dikwijls wel diend; en hij wilde niet verde wreedheden dulden, dat men deed toenemen door het van regt wedervergelding te oefenen tegen de Britfche magt wegens het gedrag van bondgenooten, welke de ven met weêrzin onder volkplantelingen zelhunne vaandelen Zagen. --- Page 408 --- 366 ST. DOMINGO, OF HET IlOOFDST. gen Ilij redde het leven van den GeIII. neraal LAVEAUX, die deze weldaad dank1798. baar erkende, cn in zijne onderhandeling met den Generaal MAITLAND gedroeg hij zich op de edelite wijze. En in weerwil van deze handelwijze, waarin hij met de natuurlijke vooroordeclen van velen zijner nanhangeren had tc ftrijden, verzekerde hij zich van derzelver onbepaald vertrouwen en flandyvastige aankleving aan zijne ontwerpen, en werd hij, mct groot regt, door de algemeenc toeftemming, als de voltooijer der onelhankelijkihcid van St. Domingo begroct. (*) [Wearfchijnlijk de in dienst geftelde negers.] VERT. # IV. --- Page 409 --- LAND DER ZWARTEN, IV. HOOFDSTUK Tocfand der zeden in St. Domingo, tijde van de vestiging der ten lijkheid enz., benevens onafhankeeen verhaal der bijzonderheden van een bezock, door den fchrijver aan het eiland gegeven. D. blanke inwoncren wier aantal door de van St. Domingo, HoorDsT. op de landverlatingen, welke IV. oncruiming der Engelfehen nog meer afnam, vertoonden volgden, 1799. droevige flechts eene Staat der fchilderij van de blocijende bevelting. fche volkplanting; Fran- Zeden,enz. len, welke zich waarbij kwam, dat vehadden laten overhalen te blijven, zich nu mct den om de ontwerpmakers geest van wildoor de oostelijke landfreken verfpreidden, en meer en meer eenzaam en afgefcheiden werden zellige leven, in van het geeenen tijd, toen men had mogen verwachten, dat zij zich met fterkere banden dan ooit aan hetzelve verbonden hebben. Van de zouden die, in hunnen Spanjaarden, allervredzaamften tijd, wijd en vehadden laten overhalen te blijven, zich nu mct den om de ontwerpmakers geest van wildoor de oostelijke landfreken verfpreidden, en meer en meer eenzaam en afgefcheiden werden zellige leven, in van het geeenen tijd, toen men had mogen verwachten, dat zij zich met fterkere banden dan ooit aan hetzelve verbonden hebben. Van de zouden die, in hunnen Spanjaarden, allervredzaamften tijd, wijd en --- Page 410 --- 368 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. zijd verftrooid waren, hadden velen het eiIV. land verlaten, maar waren er nog meer weg1799. gezonden, na de overganf van het Spaanfche grondgebied aan l'OUSSAINT. Maar was de vermindering der blanken treffend in die fteden, alwaar zij talrijkst gewcest waren; het aantal der zwarten was, daarentegen, in zulk eene groote evenredigheid aangegrocid, dat allen, die van derzelver verliezen en vermindering na den eerften opftand der negers getuigen waren geweest, daarover verbaasd ftonden. Men vindt voldoende redenen hiervoor in de vermeerdering der genoegens, welke de vrouwen onder hen waren te beurt gevallen, en de vermindering van den algemcenen arbeid C*). Hoewel die gedeelten des eilands, welke in het bezit der Engelfchen waren geweest, na de verandering der regering, eenen tijd lang, een voorkomen van treurigheid verkregen, werden alle andere gevoelens, welhaast, door de grove gelukzaligheid der nieuwe bezitteren onderdrukt, en begonnen de zaken in het algemeen, niettegenftaande het willekeurige van ccne regering naar de krijgs- (*) MALOUET, Mémoires fur les Colonies. --- Page 411 --- LAND DER ZWARTEN. krijgswer, eene gelukfpellende te nemen. gedaante aan IlOOFDST. In dit tijdfip kwam de IV. gefchiedenis in de fchrijver dezer 1799. toeftand en het gelegenheid, om den best Gemeene- der welk thans het vermogen dezes volks, het- Zwarten. zoek onderwerp yan zijn onder- Zeden, uitmankt, te bcoordeelen; en de waar- Cliz. nemingen, welke hij, gedurende vangenfchap onder hen, in zijne gegemaakt heeft, leveren de ftof eigen' perfoon berigten, welke in dit hoofdtuk op tot de den medegedecld. zulien worEen geweldige ftorm ontmastte de bark waarin hij (na tot de kleine St. Nicholas toe het Moelje van nen vriend, den gemak der kajuit van ZijdimiraalSaumn ten te hebben) zijne reis van (,genoMartinique Jamaika naar voortzette, om zich-aldnar Zijn Regiment te bij onder de voegen, en dreef dezelve muren van Kaap François, alwaar zij genoodzankt was, om in dien ftaat (*) De Maria, een Deenfche hulp door JAKOB FRAZER. fchooner, gevoerd (+) Het gastvrije onthnal, hetwelk lieden van krijgstand altijd aan boord van den den gen, is te wel bekend, dan dat hetzelve Hamnibal ontvineenige pligtpleging zou vereifehen, hier ter plaate I. DEEL. Aa van Kaap François, alwaar zij genoodzankt was, om in dien ftaat (*) De Maria, een Deenfche hulp door JAKOB FRAZER. fchooner, gevoerd (+) Het gastvrije onthnal, hetwelk lieden van krijgstand altijd aan boord van den den gen, is te wel bekend, dan dat hetzelve Hamnibal ontvineenige pligtpleging zou vereifehen, hier ter plaate I. DEEL. Aa --- Page 412 --- 370 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. hulp van de rooyers af te wachten, eene IV. benaming, welke de befchaafdere regering, 1799. welke zich in die buitengewone republiek Gemeene- brst der recds zien liet, nog niet van derzelver leZvarten, den had afgewend. Ter vermijding van Zi den, den waarmede de e112. argwaan, Engelfchen, nietregenftaande het onlangs geflotene verdrag, nog befchouwd werden, en om zijne reisgenooten tegen alle mogelijke mishandeling te beveiligen, befloot de fchrijver zich voor ecnen Amerikaan uit te geven, hetwelk te gemakkeli, ker konde gefchicden, naardien het fchip het vaste land van Amcrika tot zijne laatfte beftemming had. Na ecnige plegrigheden verkreeg het volk vCrlof om aan land te gaan, en hct eerfte voorwerp, hetwelk hunne aandacht trok, was geen mindere perfoon dan de held zelf van dit nieuwe rijksgebied. TOUSSAINT ftond op de batterijen met twee gemeene krijgslieden van zijn leger te fpreken, en, toen hij de Europeanen zag aankomen, wandelde hij hun terftond te gemoet, en fprak hen in de Franfche taal aan, hen vragende naar het nieuws, van waar zij kwamen, en waar hunne reis heen was. Een hunner antwoordde in aller naam, en gedrocg zich in --- Page 413 --- LAND DER ZWARTEN. in zijn fpreken overcenkomftig nomen karakter; waarna de zijn aange- IloorDST. leefdelijk affcheid Generaal be- IV. nam." De menigte 1799. deze haven Amerikanen, welke zich in Gemeenebevonden, konde niet misfen Zvarten. best der bijzonderlijk in het oog te vallen, en het Zeden, fcheen, dat men alle mogelijke enz. heid betoonde aan het oplertendgemak van derzelver koophandel, en al derzelver de ijverigite belangen met de delneming behartigde. Zelfs vrouwen fchenen hare lang onderdrukte teederheid voor de blanken, ter de geringfte Amerikaanfche gunfte van hernemen. Doch de zeelieden, te naauwelijks fehrijver, die na de doorgeftane ner reis moetjelijkheden zijcenige rust noodig had, zich op bekomen haastte de la onderrige naar het Hotel Republique, het voornaamfle huis, hetwelk door de Amerikanen bezocht werd, een gewoonlijk dan gebouw van een meer gemeen prachtig aanzien; en op zijnen weg derwaarts bemerkte hij, behalve het meerdere getal menfchen van de kleur, maar weinig onderfcheids zwarte deze en eene Europenanfche tusfchen Z0O dra hij het huis intrad, werd ftad. Maar blikkelijk gewaar, dat de hij, oogengewone onderAa 2 fchei- werd, een gewoonlijk dan gebouw van een meer gemeen prachtig aanzien; en op zijnen weg derwaarts bemerkte hij, behalve het meerdere getal menfchen van de kleur, maar weinig onderfcheids zwarte deze en eene Europenanfche tusfchen Z0O dra hij het huis intrad, werd ftad. Maar blikkelijk gewaar, dat de hij, oogengewone onderAa 2 fchei- --- Page 414 --- 372 ST. DOMINGO, OF HET HoOFDST. fcheiding van rang en aanzien in het maatIV. fchappelijke leven gehecl verwaarloosd werd, 1799. en hij, voor de cerfte maal, getuige ftond Gemeenebest der tc zijn van de dadelijke betrachting van de Zvarten. leer der gelijkheid. Zeden, Hier zaten Officiers en de enz. gemeenen, Colonel en de trommelflager, door elkander aan dezelfde tafel; en naauwelijks had de fehrijver zich, in de eerfte kamer waar men hem bragt, aan een ontbit nedergezet, of er kwam cen vette neger bij hem, dic, om hem in hct heerfehende ftelfel in te wijden, zich vlijtig van zijne tafel bediende, en de gelegenheid waarnam, om zijn karakter op te houden door rijkelijke teugen van den wijn te nemen, hetwelk hij telkens vergezelde met de pligtpleging: Mon Americain! Het voorkomen en de gemakken van het huis waren niet veel minder dan die van een Londensch koffijhuis, en bij fommige gelegenheden zag men in hetzelve eene ongemeene pracht. TousSAINT zelf gebruikte hier nier zelden zijn middagmaal, maar zette zich nooit aan het boveneinde van de rafel, als van oordeel zijn.de (gelijk men verzekerde), dat de uren van verkwikking en uirfpanningy niet h be- --- Page 415 --- LAND DER ZWARTEN. behoorden geftoord te worden door de ve flij- HoorDsr, plegtigheden aan den ouden ftaat van III. zaken eigen, en dat niemand zich anders dan in het veld eene wezenlijke ergens Gemcene- 1799. derheid moest aanmatigen. Des meer- best der avonds was Zvarten, hij aan het Billard, waar de Erden, feheidene malen in fchrijver ver- enz. gefprek met hem weest is of gefpeeld gehecft; en deze kon bij fommige gelegenheden, zijde wannecr de ter ftelling van alle plegtigheden hem voor een oogenblik in verwarring bragt, niet nalaten zich zelven nogtans dat, indien geluk te wenfchen, hij hier de verfijnde van de Europeaanfche befehaving wijze van leven al miste, hij ook in geene tot verzocking was onopregtheid, en dat, indien de gelegenheid tot eene kiefche hier niet altijd verkeering zich aanbood, hij ook van den last was ontflagen, om van verhevene voelens te fpreken, terwijl het hart koud gewas. Wanneer men de voorheen Kaappad doorwandelde, prachtige zag men allerwege een toonecl van verwoesting, hoewel zij naar den zeekant nog een dragelijk zien had, Op de plaatfen, aanwaar de prachtige weelde hare vermogens had uitgepur Aa 3 tot zich aanbood, hij ook van den last was ontflagen, om van verhevene voelens te fpreken, terwijl het hart koud gewas. Wanneer men de voorheen Kaappad doorwandelde, prachtige zag men allerwege een toonecl van verwoesting, hoewel zij naar den zeekant nog een dragelijk zien had, Op de plaatfen, aanwaar de prachtige weelde hare vermogens had uitgepur Aa 3 tot --- Page 416 --- 374 ST. DOMINGO, OF HET HoOFDST. tot voldoening van den wellusteling, was IV. alles een fchicterende puinhoop! En om 1799. hct verfchil nog fterker te doen affteken, Gemeenebest der had men, van de overblijffelen, ligte huizen Zwarten, voor de Amerikaanfehe kooplicden, en kleiZeden, cns, nc winkels voor de inboorlingen opgeflagen. In verfcheidene ruime firaten, omtrent het midden der ftad, zag men de muren van heerlijke gebouwen van vijf en zcs verdiepingen, mct vergulde Balcons, welker fchoone bouworde de verwoesting 9 die hier had plaats gchad, in verdubbelde ijsfelijkheid vertoonde. En dit was nog alles niet; want op cttelijke plaatfen in deZC puinhoopen waren de droevige overblijffelen van de voormalige bezitters zelven, zigtbaar met het puin der muren vermengd: 99 Dacr bouvt de landman, die niet ieer dan dai behoeft, > Onkundig van de dooden, zijn geringe hut, 92 En vraagt, bevreemd, waartoe een menscl dicn grooten honp 29 Van nooden had. a On- (*) There - heediess ofthe dead, The fhelier-fecking pcafant rears his Fhed, And wonders man could want the larger pile. [Uit ecn' Engelfehen dichter.] --- Page 417 --- LAND DER ZWARTEN. Onderrigt zijnde dat er eene wapenfchouwing in de vlakte van de Kaap ftond HOorDST IV. te hebben, bediende de plaats deze fchrijver zich van 1799. gelegenheid, in gezelfchap van eeni- Gemeenege Amerikanen, cn een klein geral landge- best Zvarten. der nooten, welke zich onder dien naam aldaar Zeden, onthielden. Van de grootschheid diens enz, neels had hij vooraf in het minfte toodenkbeeld. Er waren twee duizend geen cieren in her veld, welke Offiwapenen droegen, van den Generaal tot den Vaandrig toe: ; doch onder hen werd de onderfcheiding der rangen met de uiterfte heid in acht oplettendgenomen, zonder den minften zweem van dat gebrek van alle fchiktheid, hetwelk hij in den vrijen onderge-, gang in de herberg had gezien. Ieder omneraal Oflicier had eene halve Geonder zijn bevel, welke in de Brigade gewone behandeling der wapenen eene zeldzame bedrevenheid aan den dag leide, en verfcheidene krijgskundige bewegingen, aan hunne manier van oorlogen bijzonder dezelfde eigen, met vaardigheid verrigtte. Op een teeken, hetwelk met eene fluit gegeven trok eene geheele werd, Brigade drie of vier honderd fchreden voorwaarts, waarna zij zich Aa4 ver- gewone behandeling der wapenen eene zeldzame bedrevenheid aan den dag leide, en verfcheidene krijgskundige bewegingen, aan hunne manier van oorlogen bijzonder dezelfde eigen, met vaardigheid verrigtte. Op een teeken, hetwelk met eene fluit gegeven trok eene geheele werd, Brigade drie of vier honderd fchreden voorwaarts, waarna zij zich Aa4 ver- --- Page 418 --- 376 Sr. DOMINGO, OF HET IlooFDST. verdeelde, en in verfcheidene rigtingen vlak IV. op den grond nederviel, al dien tijd cen 1799. hevig vuur gaande houdende, tot dat zij best Gemeene- der werd terug geroepen; waarop zij zich in Iwarten. cen oogenblik in hare gewone orde herZeden, ftelde. Deze enz. eenige beweging werd met ZOO veel gemaks en juistheid uitgevoerd, dat geene ruiterij in ftaat zou zijn om zulk cene bende op een" ongelijken of boschachtigen grond aan te vallen. Er heerschte, den ganfchen tijd door, zulk cene vol- - maakte ondergefchikcheid, zulk eene vaardigheid en bedrevenheid onder hen, dat ieder Europeaansch krijgsman, die flechts het geringfte denkbeeld had van hunne voormalige levenswijze, daarover zou moeten verbaasd ftaan. Dc aangename gewaarwordingen, welke de fehrijver bij de wapenfchouving van deze wel geoefende trocpen had ontvangen, verkregen een' geweldigen fchok door de nieuwe gedenkteckenen van menfehelijke woestheid, welke zich op den weg naar de flad terug nan hem vertoonden: de overblijffelen van den brand der flad en der naburige plantaadjen, welke nog levendig in het geheugen geprent flond bij verfcheide- --- Page 419 --- --- Page 420 --- PL.II. OVO ICV 5 E van de awartenter graschtenis Cezigt van eenen tumpel,deor hunne verlosling angrrigt. --- Page 421 --- LAND DER ZWARTEN. dene Amerikanen, die dit tooncel befchreven als in ijsfelijkheid alle HoorDST IV. boven begrip ver te gaande. 1799. Op een der pleinen in het noordwester Gemeenekwartier was een gebouw geplaatst, het- best Zwarten. der welk door deszelfs franije uirvoering eenige Leden, vergoeding gaf voor de verwoesting, die enz. zich rondom hetzelve vertoonde. Het was een eenigzins verheven paveljoen, of koepel, van eene niet volmaakt geregelde boyworde; in hetzelve zag men omlang twce zitplaatfen, en daarboven een gefchrift, waarin de verdragznamheid van TOUSSAINT hooglijk geroemd werd. Er flonden twee fchildwachten bij deszelfs ingang, die, op de vraag, of men de trappen mogt opklimmen, een toeftemmend antwoord maar met een freng verbod, om den gaven, vrijheidshoed, die het opfchrift kroonde, aan te raken. Het was eene fchatting van den eerbied voor de gedachtenis der Franfche bewindsmannen SANTHONAX en POLVEREL, en- door cenige van hunne voorflanderen opgerigt in eenen tijd, toen hunne milde gefchenken hun voor eene poos bezorgden, hetgeen zij anders niet ligtelijk zouden verkregen hebben, de gunst des volks. Een Aa 5 uit- , die het opfchrift kroonde, aan te raken. Het was eene fchatting van den eerbied voor de gedachtenis der Franfche bewindsmannen SANTHONAX en POLVEREL, en- door cenige van hunne voorflanderen opgerigt in eenen tijd, toen hunne milde gefchenken hun voor eene poos bezorgden, hetgeen zij anders niet ligtelijk zouden verkregen hebben, de gunst des volks. Een Aa 5 uit- --- Page 422 --- 378 ST. DOMINGO, OF HET HoorDST. uittrekfel uit ecne aanfpraak van cenen hunIV. ner maakte cen gedeclte van het in hct 1799. Fransch zamengeftclde opfchrift uit, hetbest Gemeene- der welk de meening, dat dc affchafing der Zwarten. flavernij een voornaam oogmerk hunner Zeden, enz. zending was gewcest, grootelijks verfterkte. Het kwam op den volgendon zin uit: 79 Mijne Vrienden! Mij zijn gekoinen om t vrij te maken. De Franfelen geven de vrijheid aan de wereld. Cij zijt vrij. Bewaart uwe vrijheid. live la Liberté. Vive la Republique, Vive Robespierre. De rest van het opfchrift beftond in uittrekfels uit de afkondiging van de vernietiging der flavernij. Hoewel deze mannen, uit hoofde van hun gedrag, verfoeid Waren, had men in het algemeen cen gunflig gevoelen van hunne bekwaamheden en hunnen moed. Hoewel de fchrijver ecn' diepen indruk had van de noodzakelijkheid om op zijne hocde te zijn, zou er veel mcer onverfchilligheid, dan hij bezat, toe noodig zijn geweest, om den magtigen aandrang te weder- --- Page 423 --- LAND DER ZWARTEN. derftaan tot de verkeering met een volk, welks levenswijs zich in het licht der edcl- HOoFDST. IV. moedigfte gastvrijheid vertoonde, cn de be- 1799. langrijkfte voorwerpen ter befchouwing aan- Gemecnebood. Hij verkreeg toegang tot de mees- Zvarten, best der te huizen, alwaar de verkeering hem onder- Zeden, rigt of genoegen konde verfchaffen ; ook enz. verfinaadde hij op andere tijden de hut der negers niet, hoewel in der daad minder aantrekkelijk. Gelijk in alle flaten der menfchelijke Zamenleving, ZOO hadden vooral ook in de beroeringen eener omwenteling, die zulk eene volkomene omkeering daarftelde, de bekwamen en de flimmen zich verheven boven degenen, die voorheen met hen lijk in rang waren. Negers, welke gemen gekend had in den laagften flavenfland, onder dezelven Afrikanen, en bekleedden thans posten van vertrouwen en aan eene zware veranewoording onderhevig; en deze werden, in verfcheidene vakken, insgelijks vuld door lieden, welke onder de oude vergering in een' aanzienlijken fland reweest, vrije waren genegers en Mulatten. Lieden van hoogeren rang leefden eenen kostbaren en prachtigen op voct, en in hee zelven Afrikanen, en bekleedden thans posten van vertrouwen en aan eene zware veranewoording onderhevig; en deze werden, in verfcheidene vakken, insgelijks vuld door lieden, welke onder de oude vergering in een' aanzienlijken fland reweest, vrije waren genegers en Mulatten. Lieden van hoogeren rang leefden eenen kostbaren en prachtigen op voct, en in hee --- Page 424 --- 380 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. het volle genot van al de angenaamheden, IV. welke eenc hooge waardigheid verzekeren, 1799. of cen aanzienlijke ftaat kan toebrengen. Gemeenebest der Menige van hunne huizen waren van binZwarten. nen geftoffeerd met eenc weelde, die van Zeden, ctis. den wellustigften Europeaan ver te boven gaande, terwijl er geen gebrek aan overzeefche pracht befpcurd werd; zelfs was, onder de algemeene zucht voor het fchitterende, de kieschheid van den zuiveren fmaak niet overal verwaarloosd. Dc waarneming van orde en welvocgelijkheid klom bij hen tot eenen trap van verfijning, waarvan men zich naauwelijks een begrip kan vormen, en hunne bedienden, onder welke, om welkc reden kon men nict te weten komen, cenige Mulatten waren, verrigtten hun werk met mecr ijvers, dan men dikwi;ls in Europa zict. Ecn inwendig gevoel van welvarendheid, en eene zekcre vrolijkheid dcs harten (Gaieié du coeur), zaten voor aan icderen maaltijd. Dc gefprekken hadden eenen vrijen loop, behalve wanneer zij hunne voormalige omflandigheden betroffen; maar wanneer de verdediging van hun land bet onderwerp was, flonden aller oogen vol vuur, en juichten aller monden Vic- --- Page 425 --- LAND DER ZWARTEN, 381 Victorie! De namen van fommigen, die HOoFDST. het leger der Zwarten verlaten hadden, wa- IV. ren de eenige voorwerpen, welke de ver- 1799. foeijing fchenen gaande te maken. Menig- Gemeenemaal hoorde de fehrijver redeneringen, of best Zvarten. der was hij getuige van berooningen van eene Zeden, fchranderheid en befchaving, waarvan het ellzs verhaal ongeloofelijk zou fchijnen, in menfchen, welke men zich herinnerde in eenen ftaat van flavernij gekend te hebben, of wier ouders zich in den laagften en armoedigften fand badden bevonden; terwijl hij menig een vrolijk uur doorbragt onder het danhoren van vernuftige flagen, die niet ligtelijk te overtreffen waren. Het zoude hem kwalijk voegen, in weerwil van het getij van vooroordeel, hetwelk zich altijd tegen zijne verzekeringen in dezen heeft aangekant, te onderftellen, dat zijne lezers genoegen konden fcheppen in een St. Domingo's tafelgefhap; ook.zoude het niet min onbillijk zijn, ZOO hij misbruik maakte van de gelegenheden, hem door eene erglooze gastvrijheid gefchonken, tot het aanhooren van cene menigte rondloopende vertellingen, het ambtelooze huisfelijke leven beureffence : dcrialve vergenoegt hij zich aangekant, te onderftellen, dat zijne lezers genoegen konden fcheppen in een St. Domingo's tafelgefhap; ook.zoude het niet min onbillijk zijn, ZOO hij misbruik maakte van de gelegenheden, hem door eene erglooze gastvrijheid gefchonken, tot het aanhooren van cene menigte rondloopende vertellingen, het ambtelooze huisfelijke leven beureffence : dcrialve vergenoegt hij zich --- Page 426 --- 382 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. zich met tc verzekcren, dat men in de IV. hoofdftad van St. Domingo de aangenaam1799. heden des levens in eenc groote mate gebest Gemecne- der nieten konde, en dat derzelver gehalte nict Zwarten. minder was dan, en misfchien altijd niet Leden, enz. eens gelijk ftond met, die der oude Europifche fteden. De mannen waren in het algemeen verftandig en befchaafd, fomwijlen zelfs achtbaar en ontzagyerwckkend; de vrouwen niet zelden bevallig en innemend. De omgang tusfchen de fekfen ftond op den verflandigiten voet, en de verfchillende graden van kleur, welke er onder hen waren overgebleven, hadden die natuurlijke vijandelijkheid, welke er voorheen tusfchen dezelve beftond, voor het mecrendeel verloren. Vcel Amerikanen hadden met vrouwen van de kleur zeer voordeclige, en naar het uiterlijke aanzien gelukkige, echtverbindtenisfen aangegaan. Het waren in het algemeen zeer aangename vrouwen, die zich door het verfchil harer kleur of natie in geenen decle vernederd achtten. Even gelijk SAPPHO, mogten zij (en menige Ollder haar behocfden in vernuft, levendigheid en gevoel weinig voor de Lesbisfche zanggo- --- Page 427 --- LAND DER ZWARTEN. godin onder te doen, hoewel ontbloor haar zangvermogen) van HOorDST. voor zich zelven in- IV. brengen : 1799. 25 Bruin moge mijne kleur zijn: eene Gemeene9, Ethiopi(che vrouw onfak in den jon- best Zvarten. der 29 gen PERSEUS eene edele vlam. Tor- Zeden, 9> tels en duiven van verfchillende kleu- enz. 9, ren vereenigen zich; 200 paren de 92 glinferende zwarte en de heldere 29 blanke. Her tooneel, die bron van redelijk maak, hetwelk altijd in St. verfterk bezocht Domingo ZOO werd, was nu eene nog algemeenere. - uit/panning, en in betere orde gebragt dan voorheen; terwijl die losbandigheid, welke, waar het tooneel een' hoogen trap van volkomenheid bereikt onaffcheidbaar heeft, van hetzelve fchijnt, in der daad werd beteugeld. De ftukken, welke ten tooneele gebragt werden, waren al blijfpelen en meestVaudeville, en eene foort van Pantomime's (gebarenfpel); - fomwij- Brown thongh I am, an Ethiopian dame >5 Infpira young Pe: feus with a generous) >> Turtles and doves of diferent hues fame; 92 And glosfs black unite, upairdwmi/htuig witite." fchijnt, in der daad werd beteugeld. De ftukken, welke ten tooneele gebragt werden, waren al blijfpelen en meestVaudeville, en eene foort van Pantomime's (gebarenfpel); - fomwij- Brown thongh I am, an Ethiopian dame >5 Infpira young Pe: feus with a generous) >> Turtles and doves of diferent hues fame; 92 And glosfs black unite, upairdwmi/htuig witite." --- Page 428 --- 384 Sr. DOMINGO, OF HET IOOFDST. wijlen waren zij van cenen ernitiger aard, IV. op plaatfelijke omftandigheden zinfpelende; 1799. en fomwijlen louter bocrtige kluchten. De Gemeenc- best der uitvoering deed over 't geheel de bekwaamZvarten. heden der fpeleren ccr aan, cenige van welLeden, e1lz. ke nog van de Franfche fchool waren overgebleven, die, hoewel genoodzaakt om in zulk een' hagchelijken ftaat cen beftaan te zoeken, mogelijk op een Europenansch toonecl met denzelfden luister als hunne meer gelukkige tijdgenooten zouden hebben uitgeblonken. De zwarte tooneelfpelers, zijnde de mecsten in getal, deden in bekwaamheden voor de andere niet onder; de fehrijver zag een fluk van MOLIERE door hen uitvocren mct eene naauwkeurigheid, wèlke het ccrfte toonecl van Europa niet zoude ontfierd hebben. Zelfs de fchilderkunst fcheen, uit eenige verfche proeven, aangcmocdigd, en, hoewel nog maar in een' geringen graad, als eene fraaije hoedanigheid nangekweekt te worden. Eene jonge juffer van de kleur, mct name LA ROCHE, vercerde aan cen aanzienlijk gezelfchap, onder hetwelk de fchrijver was, binnen weinig minuten, derzelver afbeeldfels zcer naauwkeurig eil profil (van ter zijde) uitgefneden. Ook --- Page 429 --- LAND DER ZWARTEN, Dok de muzijk, hoewel, bekennen, niet zulk men moet het HOoFDST, monie der eenc, dic met de Har- IV. Spheren kon overal tot wedlijveren, werd 1799. de meeste buiteniporigheid toe bemind, en best Gemeenehoewel (peeltuigen waren er in der de gefnaarde gebruik, Zvarten den. - Nograns uit een voorgetrokken wer- Zeden, e112. beginfel van ligheid, aan hunne driftige gevoedie zich ook in geaardheid eigen, baarde, en onder menigvuldige de gevallen opendigheden niet misfèn tegenvoordige omftanfel te verkrijgen, konde nog meer voedhet grootfte lieten die rijke zwarten gedeclte der hoofdflad in hoopen liggen: zij fchenen puinte hebben van dezelve eenen afkeer als ofzij nieuwe te herftellen, even door het weder meesters zouden fcheppen, vorige opbotrven van derzelver woningen. De in hunne omltandigheden van diegenen, welke vorigen, nederigen, ftaat bleven, waren in der daad ambteloozen merkelijk veranderd. zeer aanvatbnarheden Neemt men hunne voor genot in ZOO kwam hun toeftand veel aanmerking, ware geluk, dan nader bij het ke voor het menige andere ftaten, weltoppunt van houden worden. Misdaden gelukzaligheid geI. DEEL. waren ver van Bb me- van diegenen, welke vorigen, nederigen, ftaat bleven, waren in der daad ambteloozen merkelijk veranderd. zeer aanvatbnarheden Neemt men hunne voor genot in ZOO kwam hun toeftand veel aanmerking, ware geluk, dan nader bij het ke voor het menige andere ftaten, weltoppunt van houden worden. Misdaden gelukzaligheid geI. DEEL. waren ver van Bb me- --- Page 430 --- 386 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. menigvuldig onder hen, en die, welke er IV. gepleegd werden, meer aan toevallen dan 1799. aan ondeugd, toe tc fchrijven. Ten aanGemeene- zien van hunne perfonen, bezaten zij eene best der Zwarten. volkomene vrijheid, en de ftaat was nict Zeden, ZOO haastig om burgerlijke dienften van hen C112. te eifchen, als zij gerced waren om dezelven te bewijzen. Die voortreffelijke hocdanigheden, welke in de negers onder de ongunfliglte omftandigheden uitblonken, hunne getrouwheid in alle betrekkingen, hunne verkleefdheid aan al hunne nabeftaanden, hunne teederheid jegens elkander, fchenen met de verkrijging hunner vrijheid uitgebreider geworden te zijn, en menige kleine vooroordeelen, welke onder hen beftaan hadden, waren uitgefleten. Die volksvermaken, welke voorheen onderdrukt waren, gingen nu hunnen vrijen gang: doch zij onthielden zich van alle verftoring der openbare rust, en gedroegen zich ZOO geregeld, dat de geftrengfte Politie iets dergelijks niet zou kunnen te wege gebragr hebben. De huishouding des arbeidsmans in de ftad en derzelver nabuurfchap was in dezelfde evenredigheid als zijn toefland over het --- Page 431 --- LAND DER ZWARTEN. her geheel verbeterd. Eene nette, flaapftede had de ruwe, maar HCOFDST, plaats van het voor- IV. malige ellendige bed hij gelegenheid ingenomen : ook had 1799. om eenen bezocker te ont- Cencenevangen: doch het is cene treurige best der derheid, dat in bijzon- Lvarten. verfcheidene hutten het Zeden, huisraad in overblijfielen of cilz. van de openbare onlusten gedenkteekenen men in eene hut beftond; Z0O zag een te gelijk en kluchtig fuk, finartelijk namelijk een fraai vuurfcherm, het keurige werk van de cene of andere fehoone lijderes, waarachter meri bezig was eenen hond te braden buiten het gezigt van cenige der toenmalige die het voor eene fchande hielden gasten, des chiens te zijn mangeurs Eens werd de fchrijver door eenen roover (*) Het moet niemand zwarten, uit een zeker gedeelte bevreemden, dat cenige keiijk, op het vleesch van dit van Afrika oorfpronheid verlekkerd zijn dier bij uitftekendbij Du TERTRE, (waervan men, Zoo als ik meen want een breedvoerig berigt kan vinden); menigmaal heeft men hetzelve van ander, een uitmuntend op zee, bij gebrek goeden uitlag hebben voedfel bevonden, en met terhand zijnde, hetzelve ziekelijike perfonen, asn de beReizen, gebruikt. Men zie Coor's Bb 2 dit van Afrika oorfpronheid verlekkerd zijn dier bij uitftekendbij Du TERTRE, (waervan men, Zoo als ik meen want een breedvoerig berigt kan vinden); menigmaal heeft men hetzelve van ander, een uitmuntend op zee, bij gebrek goeden uitlag hebben voedfel bevonden, en met terhand zijnde, hetzelve ziekelijike perfonen, asn de beReizen, gebruikt. Men zie Coor's Bb 2 --- Page 432 --- 388 ST. DOMINGO, OF HET HOoFDST. vet (Brigand) (*) van uitftekende kunde IV. (met wien hij zich dikwerf onderhicld over 1799. de krijgskunde en manier van oorlogen der Gemeene- zwarte krijgsmage) in de hut van eenen best der Zwarten. zwarten arbeidsman ingclcid, van wien men Zeden, het volgende berigt misfchien niet onbelange112. rijk zal vinden. Hij had een huisgezin van dertien kinderen, van welke acht bij cene vrouw en de overige bij twec andere waren; de eerstgenoemde dezer vrouwen lecfde allecn met hem in dezelfde hut, benevens zijne mocder, die oud en zwak was; de andere twee > iedere afzonderlijk, op ecn' klcinen afftand. Deze man was een kort begrip van wetgeving, en zijn huisgezin een wel geregeld koningrijk in het klein. Zijnc hut beftond in drie onregelmatige vertrekken, waarvan het eerfte zijne eetzaal was, () In het verhaal van mijn verblijf te Kaap Franyois gebruik ik de woorden neger en roover (Brigand), (beide in der daad beleedigende voor het geflacht thans in St. Domingo regerende), niet als of dezelve eenigzins gepast waren voor het volk, hetwelk ik daar nu mede bedoel, maar alleen om den Europeaan, die niet gemakkelijk een regt denkbeeld van den tegenwoordigen ftaat diens volks maken kan, duidelijk aan te wijzen, wie ik meen. --- Page 433 --- LAND DER ZWARTEN. was, alwaar hij, Z0O dikwijls altijd 'op feestdagen, mogelijk, en HOoFDST. zijne onderdanen ver- IV. zamelde, bij welke gelegenheden al zijne 1799. drie vrouwen bij hem kwamen. Het huis- Gemeeneraad van dit vertrek was, tot het geringfte best Zwarten, der fluk toc, geheel van zijn eigen Zeden, met eene kunst maakfel, en e1iz. zamengefteld, ZOO als men zelfs van eenen man zonder bedrijf, die zijn gemak zijn' ledigen tijd daaraan had op te koste gelegd, niet zou verwacht hebben; terwijl deze kunftenaar intusfchen, durende den tijd dat hij het gevervaardigde, verplige was geweest om zijn werk op het veld waar te nemen, en een' geruimen in het leger had gediend. Op tijd eene nette plank, bijzonder wel gefchikt tot het bruik, dat er van werd gemaakt, gelag een misboek, 2 en een gefchonden deel van VOLNEY's Reizen, waarin hij eenige plaatfen beter verftond dan zijn gast. Al wat tot gemak noodig is, was er naar eene verkleinde fchaal te vinden, en alles was Z0O beknopt, en zindelijk, en had over ' heel. zulk cen net en bevallig gedat het iedereen voorkomen, moest bekoren. Zijn eigen flaapvertrek was voorzien van eene bedftede van eene nieuwe en fraaije y uitvinding, Bb 3 die izen, waarin hij eenige plaatfen beter verftond dan zijn gast. Al wat tot gemak noodig is, was er naar eene verkleinde fchaal te vinden, en alles was Z0O beknopt, en zindelijk, en had over ' heel. zulk cen net en bevallig gedat het iedereen voorkomen, moest bekoren. Zijn eigen flaapvertrek was voorzien van eene bedftede van eene nieuwe en fraaije y uitvinding, Bb 3 die --- Page 434 --- 390 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. die zeer beknopt in elkander kon geflagen IV. worden, en waarop eene matras en bedde1799. goed, even goed in foort als het overige best Gemcene- der huisraad, gezien werden; doch die van zijne Zwarten. kinderen en moeder ging alles te boven. Zeden, Deze fliepen in eene bedftede, doch waarin 6113, de jongens van de meisjes, de jongen van de ouden afgezonderd waren; en men kon dezelve in cen oogenblik uithalen en inpakken - Het derde vertrek diende hem tot keuken en pakhuis; ook mogt men het wel zijn ftookhuis noemen, dewijl er gemakken in werden gevonden tot het doen van fcheikundige proeven, hoewel niet van de geleerdite. foort: maar van alle gereedfchappen tot het keukenwerk noodig was het zeer wel voorzien. De vrouw van dezen arbeidsman (want hij had, volgens de algemeenc gewoonte onder hen, zich aan de plegtigheid des huwelijks onderworpen met de vrouw, die hem de meeste kinderen gebaard had) was bijna ZOO vernuftig als (*) Het moeit den fchrijver zeer, dat hij de teekening van deze beditede verloren heeft, waarvan men zich anderzins met groct voordeel in cene Europifche hut zou kunnen bedienen. --- Page 435 --- LAND DER ZWARTEN, als bij zelf, en bezat een fland. De handelwijs, even gezond ver- HOOFDST. de regeling welke hij hield in IV. van zijne voortreffelijk: : gelijk de huishouding 2 was 1799. bijzondere onchouding geene Gemeenede deugd der Zwarten is, ZOO was best der aanwas zijns geflachts niet binnen Zeden, Zvarten, eigen, huis bepaald: nogtans zijn enz. in zijne minnarijen, bleefhij, zelfs de twee moeders regevaardig, en dewijl befeherningloosen bovengemeld meer in een' erkende toefland waren dan zijne fe vrouw, ZOO was het een der eerren voorwerpen onder zijner zorg, al zijne kindeHieromtrent zijn cigen opzige te hebben. af met alle kwam men van den beginne wel met Z0O belanghebbenden veelg overeen, en onderfcheid, dan gulbartigheid, dat er geen dac der jaren, was, terwijl de moeders elkanders merkbaar fchappelijk kroost behandelden, gemeenmoei haren als eene alleen neef, en zich hoofd voor hoofd bezig hielden met de verzorging van haar cigen kind. oppasfing en gelegenheid van feesten zaten de Bij moeders beurtelings aan de twee kerhand der regter of flinzulks vrouw van den huize, en met ZOO veel_fipte orde, als ergens bij de aanzienlijkfte men & ftanden vindt, Bb 4 en i haren als eene alleen neef, en zich hoofd voor hoofd bezig hielden met de verzorging van haar cigen kind. oppasfing en gelegenheid van feesten zaten de Bij moeders beurtelings aan de twee kerhand der regter of flinzulks vrouw van den huize, en met ZOO veel_fipte orde, als ergens bij de aanzienlijkfte men & ftanden vindt, Bb 4 en --- Page 436 --- 392 Sr. DOMINGO, OF HET HoorDST. en in dc volmaaktite eensgezindheid. De IV. man was volftrekt meester van het huis; 1799 doch hoe gereedelijk als zoodanig gecerGemeenebest der biedigd, kwam het niet te pas, dat hij zich Zvarten. liet gelden; want zij fchenen allen om de Leden, gnz. eer der meeste infehikkelijkheid te wedijveren. Zoo dra de kinderen met hunne geringe krachten nut konden doen, werden zij aan den arbeid gezct, en wel in die orde, dat de jongfte (voor Z0O ver het hunne krachten niet te boven ging) tot de langfle dienften gebruikt werden; en, hoe zonderling hct moge fchijnen, bij de ZOO evengemelde fecstelijke gelegenheden pasten de jongere de oudere op, offchoon zij maat weinig in jaren verfchilden, en fchenen in het waarnemen dezer bediening vermaak te feheppen. Volgens dezen regel, overcenkomfig met dien eerbied voor den ouderdom, waarin de zyarten in alle levensflanden ZOO zeer uitmunten, ontving de grootmoeder het licfdeberoon en de oplettendheden van allen; en hoewel zij dikwijls gemelijk, zwak en onvergenoegd was, fcheen niemand hare gebreken als zoodanig te befchouwen, maar iedereen flechts aan zijnen pligt te denken om dezelven te verdragen. In --- Page 437 --- LAND DER ZWARTEN. In der daad, de fchrijver befchouwde dit talrijke huisgezin, terwijl hij hen aan hun- Hoornsr, IV. nen fpaarzamen maaltijd zag, als een voorbeeld van een welgefchikt huisfelijk Gemeene- 1799. en een dadelijk bewijs, dat die leven, best der ftrijdige be- Evarten, langen, welke in de kleinfte Zeden, wel als in de grootfte kringen, Z00 e1l3, lijkheid baren dan de flaten, meer moeijerampfpoedigfte omflandigheden of de grootfte misdaden, wel overeen te brengen zijn door eene edel- zeer moedige handelwijze en wederkeerige vriendelijkheid. Nazuwelijks behoeft te voegen, dat zijn hij er bij nederige vriend gelukkig was, of dat ieder lid van deszelfs huisgezin, naar mate van derzelver verfchillende bekwaamheden, eenen voorraad lukzaligheid opleide van gevoor voor zich zelven cn degenen, die hen omringden. Uit hetgeen zich opmerken liet, men zich buiten 'de muren der flad wanneer fcheen het ftelfel van den landbouw begaf, allereerfte, eenvoudige op de beginfelen te zijn. - Iedereen, hoofd gebouvd feedde een voor hoofd, begedeelte van zijnen tijd aan den arbeid, en ontving in fcheiden deel der vergelding cen belen, uit een vruchten, terwijl zij algevocl van verpligting aan zich Bb 5 zcl- uren der flad wanneer fcheen het ftelfel van den landbouw begaf, allereerfte, eenvoudige op de beginfelen te zijn. - Iedereen, hoofd gebouvd feedde een voor hoofd, begedeelte van zijnen tijd aan den arbeid, en ontving in fcheiden deel der vergelding cen belen, uit een vruchten, terwijl zij algevocl van verpligting aan zich Bb 5 zcl- --- Page 438 --- 394 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. zelven te velde trokken. Er hcerschte in IV. hun gedrag eene volmaakte overeenftem1799. ming, en al wat zij deden kwam regelrege Geineene- brst der uit het hart voort. Dikwijls werden er Zvarten. meer dan zestig duizend man te gelijk, in Leden, enz. de vlakte van de Kaap, in den wapenhandel geoefend, onder eene voortrelfelijke krijgstucht, mannen, wier eenparig befluit tegen een, invallenden vijand zijn zou : overwinning of de dood! Weinig middelen van bedwang waren er noodig, en de ftraf, dic er geocfend werd, was meestal eenc ligte gevangenis of dergelijke, gefchikt om het gevoel van: fchaamte op te wekken. De arbeid was in zulk ecne mate verlige, dat er geen gebrek aan ledigen tijd tot uitfpanning gevoeid werd; het zou eenc aangename gewaarwording zijn voor het gevoelige hart, wanneer rien den boer in andere landen geen drukkender arbeid zag opleggen, dan den arbeidsman in St. Domingo. Dic is eene algemeene fchets van den toeftand der maatfchappij, Z0O als zij zich vertoonde in de hoofdftad van St. Doming0, en wiens invloed zich ZOO ver mogelijk in de binnenlanden verfpreidde. Er was geene mogelijkhcid om naauwkeurige be- --- Page 439 --- LAND-D DER:ZWARTEN. berigten te verkrijgen wegens de ontwer- HOorDST. pên van flaatsregeling, welke aan TOUSSAINT IV. waren opgedragen, en veel min van den 1799. vorm, welken hij gezind was aan te nemen. GemeeneEr beftond eène geregelde best der de fladsregering; en Zwarten. invoering der krijgswer, die in al hare Zeden, kracht overal enz. heerschte, 9 maakte de burgerlijke-Fegrsoefening weinig beteekenend. Met genoegen zag de fchrijver den tragen v: voortgang der vertimmering van zijn fchip, waardoor hij gelegenheid. tot het onderzoeken verkreeg ke hem van voorwerpen, welwaarfchijnlijk nooit weder zouden voorkomen. Gedurende eenige weken hij voort zich te voer vermaken, met het doen van waarnemingen omtrent de zeden dezes volks, welke hij toen ter tijd geen hoogere beltemming, dan tot het onderrige en vermaak van zijne cigene vrienden, achtte, en met het fchetfen van teekenin- waardig gen der voornaamfte den posten, tot welke hij toegang kon verkrijgen. Hij het genoot aangename van de verkeering in eene hoofdflad, en deelde in het algemeene luk, alleen bij hem gegefloord door zijne bekommering over den langen duur zijner af wezigheid van den dienst. cafur U Tocn, cigene vrienden, achtte, en met het fchetfen van teekenin- waardig gen der voornaamfte den posten, tot welke hij toegang kon verkrijgen. Hij het genoot aangename van de verkeering in eene hoofdflad, en deelde in het algemeene luk, alleen bij hem gegefloord door zijne bekommering over den langen duur zijner af wezigheid van den dienst. cafur U Tocn, --- Page 440 --- 396 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. Toen, in een onverwacht tijdftip, het IV. fchip gereed lag om te vertrekken (zooda1799. nig is het menfchelijke hart!), fcheidde Gemcene- best der hij met fmart van cene plek gronds, welke Awarten. hij te voren, met gevaar van zijn leven, Leden, zou gepoogd hebben te Het C1l2. ontwijken. fchip was herfteld; alles was gereed; en vaarwel gezegd hebbende aan de nieuwe vrienden, welke naauwelijks begonnen zijn hart dierbaar te worden, keerde hij weder naar boord, in de aangename hoop op cene fpoedige aanlanding te St. Thomas: maar >> Des noodlots boek houdt God voor aller o0g verborgen!" Na drie dagen lang, in den allergevaarlijkften toeftand, op de kust omgezworven te hebben, kreeg het ongelukkige fchip een lck, waardoor men genoodzaakt werd om te Fort Dauphin, of Fort Egalité volgens, het woordenboek der omwenteling, binnen te loopen. In dezen ftaat van zaken zagen de kapitein van het fhip en de fchrijver cr geen gevaar noch iets onvoegzaams in, aan wal te gaan. De Deenfche vlag opgehefchen hebbende, kwamen zij derhalve ten anker on- --- Page 441 --- LAND DER ZWARTEN. onder een klein fort; doch aan land geflapt zijnde, werd de laatstgemelde HOOFDST. IV. nog geen half uur daarna, door vier zwarten en eenen 1799. Mulatte Oflicier van een zeer woest voor- Gemeenekomen, in hechtenis genomen. Deze lieden best Zwartens der keerden met hem terug naar boord, alwaar Zeden, zij hem onder de bewaring ftelden van twee Cnz. zwarte fchildwachten. Deze berigtten hem, in antwoord op zijn angftig vragen, dat hij onder de verdenking lag van een fpion te zijn; dat hij den volgenden dag te regt gefteld, en volgens den gewonen loop zou veroordeeld worden. Dit was het vriendelijke denkbeeld, hetwelk men vormde van de te rege ftelling eens vreemdelings, die naderhand de verdediger van hun opperhoofd zou worden. Bekommeringen van velerlei aard vermcnigvuldigden zich thans in zijne verbeelding: hij wist niet, of er te Kaap Frangois niet reeds vermoedens tegen hem zen mogten zijn, en de bevelhebber opgere- dezer landftreek voor zijne komst reeds hem nopens gewaarfchuwd ware. Hij was bewust, dat hij zich, in eenige weinige verder gevalien, gewaagd had, dan hij behoorde daan te hebben. Ook had hij getoegang gehad igden zich thans in zijne verbeelding: hij wist niet, of er te Kaap Frangois niet reeds vermoedens tegen hem zen mogten zijn, en de bevelhebber opgere- dezer landftreek voor zijne komst reeds hem nopens gewaarfchuwd ware. Hij was bewust, dat hij zich, in eenige weinige verder gevalien, gewaagd had, dan hij behoorde daan te hebben. Ook had hij getoegang gehad --- Page 442 --- 398 ST. DOMINGO, OF HET HOOFDST. had tot velen van de voornaamften onder IV. het volk, en hij wist niet, wat er na zijn 1799. vertrek mogre gebeurd zijn. Hij onderging Cemeenebest der intusfchen geenerlei beleediging, en werd Zwarten. behalve zijue vrijheid van geen ding beLeden, Cllz. roofd: eene allergelukkig(te omflandigheid, dewijl hij daardoor in de gelegenheid werd gefteld, om zijne Officiers kleederen en zijne papieren, waaronder eene menigte ftukken, die ten uiterfte gevaarlijk voor hem zouden geworden zijn, te vernietigen Daarvan ontdeed hij zich, door dezelve, in het midden van den nacht, door het kajuitvenfter te werpen, met cen genoegzaam gewigt er aan, om dezelve te doen zinken. Dit gelukkig uitgevoerd zijnde, hielden,de naderende gebeurtenisfen van den volgenden dag zijne gedachten onophoudelijk levendig, (*) Behalve zijne lastbrieven, tot den krijgsdienst betrekkelijk, waren daaronder naauwkeurige gezigten van Fort Piccolet benevens andere foortgelijke ftukken, en verfcheidene ontwerpen, welke hij gehoopt had, de eer te zullen hebben vanl son den Hertog van YORK ann te bieden; gelijk Zijnc Kon. Hoogheid zich verwaardigd had, eenige andere ontwerpen, welke hij de - eer had gehad dezelve mede te deelen, met oplettendheid te befchouwen. --- Page 443 --- LAND DER ZWARTEN. dig, waardoor zijn toeftand zeer naam werd. De ftilte van den nacht, onaange- HOorDST, IV. ken door het ruifchen van den afgebrooceaan; het 1799. roepen van de wacht en het verder afgele- Gemecnegenc gewoel aan den wal, deden hem in de Zwarten. best der diepfte zwairmoedigheid verzinken; terwijl Zeden, verwarde vermoedens van hergeen de mor- enz. gen zou medebrengen, en cene overdenking van her fmadelijke, vecl meer dan van het verfchrikkelijke, van een' fchandelijken dood, allen in zijnen geest woelende, hem alle rust benamen, en volftrekt onbekwaam maakten tot de geringtle voorbereiding. Vroeg in den morgen werd hij aan den wal gebragt, en door eenen zwarten Generaal MURO geheeten, den bevelvoerenden Oflicier der landfreek, ondervraagd. kon niet nalaten de Hij verfchijning dezes mans voor een gunftig voorteeken te houden, dewijl hij de voornaamfte kenteekenen der Geregtigheid met zich bragt. Hij was geheel blind in het eene 00g, en fcheen met het andere maar weinig te zien. Ondertusfchen verloste hij den de vrees voor cenige gevangene van zaken, befchuldiging wegens 2 die het tegenwoordige oogenblik niet Hij verfchijning dezes mans voor een gunftig voorteeken te houden, dewijl hij de voornaamfte kenteekenen der Geregtigheid met zich bragt. Hij was geheel blind in het eene 00g, en fcheen met het andere maar weinig te zien. Ondertusfchen verloste hij den de vrees voor cenige gevangene van zaken, befchuldiging wegens 2 die het tegenwoordige oogenblik niet --- Page 444 --- 400 Sr. DOMINGO, OF HET IloorOST. niet betroffen; want hij begon zijn onder1V. zock met hem vocr te houden, dat hij geen 1799. Amerikaan, maar een Engelfche fpion was, 2 best Gemeene- der dic de kust befpiedde, en befloot hetzelve, 2 Zsartin. met hem bekend te maken, dat er den volLeden, C1s. genden dag een krijgsraad, nu rceds bijeengeroepen, vergaderen zou, en dat zijne te regt ftelling kort en beflisfend zou zijn. Vervolgens werd hij in eene duistere gevangenis gebragt, waarin niets van het gewone gezelfchap van zulk eene plaats ontbrak, en op de onwaardigite wijze béhandeld. Daar was geen bed, cn hij had geen anderen voorraad dan eenige grove fpijs, droogen visch, dien hij niet kon eten, ecn onthaal, hetwelk hem naderhand berigt werd dat alle gevangenen ontvingen, gedurende den tijd tusfchen derzelver gevangenneming en tC regt ftelling, ten einde alle gelegenheden af te fnijden, om door de eene of andere list te ontkomen. Ten tien uren werd hij voor een' geregelden krijgsraad gebragt, beftaande uit twaalf zwarte Generaal Oflicieren, wiens ordelijk aanzien en, wijs van handelen hem verbaasde. De Generaal CHRISTOPHE, een nabeltaande van TOUSSAINT, wonende in cenc naburige landftreek, en tC regt ftelling, ten einde alle gelegenheden af te fnijden, om door de eene of andere list te ontkomen. Ten tien uren werd hij voor een' geregelden krijgsraad gebragt, beftaande uit twaalf zwarte Generaal Oflicieren, wiens ordelijk aanzien en, wijs van handelen hem verbaasde. De Generaal CHRISTOPHE, een nabeltaande van TOUSSAINT, wonende in cenc naburige landftreek, --- Page 445 --- RPJCS --- Page 446 --- PI..JII. - H MLver a dood venartiedianautditu den tchrijverterd Del lrggmeaddie ceneraul Chriftopbe. --- Page 447 --- LAND DER ZWARTEN. ftreck, was voorzitter, en MUro Zat aan HOorDST zijne regter hand. Zij vroegen hem met de IV. naauwkeurigite heid, onderfcheiding en fcherp- 1799. fchijnende Zeer wel bekend te Zijn Gercenemet de natuur van hun best der tegenwoordig werk. Z varten. Maar, wat den reeds genoemden bevelheb- Zeden, ber betrof, geen opflag van het C112. ne kleinigheid in de oog, gechouding, ontfhapte hem, en zijne oogen, waaruit een vuur ftranlde, ZOO als men zelden ziet, liepen over al de deelen van den manier van het haar gevangene, 2 wiens te dragen zelf, hij beweerde, dat niet was en Americain! Hij kreeg volle vrijheid om zich te verdedigen, maar al, wat hij aandringen had geen de minfte kon, uitwerking, dewijl hij geen paspoort, noch cenigerhande kaanfche Ameripapieren, kon vertoonen. Hoe onverklaarbaar het ook ware, hadden een en ander beflisfend zij bewijs van onvoorzigrig genomene vrijheden op het en na eene eiland, raadpleging van eenige werd hij uren, veroordeeld, om ZOO dra lijk den dood te ondergaan. mogeDe van het fchip kapitein gedroeg zich als een. braaf man, en betoonde de uiterfle ring. Hij deed eene bekommeI. DEEL. verklaring tegen het Cc von een en ander beflisfend zij bewijs van onvoorzigrig genomene vrijheden op het en na eene eiland, raadpleging van eenige werd hij uren, veroordeeld, om ZOO dra lijk den dood te ondergaan. mogeDe van het fchip kapitein gedroeg zich als een. braaf man, en betoonde de uiterfle ring. Hij deed eene bekommeI. DEEL. verklaring tegen het Cc von --- Page 448 --- 402 ST. DOMINGO, OF HET HonrDST. vonnis, doch zonder vrucht; en de gevanIV. gene werd terug gezonden, terwijl men het 1799. vonnis aan den opperbevelhebber deed toe-' bestder Grinecne- komen, om deszelfs bekrachtiging te ontZvarten. vangen. Leden, Toen bragt men hem in ecne andere Ciz. foort van gevangenis, die wel niet veel meer gemakken had dan de vorige, maar waarin e hij toch de vrije lucht genoor, en, hoewel nict dan fleelswijze, omgang kon hebben met de menfchen. Het was het overfchot van een vervallen gebouw, van hetwelk dat gedeelte, waarin de gevangene gebragt werd, met fterke ijzeren tralien, in eenen toen zeer algemeen heerfchenden fmaak, was voorzien : daarenboven was hij met cene keten beladen, die aan zijnen regrer arm en flinker voet was vasrgemaakt. Veertien dagen lang lag hij in de bekommerendfte onzekerheid tusfchen leven en dood te zieltogen, en ontving elken avond de wreede kennisgeving, dat hij den volgenden morgen zeker zou opgehangen worden. In dezen toefland zelfs konde hij de bekoring niet wederflaan, om uit zijne gevangenis, of liever zijne kooi, het tooncel, dat boven alle verbeelding verrukkelijk was, rond- --- Page 449 --- LAND DER ZWARTEN. rondom hem te befehouwen. Dezelve in het midden eener rijke vallei, door lag IlooFDST. IV. ke een froom, van een' naburigen welafdalende, in een' romanesken fmaak heyvel Gemeene- 1799. kronkelde. Er flond eene kerk heen- best der de vallei bijkans in Zyarten. weggedoken, en de rijzende grond Leden, was aan alle kanten verfterkt. Cii2. zag men het keurigfte geboomte, Allerwege koorlijke zijne bevruchten, en al den rijkdom der landen tusfchen de keerkringen, fpreidende: Onder den breeden ten toon den rijziger Ignaam Kakao en zag hij 's avonds den vrolijken dans der negers, die, na voleindigden arbeid, aldaar het fcheen zonder hjeenkwamen, naar uimoodiging maar blootelijk uit natuurlijke ofaffpraak, gewoonte; fomwijlen hadden neiging en de fétes, of heilige zij, op jours fpel, waarin dagen, eén bijzonder zij blijken hunner vlugheid ven, en waarvan de Kalenda, of de gader liefde, het voornaamfte dans maakte. Bij deze gedeclte uitgelegenheid waren zij met buitengewone opletrendheid dezulken, die onlangs in het uitgedoscht 5 hadden, leger gediend 2 hielden dan een gedeelte hunner Uniform aan, en de vrouwen waren velerlei juweelen overdekt: ook met hadden zij Cc 2 dan hunner vlugheid ven, en waarvan de Kalenda, of de gader liefde, het voornaamfte dans maakte. Bij deze gedeclte uitgelegenheid waren zij met buitengewone opletrendheid dezulken, die onlangs in het uitgedoscht 5 hadden, leger gediend 2 hielden dan een gedeelte hunner Uniform aan, en de vrouwen waren velerlei juweelen overdekt: ook met hadden zij Cc 2 dan --- Page 450 --- 404 Sr. DOMINGO, OF HET HOOFDST. dan eene foort van maaltijd. Verbazend IV. was de geestdrift, door beide fekfen aan 1799. den dag gelegd in dezen dans, die, geheel Gemeenc- best der en al eene liefdegefchiedenis voorftellende, Zwarten. met menig een Ballet van hct Franfche Leden, cn Italiaanfche toonecl wel mogt vergeleenz, ken worden, terwijl de danfers, zonder cenige benadeeling van dc Godin van Cythere, hoewel in kleur niet volmaakt bij haar fhrookende, zcer wel mogten genoemd worden de fchoone Fenus fioct." Verbazend was de deftige trotschheid(Aawteur) 2 waarmede zij den kerker van den 22 gevangenen blanken man" voorbijgingen: nogtans fchenen fomimigen genegen om hem te beklagen en te vertroosten; doch dit kwam meer voort uit proalzucht dan goedhartigheid. Evenwel bejegende hem één voorval, hetwelk dicp in zijnen boczem geprent blijft, bij elke vernieuwde herdenking zijn hart verkwikt, en dat den waardignen perfoon van cene andere kleur tot eer zou verilrekt hebben. Na twee nachten gelegen te hebben op een bedde, zamengelteld van gedroogd fuiker- --- Page 451 --- RPJCB a --- Page 452 --- PL.IV. - en ter dood gevomnisd.wordt van eene De Shrijver, gevangen vrouw bezocht en vertroost. menuckievende --- Page 453 --- LAND DER ZWARTEN. kerrier, en met een' zeer fchralen voor- HOnrDsT. raad van voedfel, had de gevangene zich IV. geheel en al aan radelooze wanhoop over- 1799. gegeven. In ftilzwijgende doodsbensauwd- Cemeeneheid lag hij neder, toen, bij het naderen Ewarten, best der van den nacht, na dat de vrolijke benden Leden, zich allengs verwijderd hadden, eene zach- Cnz. te vrouwelijke ftem, met de teederfte toonen. , zijne aandacht opwekte. Hoe lang het goedhartige voorwerp daar geweest kon hij niet was, bepalen; maar toen hij opkeck, en haar befchouwde, waren zijne aandoeningen onbefchrijfelijk : zij was van eene fchoone, cenigzins rijzige en tengere geftalte; haar gelant was uitmuntend fehoon, en van den fijnften omtrek, en won aanmerkelijk door den indruk nog van drocf. geestigheid, welken het tooneel, dat zij befchouwde, aan hetzelve een' gaf. Zij was in zeer deftigen fnaak gekleed, en bezat al het bevallige der Europeaanfehe zeden, nog meer verhangenaamd door her veelbeteekenendfe voorkomen. Zij droeg cenen korf met de fimakelijkfte fle vruchten. fpijzen en fchoonZij verzocht hem die in ftilte aan te nemen, en het overfchot te nietigen, dewijl eene ontdekking verdoodelijk Cc 3 voor was in zeer deftigen fnaak gekleed, en bezat al het bevallige der Europeaanfehe zeden, nog meer verhangenaamd door her veelbeteekenendfe voorkomen. Zij droeg cenen korf met de fimakelijkfte fle vruchten. fpijzen en fchoonZij verzocht hem die in ftilte aan te nemen, en het overfchot te nietigen, dewijl eene ontdekking verdoodelijk Cc 3 voor --- Page 454 --- 406 Sr. DOMINGO, OF HET HoorpsT. voor haar, en voor hem zelven gevaarlijk IV. zijn zou. Hij maakte zich gereed om haar 1799. met de warmte der dankbaarheid te antGemcenebest der woorden, toen zij in cen oogenblik verZovarten, dwenen was! Den volgenden avond kwam Zeden, zij weder, en trachtte, in de en:. vriendelijkfte bewoordingen, hem te vertroosten, en wektc, door het betoon van de uiterfte bekommering tc zijnen behoeve, de vleijende hoop, welke hij, met alle menfehelijke uitzigten, reeds voor ceuwig had verzaakt, nog ecns in zijnen boezem op. Den daaraan volgenden avond herhaalde zij haar bczock, en verwaardigde zich om hem met cenige mcer uitgebreide berigten te begunfligen. Nog ontglipte haar echter geen woord, waaruit hij haren naam of fand kon te weten komen: doch cenmaal maakte zij van verre eenige toefpelingen op de Engelfehen, hetwelk hem in het denkbeeld brgt, dat zij uit hoofde van de cene of andere verpligting zijn vaderland cen dankbaar hart toedroeg. Iloedanig ook haar naam of hare omtandigheden zijn mogen, zal toch dit onbeduidende gedenkfchrift, ZOO hct lang genoeg 'moge leven om dat bckoorlijke eiland te bereiken, waarin zij, als maal maakte zij van verre eenige toefpelingen op de Engelfehen, hetwelk hem in het denkbeeld brgt, dat zij uit hoofde van de cene of andere verpligting zijn vaderland cen dankbaar hart toedroeg. Iloedanig ook haar naam of hare omtandigheden zijn mogen, zal toch dit onbeduidende gedenkfchrift, ZOO hct lang genoeg 'moge leven om dat bckoorlijke eiland te bereiken, waarin zij, als --- Page 455 --- LAND DER ZWARTEN. een engelachtig beeld der heid, nog zijn menschlievend. HOorDST. moge om de hand des ver- IV. dervers te wederhouden, haar de uitiboezemingen brengen opregte 1799. hart, van een dankbaar Gemeenehetwelk, hoczeer door menfchen best der cene fehooner huid van Iuarten, gegriefd, nogtans het Zeden, gevoel van zijnen pligt nimmer enz. liezen kan verDe C) Aitijd heb ik dit avontuur krachtige aangemerkt als eene opheldering van het karakter als hetzelve gefchetst wordt der fekfe, Zoo DIARD, die gevoelens in de loflpraak van LEmij altijd vermaak heeft bevat, het hethalen van welke hij, >> aitijd gegeven, 9, Ik heb," zegt landen beleefd, waargenomen, dat de vrouwen in alle dat zij geftadig verpligtend, teeder en menschlievend; befchroomd overhellen om vrolijk en en zedig te zijn; en dat blijmoedig, ais de mannen, aarzelen zij nooit, Z0O tegen het verrigten liefdadig en edelmoedig werk. Niet van een waand, noch ftijf, Zijn trotsch of verzij vol liefhebfters van de gezellige vriendelijlkheid, en gemeen aan meer dwalingen verkecring; - in het aimaar ook in het aigemeen onderhevig dan de man, goede werken meer deugdzam, en mecr ik verrigrende, dan hij, Nooit mij tot ecne vrouw, 7 let zij eene befchanfde vervoegde wilde, met of betamelijke en of ik onrving ook vriendelijke bewoordingen, woord, Met cen betnmeik en vriendelijk antdervonden." mannen heb ik het dikwijls anders onCc4 Me- ; - in het aimaar ook in het aigemeen onderhevig dan de man, goede werken meer deugdzam, en mecr ik verrigrende, dan hij, Nooit mij tot ecne vrouw, 7 let zij eene befchanfde vervoegde wilde, met of betamelijke en of ik onrving ook vriendelijke bewoordingen, woord, Met cen betnmeik en vriendelijk antdervonden." mannen heb ik het dikwijls anders onCc4 Me- --- Page 456 --- 408 ST. DOMINGO, OF HET IOOFDST. Dc getrouwe bevelhebber van het fchip, IV. dezer fchrikI welks flecht maakfel de oorzaak 1799. kelijke gebcurtenis was, week nooit dan Gemeene- voor korten tijd van de plaats, en waagde best der Zwarten. het dikwijls den gevangenc woorden van Zeden, troost toe te fluisteren, hoewel met het enz. grootte gevaar voor hem zelven; want het fcheen cen maatregel van flaatkunde te zijn, de flagtoffers der geregtigheid ten toon te ftellen, zonder dat-het iemand openlijk vergund werd hen te naderen. Doch al wat deze man hoorde, hetwelk gefchikt was om de fchrikkelijke beangstheid zijns vriends te matigen, werd door de ftilzwijgendheid van den cipicr omver geftooten, van welken men weinig berigt kon verkrijgen, behalve dat hij den gevangene elken avond verzekerde, dat hij den volgenden dag ongetwijfeld zou worden opgchangen. Doch des morgens van den vijftienden dag, tocn hij het gewaagd had een gedeeltc zijner klceding uit tc trekken, met oogmerk Menige gelegenheden, in verfeheidene landen en menigerlei omflandigheden, gelad hebbende om over de zaak te oordeclen, ondertecken ik van ganfcher harte deze. billike lofipraak. --- Page 457 --- LAND DER ZWARTEN. merk om zich voor eene poos van den last zijner ketenen te ontflaan, kwam het HOOFDST. IV. woord van TOUSSAINT, antherwelk, in flede van, ZOO als met zekerheid verwacht Gemeene- 1799. de bevestiging van het vonnis, werd, best der van dien waarlijk een bevel Zwarten. den grooten man bragt, om Zeden, gevangene te ontflaan, en deszelfs reis cn2. te laten voortzetten, gepaard met cen uitdrukkelijk bevel, hetwelk met véel bitsheid, maar tevens met de grootfte edelmoedigheid, werd nooit weder overgebragt, 22 dat hij naar dit eiland moest ren, zonder behoorlijke terugkeeZijne paspoorten!" verwachte gewaarwordingen bij zulk eene onomkeering te willen zou eene befehrijven, moeijelijke en nuttelooze onderneming zijn. Wederom op vrije voeten fteld zijnde, vertoefde hij niet gegedeelte van het eiland, lang in cenig alwaar dene moeijelijkheden zijne gelewelligt de aangename indrukken, welke hij te Kaap had ontvangen, konden Frangois Eene uitgewischt hebben. poging deed hij, om het verblijf van zijne menschlievende onbekende ren, maar vergeefs. op te fpovinden. Zij was niet uit te Nog eens zeide hij vaarwel dit belangrijke land, en bereikte aan éindelijk zij- ar dene moeijelijkheden zijne gelewelligt de aangename indrukken, welke hij te Kaap had ontvangen, konden Frangois Eene uitgewischt hebben. poging deed hij, om het verblijf van zijne menschlievende onbekende ren, maar vergeefs. op te fpovinden. Zij was niet uit te Nog eens zeide hij vaarwel dit belangrijke land, en bereikte aan éindelijk zij- --- Page 458 --- ST. DOMINGO, ENZ. HOOFDST. zijnc langgewenschte bellemming, het ciIV. land Martinique. (*) 1799. Gemeene- (*) Ilij is verpligt hier bij te voegen, dat hij, bij best der zijne aankomst, de gewone vriendelijkheid en beleefdZwarten. hcid ondervond van den opperbevellebber, den GeneZeden, enz. raal CUYLER, die hem eene vergoeding deed geven voor het verlies van zijne bagaadje, en wien hij federt menige vriendelijke opiettendheden verfchuldigd werd. Ook is hem berigt, dat hij met eenen brief van gelukwenfching van Zijne Koninklijke Hoogheid den Hertog van York vereerd was, doch welken hij, zonder te weten door welk ecn onverkinarbaar toeval, niet heeft ontvangen. Einde van het Eerfe Deel. --- Page 459 --- BERIGT VOOR DEN BINDER. De fchrijyer in gefprek met eenen foldaat der Zwarten. - Te plaatfen tegen over den titel. Kaart van het eiland. tegen over Bladz. I. Teckening der Aad Kaap François. 136. Cezigt vani eenen tempel, door de Zvarten opgerigt. 377. De Krijgsraad der Zwarten. 401. Menschlievendheid eener vrowy van de kleur. 405. --- Page 460 --- 3 220 --- Page 461 --- --- Page 462 --- --- Page 463 --- --- Page 464 --- --- Page 465 --- R158s Y,l --- Page 466 ---